KK1-1781 - Jaiwa hpan (The types of Jaiwa)

Transcription (La Ring) Rai yang gaw Aji chyeju hte ndai Jaiwa dumsa i ntsa lam hku na hpan kade ni baw re, ginra hte kaning re baw hpan ni nga ai nga hpe ntsa lam shawng tsun dan ya rit. E ndai jaiwa nga ai gaw jaiwa "A" hte ka ai ma "O" hte ka ai ma ya gayau gaya naw lang nga ai. Ndai majoi, majoi ai ngu ai gaw ndai masha yu hkrat wa ai shaloi mayat wa ai, law wa ai dai hku lawm htam wa jang she ndai masha a nga sat nga sa ai galaw lu galaw sha ai buhpun palawng ai htung hkying amyu myu dai ni gaw shara mi hte shara mi nbung mat wa ai. Ndai yu hkrat wa ai hta hkan nna lagra wa ai le. Masha a ndai civilized byin wa ai e dai hku yu hkrat wa ai dai hpe majoi ai ngu ai. E rai jang she majoi shingra nga jang gaw shingra nga ai gaw e ndai ta-ba-wa a-ya (naturally) ndai ashe hku masha e hpan-tee (hpan lajang) la ai nre ai sha shi hkrai shi ya Myitkyina ga e ya wa kahkyin taw nga ai. Hugawng na ni du ai Putao ga na ni du ai Mali nmai wa lawng du ai Sadung du ai Manmaw du ai. Mungmyit sinli du ai wanleng lam de na ni du ai e Danai ga de na ni du ai. Ya yawng nang kaw wa kahkyin taw nga ai. Dai dai hku rai na kahkyin ai dai gaw gara shani kaw na anhte saw shaga laika hte shaga nna "Myitkyina de yawng e kahkyin ga" ngu na shi a planning soi nna dai hku kahkyin ai nre. Shi hkrai shi kahkyin ai shi hkrai hkrai kahkyin wa ai. E moi mung dai hku byin ai hku rai nga, shi hkrai hkrai dai hku kahkyin wa ai. Dai hku kahkyin nna she dai kaw na shara nshang jang shing nrai lama ma a majaw bai bra, rai na dai hku kazik kazak rai nga mat nna she shara mi bai lawu kaw shara mi bai kahkyin e dai zawn re hpe e ndai "Chyaihku Majoi law Hkranghku Majoi" law "Malihku Majoi" law nga ai dai hku tsun ai. Rai yang ya myen ni kaw gaw ndai majoi ai ngu ai ndai hpe "Hkit" ngu nna tsun ma ai. "Pathama Bagan hkit, Dutiya Bagan hkit" nga. Mi shawng e Bagan hkit kalang mi hkaw hkam langai mi dung nna grai si-kar grai hkyik hkam lai wa sai. Dai hkaw hkam wa a prat htum mat jang dai kaw hpun kaba ba ni yawng tu mat sai. Maling mala ni rai mat sai hkaw hkam hkaw ni mung yawng daw na hte daw mat sai. Dan rai mat wa ai pang e prat langai mi hta shaning latsa ni lahkawng tsa ning na ai hpang langai mi bai hkaw hkam bai tai wa ai shaloi gaw bai hkaw dung nna dai kaw na mungdan bai up hkang ai. Ndai shawng na Bagan hkit hte dutiya Bagan hkit gaw nbung hkat sai. Ndai shi a rawt galu kaba ai lam mung nbung hkat sai. E shawng na gaw ntai nmai sha rai na hpang na gaw dai hta loi hkyik sana, hpang na gaw dai hta loi hkyik sana. Dai gaw myen hku gaw "Bagan hkit e Inwa hkit, pathama Bagan hkit dutiya Bagan hkit" nga na dai hku shamying ai. Shanhte gaw shara nhtawt ai, dai shara mi bai de, dai hkit langai rai sa. Hpang e bai shaning latsa ning na yang manga shi ning na yang hkaw hkam langai bai dung. Dai hkit langai rai sai. Dai majaw shanhte kaw gaw shara nhtawt ai. Anhte kaw gaw dai shara kaw bai de ai lam nnga ai. Bai de ai gaw lawu de she bai de sai, htaw de gaw nga nmanu ai le masha htinggaw kade nshang ai. Myu de na matu nmai ai. Dai shani jang gaw masha gaw grau lani hte lani grau law wa ai. Dai shaloi ndai kaw gaw latsa rai na nga yu ai shing nrai lahkawng tsa rai na nga yu ai. Dai kawn bai nawt na gaw hkying mi rai nga yu ai. Dai kaw na bai nawt jang gaw hkying lahkawng ga shadawn dai hku na nga hkrat wa ai. Ndai hpe e ndai hku nga hkrat wa ai ndai hpe e Jinghpaw ga gaw "Majoi" ai ngu ai. Majoi shingra bum nga jang gaw "Dai hku yu hkrat wa ai shara ni nga ai bumga hpe e Majoi shingra bum" ngu na anhte nga hkrat wa ai dabang ni le, anhte nga hkrat wa ai mare de lai wa ai, buga de lai mat wa ai dai ni hpe e anhte gaw e Majoi shingra majoi hkrat wa ai. Shingra ngu ai gaw mi tsun ai hte maren plan hte nre. Shi hkrai shi dai hku kahkyin ai, dai majaw Majoi shingra nga. Shaloi she Majoi shingra nga jang "Majoi" ngu ai ndai hpe dai zawn rai na masha law hkam hkyik hkam ai hku na nga ai. Dai hpe e "Majoi" ai ngu na tsun ga ai rai jang she ndai "Ma" hpe la kau ai, "Joi" ngu ai hpe la ai. Ndai "Wa" ngu ai ga gaw ya jahtai galaw ai, ndai shingnoi galaw ai. Dai hpe gaw shingnoi galaw ai jahtai galaw ai ngu na ntsun ai. "Shingnoi wa ai ndai jahtai wa ai" ngu na tsun ai. Wa ai ngu ai, wa ai ngu ai shi a lachyum lam yan gaw mi shawng e jahtai galaw ai wa mi shawng e kalang mi shi galaw ai. Dai wa galaw ai hku hkrak sha bai hkan galaw ai. Dai hpe wa ai ngu ai rai nga. Jahtai galaw ai mung mi jahtai nga sai dai hpe dai hte bung hkra bai galaw ai. Dai hpe "Jahtai wa ai" ngu na tsun ai. Galaw ai nga rai jang gaw tinang hkrai laksan lama mi hpe galaw ai hpe tsun ai. Lama mi hpe galaw shapraw ai, ya ndai wa ai ngu ai ga gaw laksan galaw shapraw ai nre. Shi gaw shawng na ni galaw lai wa sai hpe bai galaw ai. Amyu mi tsun ga nga yang dai hpe she n-gup hte "Joi" nga ai gaw majoi ai, "Wa" nga ai gaw dai kaw nga lai wa ai labau hpe mahkra bai tsun ai lachyum dai hku re. Jaiwa ngu chye na sai nre i? "Majoi ai majoi hkrat wa ai dai kaw gara hku majoi hkrat wa ai kaning rai nga hkrat wa ai" ngu ai dai hpe e langai mung nhkrat hkra dai prat na lam, dai majoi kaw nga yang na lam hpe n-gup hte bai ndai n-gup hte bai repeat n-gup hte bai tsun ai. Dai majaw dai hpe tsun lu ai wa dai hpe e "Jaiwa". Dai mi nga hkrat wa ai dai ya Jinghpaw hku rai jang gaw "Moi chyi nma ngu ai nga pri npra ngu ai rip sumwawp ngu ai nga, hkrip sumhkrawp ngu ai nga dum sumwan ngu ai nga grup simkram ngu ai nga ala ningba ngu ai nga anum ningba ngu ai nga ai, shi hkam ala hkum hkam ala ngu ai nga ai shi hkam anum ngu ai nga ai. Dai n-gawn chyanun ngu ai nga ai hpunggam woi shun ngu ai pra ai, hpan ningsang ngu ai nga ai" e dai hku mi na dai hpe sint ke sint ke evolution dai hpe e tsun hkrat wa ai. Tsun magang tsun magang gaw mi gaw ndai ashe zawn san ai e summwi zawn san ai. Summwi ngu na ntsun ai lo "Summwi zawn san ai mi nga ai" dai kaw shingtai kanu baw mung ntu lagaw mung ntu re dai ma dai kata kaw rawng taw nga. Dai kaw na she atwin-thadan (hkrang) galai nna she chyi nma ngu hte pri npra ngu byin ai. Dai kawn she rip sumwawp hkrit sumhkrawp nga ai gaw hka bawp zawn san ai, nga gaw nga na sa jum jang mat mat re. Dai prat dai hku galai mat wa ai. Ndai ding rai na galai mat wa ai. Dai hpe tsun nga ai dai hpe tsun hkrat wa lu ai dai. Rai jang shangai wa ai lam tsun ga nga yang nat hpe kade lang shangai ai nambat kade hta gara hpe shangai ai dai ni yawng tsun lu ra ai. Rai na masha bai shangai wa ai tsang ni, hpun kawa ni bai shangai wa ai tsang ni, hpun kawa gara gaw gam re gara gaw naw re, lagat ni gara gaw ayi re gara gaw ala re e dai zawn re nga ni jum ni e ndai hkakrit hkadawn ni rai na ndai e dai mungkan ga kaw nga ai baw nam shan shan nga, chyahkyi zaunyi du dumsi dai zawn re ni e shangai ai. Dai mung shanhte yawng nga ai. Anhte gaw kapik kapawk na ai e gashadawn du dumsi nga, dumsi gaw tu rai nga ai. Tang gaw hkan rai nga ai labawm hkan tang nga hkan gaw, dumsi gaw tu rai nga. E dai zawn re she tsap gaw la rai nga. Tsap la e dai zawn re e shanhte shangai mat wa ai gaw mying ni dai hku, lagat mung dai hte maren gat chang gaw gam rai nga. Rai na shingbai gaw la rai nga. E dai shanhte mying ni yawng dai hpun kawa ni mying wara gaw hpabaw walaw gaw hpabaw e dai wure gaw hpabaw nga ai dai ni yawng dai hpe yawng gawn dan lu ra ai. Kaga hpa bungli law law nnga ai dai hpe kung kyang ai dai wa hpe e Jaiwa ngu na tsun ai. Rai sa Jaiwa ngu ai chye sai. Rai jang she ya anhte gaw Jaiwa ajet anhte ndep kau sai. Anhte nat kau ai gaw shaning latsa ning jan mat sai. De a wo ra maga de gaw dai baw masha ni grai nga ai. Dai baw masha ni grai nga ai rai na htaw lamu de na ga anhte nchye na ai lamu de na ga hpe e anhte hpe e ga hte tsun dan lu ai myi htoi ngu ai ni nga ai. Myi htoi ngu ai nhtu ndai kaw garang kau nna grai dai ai dai hpe ning ning ginchyai da nna ndai kaw kabye lung ai. E htap sumshi kru htap sumshi masum kabye lung kabye yu kabye lung kabye yu rai. Dai ni tsun ai ga ni hpe matsing tawn da. Dai matsing tawn da ai ga dai hpe e shanhte gaw namlap kaw ka ai. Namlap mung je mat je mat rai jang hpun hpyi kaw bai ka. Hpun hpyi mung shanhte na wa sa nga jang je mat jang hpang e gaw shan hpyi kaw bai ka. Shan hpyi kaw bai ka nna she e dai hku nna ndai hku hkumba nna she dum kaba kaw bang da ai. Um laika dum ngu ai shan hpyi kaw ka ai majaw shan hpyi laika dum ngu ai. Um dai kaw dan re bang tawn da ginru ginsa masha ni a jahpan hpe anhte nchye ai raitim mung yu li hku hku wa ai. Yu li hku hku wa ai shaloi yu ni e namlap ni yawng sha kau ai. Hpun hpyi ni yawng sha kau ai, hpun ni yawng hkraw mat sai. Mam ni hkainu ni hkum tsun sa nam maling ni yawng hkraw mat sai. Lap ni mung yawng sha kau sai hpun hpyi ni mung yawng sha kau hpunru ni mung yawng htu sha kau. Dan rai wa ai shaloi shat hpa nsha ai shaloi she shanhte zang tawn da ai shan hpyi dai hpe ju adup sha ai, manga ning na ai. Manga ning ginru ginsa ni jahpan gaw nchye ai manga shi kun latsa kun dai gaw nchye ai raitim mung shanhte manga ning nga yang shan hpyi mung ma ai. E rai na ndai yu li hku mung hkoi mat ai. Dai laika dai lu ai, laika dai gaw ya sha mi tsun ai ndai shan hpyi kaw ka da ai majaw shanhte grai matsing ai. Rai yang laika dai wa ju sha kau jang gaw ndai e ndai laika ndai gaw anhte laika nrai mat sai. Ju sha kau sai raitim mung ndai hpe hti yu ai ni bawnu kaw angaw angam ni naw ngam ai ni naw nga ai. Dai ni gaw jaiwa dumsa ni rai nga. Dai ni gaw matsing ai shi matsing ai hte shi dumsa un ai bai na la na dai hku na bai matsing mat wa ai. Dai majaw Jaiwa ngu ai hte shan hpyi laika ngu ai gaw langai sha re. Dai gaw hpabaw baw rawng ai nga yang mi tsun ai hte maren myi htoi ni tsun ai ga rawng ai. Jaiwa dumsa ni tsun ai ga rawng ai. E shanhte nan shanhte mu mada la ai ngayawng ngapra sat-kya-wa-la dai hte seng nna shanhte mu mada la ai ni rawng ai. Dai hpe tsun ai e rai jang moi gaw nat ngu ai ni hte ma rau nga ai re. Nat ngu ai ni hte rau nga yang she asin npye ai lam nga sam ai. Masha gaw le (zen) nga gaw, nat gaw kalang lang gaw nzen ai zawn zawn dai hku byin. Rai na she ndai nat hte masha madin dat ai ngu ai madin dat ai ngu she shingnoi hte dagup tawn da. Nmu sai nat ni sa hkawm ai nmu ai rai yang she "Nat ni hpabaw sa tsun ai marai kade sa ma i ngu yang" gwi wa gaw naw tsun taw nga ai. "Marai manga sa ai, marai kru sa ai palawng gaw kaning re hpun ai" nga. "Nang gara hku mu ai" ngu yang she "Mai dang hku mu ai le" ngu. Dai rai gwi hpe gaw maidang sha pat ya myi gaw npat ya. Daini du hkra gwi gaw nat naw mu ai. Dai majaw dai maidang pat ai majaw ya, ya nang kaw na wa nna gwi mai ningdi na kalap yu u le dai maidang hku kaw achyang re dai gaw wo ra ashe kaw na lagat kaw na kamai kumlet matsut tawn da ya ai. Anhte shinggyim masha ni a maidang gaw chyang ai kun nchyang ai kun yawng na chyang ai kun gaw nchye le gwi maidang gaw yawng chyang ai da. Dai gaw rai sa dai gaw Jaiwa ngu ai ga. Dai majaw dai gaw tsaw dik rai sai. Dai majaw dai wa hpe gaw hkringwa nngu sai dai wa hpe gaw "Jaiwa" ngu ai dai mi tsun nga ai lachyum hku dai hku Jaiwa ngu na lang ai, janmau rai nga. E Doctor of Kachin Oral Traditions rai nga. E n-gup hte tsun ai kaw kung ai dai mi hpaw ai ni madat yu u le dai shi gaw laika yu ai nre lu. (Yu maya ga shaga hkat taw ai shara re, maumwi hte nseng ai). (Yu maya ga shaga hkat taw ai shara re, maumwi hte nseng ai). (Yu maya ga shaga hkat taw ai shara re, maumwi hte nseng ai). (Yu maya ga shaga hkat taw ai shara re, maumwi hte nseng ai). (Yu maya ga shaga hkat taw ai shara re, maumwi hte nseng ai). Ngai laika nchye myi nmu na le laika nchye tam wa ai. Ngai na laika maling kaw ngai bai sa dam taw taw re. Gai ya shi shaba wawt ai shaloi, shaba wawt ai shaloi shaba lap shing nrai jang kahtan hpe jahkraw tawn da ai. Kahtan hpe jahkraw tawn da nna dai hpe e htaw garap kaw garau da ai. Dai hpe wan wut nna she wan kaw ju ai. Dai kaw wan kap wa sa nga jang "Hpawng" nga jang wan ni gaw ngap rai si mat ai. Dai shaloi dai kapaw wa ai ga hkang hpe kawa mun wa dingzang rai na pru wa ai. Dai hpe yu ai, dai hpe Karai Kasang gaw ndai hpe lachyum rawng ai hku shanhte hpe chye na shangun ai. Dai ninglawt nga ni dai hpe chye ai. Shaloi ndai hpe jaw hkra tsun lu na matu ndai kawa kahtan gaw sama a lahta na le. Ndai ram ram sha law ai gaw wahtan gaw, dai lami laman laman kaw e ju nna kapaw nna dai kaw sign yu la ai le. Dai yu na rai jang ndai kawa hpe shi matan ai ngu ai. Matan ai ngu ai, shakawn ai le. Nshakawn jang ga kaja npru hkraw ai. Shi kabu jang she ga kaja pru na re. Dai majaw masha shakawn, shakawn jang she e ya anhte sara ni hpung sara ni nnga e "U shan shadu jaw jang she tara atsawm hkaw wa" ai nang katsu banau kangau jaw yu u kadun sha hkaw nna hkring mat na ra ai. Shi hpe atsawm di jang shi atsawm nga na shaga ai. Ga teng ai tsun wa ai dai majaw shawa masha hpe ma shi gaw shawng shakawn ai. Dai shakawn nna rai jang shawa masha shi hpe madi shadaw wa ai. Rai yang ya ndai kaw e ndai ngai gaw alut ndang tsun ai. Shanhte ndai alut tsun ai laika nyu ai gaw. Ndai gaw ngai ka da ai she re, shanhte nka da ai. Kaning nga ta nga yang "E machyu shamat madai kahtat mi ningdung shara ningnan lat, mahku shingra ningnan prat yang jan nu ningsan ni hpraw wunbu lun nna ru ndai, wudaw wuhtun ntu ndai wukang nka ndai hpraw wungu gun nna ru ndai wukang n-ga ndai wudaw wuhtun mung ntu rai she machyu shaman le lamaw ruchyup e roi nru ndai, ga ginrit e kai rai na tu ndai ndung waroi e ru nna ru ndai, pang wudam ai shawn nna tu. Ndung wa roi e ri bang wudam e shawn nna hkri, ndung wa roi e ri bang wudam e hkri, bunghkrawng e magup e ndaw i lamam magup e nsa hpring hpawk machyu shamat. Hkra ladaw e maden ningra lagam machyu laga mi du yang e, tsawp laga raw nna wa gam mi du yang hprawn but bu mi hkraw hpraw wunbu mi sut su. Hpraw wunbu kawng machyu shaman bunghkrawng magup e ndaw ing lamam magup e nsa hpring, bunghkrawng magup ndaw ra lamam magup nsa chya, lami mama laman ni masa ndai machyu shaman nang lamun hpung bawng barai nna ru ndai latsa hpun bawng ashai nna tu nshe shi yang marawn e ru, shi yang marawn e ring ai ndai kadan chyinghkang e tu kadan chyinghkang e chying bum e ru yang bum e lu ndai lang e tu yang lang e hku nshe le pyi layang e ru yang pyi layang e hku mazup lai nang e ru yang mazup lai nang e nu ndai. E chyaulung ninghpawng e ru yang chyaulun gninghpawng e lan chyauhpa ninggap e tu chyauhpa ninggap e gun. Bamung ninghpum e lu yang bamung ning gup e lun, lun ndai paman ninggap e du paman ninggap e gun hkinjawng ninghpum ru hkinjawng e ri ning dai hkringmang e ninggap e tu hkringmang ninggap e chying ning da e machyu shaman e. Shinggyim hte jaw shamawn e kanawn ndai masha hte prat latsa e kapyawn njin nna ya ya wundung shingra magup e nam mana ru ndai re mahku wu sumbawng aga chyam nna tu ndai ya machyu shaman e ninghpawm ai wat yang wayang e sat ya yang numru nlung ai la hkra shingkri ndung ai yaw ndung de e hkringlai bung tsin e mung nwai ai yaw nhpang de e wunbu sharu e mung ndai ndat wa pyi mi nnga wa tsa mi nnang wa tek wa ka mi nnga wa pyi wa tsa mi nlung wa tek wa ka mi nshung rai she lamyi mi ra ndai laman masa lamyi ying nna numdaw nhpung hpring nna n-gup aru n-gau e shagu nshe ndung mawt nhpang de kran ndung wa roi e lawoi e kawan rai na bai wunbu ai lanawn hkra wunjawn ai hta hta lakawn nna marup e pyi nmanat ai sha htingwan e kaga mi nmadat ai marup e nkading htingwan e nhkring lanawn nna she machyu shaman e ja la-ing e lup gumhpraw ginding e sup, lup ding e garau, garau gumhpraw lup sawn e hkrau, ja shayi gaw lamawn ngu nna reng gumhpraw shadang gaw kan latsa ngu nna kyem, ya ja shayi ja shayi gaw ngu nna lanu, gumhpraw shadang kan sumri ngu nna lahku machyu shaman e, ya daihpawt ningdung e htaw ja la-ing ngu na shayu, gumhpraw ginding nna jahpu nna she nang jan chyinglaw tsan e shamawn laijung e madang rai she nang dumhpawng shara ndaw lahkru wan ju galet yu, e layung shamawn shayu, laja wan htaw e katset nna lagaw jahpu, mayun shabawn nna shaman yu wude atsang jahpang nna ahtawk, ahtawk nna lahkru wan ju wan ju e wan ju shamawn she gala yu ga, laja wan jut katset lagaw she shaga yu de" grai naw galu ai alut tsun ai. Anhte moi na ni hpe ahtang hkum kaji dam, anhte nlu ai. Grai jet ga nga tim dai na lu jet ai hpawt de malap ai. Shanhte gaw ndai Jinghpaw ni yawng byin a ta ngu yang dai hku gaw bai nre. Byin ai wa mi she byin ai. Shung ai wa mi she shung ai. Dai dumsa ni kaw chyu ngw lawm tim mung dumsa ga yawng chye na ai, nmai dum sa ai. Ngoi wa yu yang ka-yan njaw hkraw ai. Nsen kun tune kun out mat wa sharp mat na kun flat mat na kun. Gasi n-gu mat ya ndai zawn nga shi gaw ka-bya hte yawng kraw kraw kraw kraw rai dai hku. Ya mi hpaw wa ai ni yawng ka-bya hkrai rai nga. Yawng ka-bya hte ya wo dumsa ai ya dumsa ai lam bai tsun ga. Ya dumsa ai ngu ai hta e tune shi a kaning ngu na i key tune lahkawng nga ai. (Aji jahkring mi, Aji jahkring mi hkring la na kun, hka ni naw lu la na kun, Aji hka naw lu la ga i. Ngai na nau nna ai gaw, "Hka loi lu la u". E minute manga dang hkring la ga i e shinggan pru ai ni pru la u ga le. Aw langai mi chyeju hte dai tsun nga laman hta phone ni hpa ni gaw yawng njum ai hku i. Rai na she ndai ndai hku di ga le session langai mi hpe hkying hkum mi hkying hkum mi di ga le i. Ndai laman shinggan pru ai ni hpa ni nau ngalaw ai sha e ya break time ten naw sa la ga. Jahkring mi hkring la ga i Aji. Gai ya dai dai lawu kaw e hkring wa ngu ai nga ai. Dai kaw anhte shinggan masha ni gaw nau nchye ai. Shanhte shada gaw ndai gaw hkring wa re nga jang gaw shi gaw mu nat dumsa na, mang dumsa na e dai mang dumsa ai mu nat dumsa ai. Rai na ndai sa wa si ai numla hpe dumsa ai. E ndai mu lun ai nga ai mu nat dumsa ai dai ni gaw hkring wa hta na pyi ninghkring ni Master madang rai nga ai anhte ya na hku rai yang Master madang. Rai yang Diploma madang naw nga ai. Ndai gaw dumsa nga ai. Dai grai kaba ai wa hpe mung dumsa ngu tsun mayu yang mung tsun ai sha re raitim shanhte shada e hkungga nna shaga hkat ai shaloi sha re. Anhte shinggan kaw na gaw gara mi re, kaba htum ai wa hpe mung dumsa sha ngu yang ngu. Dumsa ai gaw ndai tune lahkawng nga ai. Ya dai dingga gawng nga dai gaw ndai ndai ya mi ngai hti ai dai kaw na timing tune dai kaw na la ai shi. Myu lahkawng nga ai Hugawng de na ni ma dai la ai. Ndai malihkrang walawng mali nmai walawng ni gaw shi gaw shi a dumsa tune origin hpe lang ai. E ndai de na ni gaw dai de a dumsa ga dai mi shi tsun mat wa ai hte mi ngai hti ai bung nga ai nre i. E dumsa ai "Aw matsaw du wa mawlan ningtsa du wa gumhpan lamaw sharat nang gara ngu wa ninggawn hpe nang shingja" nga dai hku aw jawp chyu jawp jawp chyu jawp rai nna nau nna ai sha dumsa shangut kau ai. E dumsa ai ngu ai gaw gara kaw hpang ai i nga yang nat jaw hpang wa ai kaw na "Hparai nat jaw wa ai kaning rai nat jaw wa ai dai ni gawn ngut jang she hparai hkungga jaw ai, hparai na u jaw ra ai wa jaw ra ai" nga dai ya mi hpaw ai kaw dai kadai kun dumsa ai dai wa dai tsun taw nga ai re shi. E nga hpe she "Gai nang tsi sha sai nrai i" Sha sai" nga "Tsi sha jang gaw nang ningji ningwoi ni tsi sha kau nna tsi sha ai kaw nanhte ning woi ni lawm ai. Dai re majaw nang shinggyim masha ni machyi makaw hkrum yang sha na tsi tsihkrung tsiwa ningji ningwoi ni sha kau ai dai majaw ya prat u, lawan prat u nang ma-ut kau ai" nga "Ah kata de rai mat sai nlu prat sai" nga. "Nlu prat jang kaning di na" nga jang she "Nang si ra sai" nga. Shaloi she "E dai kaning rai hpa majaw si ra ai ngu ai dai maumwi dai naw hkai dan rit" nga dumsa wa e nga kanu wa dai hku tsun. Dai majaw dai hpe "E moi na anhte kaji kawoi ni prat hta shinggyim masha ni a tsi nhpan kaw na tsi i, tsi sun kaw na tsi sha kau ya ai. Dai majaw anhte nanhte shinggyim masha ni tsi bai hpyi na rai yang anhte hpe hkungga kumhpa shatai nna hpyi mi" nga na ning ji dwi tsun da ai". "E ji dwi dai hku tsun ai nga jang gaw jiwoi jiwa a matsun ga shaka ga ningdat nga ai re majaw ngai si na mung nhkrit sai, htan na mung ngai nmyit sai. Nga si yang mung n-nbaw sana, nga htan yang mung n-nyaw sana shan nging shan tawn mung nsit sana". Nga wa yawn jang she joi kru shi ram rai na hpe sat ai wa joi sum shi pyi ndu mat ai nga ai. Nga shan dai hku byin ai nga ai re lu. Dai majaw shi hpe maumwi atsawm hkra myit dik hkra shi hpe penalty jaw (je yang) ai shaloi si ari jaw ai shaloi dai tsun ra ai. Shaloi shi "Ngai dai hku nga yang gaw jiwoi jiwa ni a ga ningdat nga ai nga jang gaw ngai hpa nhkrit sai, dai majaw htaw nga wulawng de mung nmachyi na re nga madu ni hpe mung nmatsa sana, nanhte dumsa hkinjawng ni hpe mung nmatsa sana ngai myit hkut myit dik ni ai" nga jang gaw shan nging mung nyawm sana shan tawng mung ntawm sana. Dan nga jang gaw shan nyawm ai "E joi mali shi ram sha rai na re ngu yang pyi matsat shi ram du wa ai". Dai dumsa wa hta grai ahkyak ai. Rai na moi na ni nga rem ai ngu ai gaw nhpan kum nna rem ai nre. Maling kaw "Htawra anhte nga kasha rai nga" "Nre lo anhte nga she re" nga nam kaw layung hte she "Anhte nga re, nanhte nga re" nga. Dai hku tsun hkat ai. Nga rem ai nga ya na zawn rai na nam dan jaw nna rem ai nre, nam kaw nga ai ni hpe she dai kaw na she ndai lam lai ai kaw ningre bum lapran kaw nang de pat, nang de pat di nga ni hpe dai de gawt bang nna pat na she a dai tinang gyit mayu ai wa sat sha mayu ai wa hpe gaw sumri hte gyit ngam ai ni yawng gawt shapraw kau. Dai nnan nta de shawng daw gaw nta de ndun wa ai. Dai kaw shadaw jung nna she shadaw kaba jung ai lahkawng jung ai. Ndai kaw nda hku bai bang, ndai kaw ma shadaw kaji langai bai jung rai di ndai kaw nda hku bang ai hte ndai shadaw ndai, ndai wa kaji ai ndai yan gaw ndai ram ram law ai. E dai kaw ndai hpe e "Nga dang" ngu ai rai nga. Nga lak wa ai shaloi nde de re ni yawng baw mat wa ai. Nga wula kaba ba ni lak ai shaloi mung nde de re mung kade jung da tim yawng gang daw gang baw mat wa ai. Dai majaw ndai ram re hpe dai lam ka-ang kaw jung ai, dai hpe e nga dang ngu ai rai nga. Nga hpe shadang ai majaw nga nli hprawng na matu gyit da ai shadaw dai hpe e nga dang ngu ai. Rai gaw nga hte dumsa shaloi ndai nga hpe shadang ai shadaw hpe ma shakawn ai. Dai hpe ma ndai jahpan kaw shalawm ai le ndai nga ya ai jahpan kaw shalawm ai. Rai jang mi yat nga ni a prat de du wa jang mung dai shadaw dai hpe gaw ndaw kaw bai wa jung. Rai na she dai kaw gyit nna she nga hpe sat. E ya anhte matsing wa ai shaloi gaw dai nga ni hpe gaw nta ndaw kaw jung na gyit ai dai nga dang ngu ai. "Nga" ngu ai hte "Wu" ngu ai maren sha re. E wula wuyi wuhpraw wupra wulawn dai hte maren ngayi ngala ngahpraw ngaka, nga ngu ai hte wu ngu ai gaw Hanson gaw dai hpe wu ngu hte lang da nga ai. Wudang nga nga shadang ai shadaw ngu ai re. Dai jang she anhte gaw nga hpe shadang ai shadaw, htaw chyum laika kaw na gaw Yesu hpe shadang ai shadaw shing nrai damya ni hpe shadang ai shadaw. Rai jang ndai yan pung-san nbung mat ai. Pung-san nbung tim lachyum gaw bung taw nga. Dai majaw Myen hta gaw dai baw nnga ai. Kaga nkau mi kaw mung nnga le Japan kaw nga ai kun gaw nchye ai. Dan re nnga ai, dan re nnga jang she "Kar-taing" nga na tsun ai "Lalam nna si ai shara". Yesu hpe hkap la ai hpang she ndai gasi ndai lu ai. Anhte gaw Yesu nang de garai ndu kawn gasi dai lu nga chyalu. Ngadang ngadang nga wudang nga. "Wudang hpai la lu ai wa gaw" wudang ngu dat jang Jinghpaw ni yawng chye na ai. Rai yang gaw ndai wudang a ahkyak ai lam ndai kaw sat ai ndai kaw gyit nna sat ai ndai wa ndai wa si ai majaw htaw nhku kaw na nta madu wa hkrung wa ai. Htawra wa kaw sai hkyet mat wa ai majaw ndai wa a sai asar-htu ai, dai hku rai nga. Dai majaw hkungga ngu ai gaw e nta madu wa si na malai si ai wa, nta madu wa a sai malai sai hkaw hkrum ai wa. Rai jang shinggyim masha ni si na malai si ai wa dai wa hpe Yesu hpe e "Hkungga mung mai re ai, hkinjawng mung mai re ai" nga jang gaw hkungga mung shi rai hkungga hpe nawng ai hkinjawng wa mung shi rai hkungga hpe hkap la ai mung shi rai shi chyu sha she paran sha taw nga. Yesu gaw Karai Kasang mung shi rai nga. Rai jang gaw ap nawng ai hkinjawng mung kaga ni galaw ai gaw nhkum tsup ai shi galaw ai gaw hkum tsup ai. Hkungga mung kaga hkungga ni gaw nhkum tsup ai, shi gaw hkum tsup ai. Dai majaw ndai ndai zawn re anhte ya hkristan makam masham hte seng nna raitim mung anhte kaw mi kaw na dai nga chyalu nga chyalu rai nga ai. Nga chyalu re majaw e hkristan makam masha du ai shaloi anhte e n-yak ai le. N-yak ai lam gaw kaga lam ni law law nga ai. Langai gaw ndai "Ru sai lam". Yesu hkristu hpe nang hkap la sai i, nhkap la shi ai i nga dai gaw secondary she re. Nambat langai gaw "Wo ningwa ba ni nat kau sai da lo" nga jang "Taw ningwa ba ni pyi kau sai gaw anhte mung kau saga law". "Dumsa wa nat kau ai da" "Dai wa kau mat jang gaw anhte hpe kadai dum sa na yawng kau ga" ngu mare ting rut. Ru sai hku sa ai. "Ningtsa ba kau sai da" "Ningtsa ba pyi kau sai gaw anhte mung kau saga". Dai hku rai na htaw mahkrawn lanawn shanhte hte matut manoi ai amyu ru sai yawng kau mat nna hkra. Kalang ta lani jan e nat jaw kabai kau na hkristan zeng tai mat ai. Dai gaw dai ma npawt lawnglam re. Rai na kaga npawt lawnglam langai mi gaw shinggyim masha ra ai gaw Karai Kasang hpe ra taw nga. Karai Kasang hpe ra taw nga ai she Karai Kasang hte nhkrum nat jaw ni gaw. Karai Kasang hte hkrum ai gaw dumsa wa yan hkinjawng wa grau nna gaw dumsa wa sha rai nga. Dai wa gaw shani shagu hkrum nga. Nga ap ya e hkungga ap ya shan jaw sha dai wa hte gaw shani shagu hkrum taw nga. Wo ra ngam ai ni gaw dai nga shan atawk nna shadu hkut jang dai sha la, ting nga hkra di sha la na shana de wa mat, hpa Karai Kasang hte mung nhkrum ai. Shanhte gaw majoi shan sa sha la ai sha re. Dai zawn sha shanhte gaw ndai myit masin kaw ra ra rai taw nga ai. Man taw nga ai, dan rai man taw nga ai ten hta sasana du ai. Sasana ni bai du jang she "Gai mahkawn hkawn yu mu, hkan yu mu yaw" "E dai gaw dumsa ni hkan yang nram ai i" nga "Nre da ya gaw yawng yawng hkawn ra ai da" nga. Myit hta "Aw ngai ma dumsa rai nga ai i ngai ma hkin jawng she rai wa nga, moi gaw dumsa ni sha she mai tsun ai. E dai dumsa wa gaw atarawk nga na sa tsun taw nga ai. Hpa tsun ai kun gaw ngai mung nchye na ai raitim Karai Kasang hte shaga hkat ai gaw dumsa wa she re. Raitim ya gaw ngai mung mai shaga ai nga jang gaw ngai ma dumsa ni hte maren rai nga, hkin jawng wa hte mung maren rai sai, reng bung sai, dan re ndai hpung chyawm me nyam na rai re nga" na "Mungkan ga na amyu shagu" (Jinghpaw hymn mahkawn kaw na gasi yan mi) "Grai tsun yu" nga yang maru gumgai wa "Mungkan ga na amyu shagu" (Maru nsen hte) "Njaw ai e" nga. "Bai tsun yu" "Mungkan ga na amyu shagu" (Kalang bai hkawn dan ai) "Mungkan ga na amyu shagu" (Maru nsen hte sha bai hkawn) masum lang tsun yu na njaw jang gaw sara wa hpe bai tawng ban ai "Mungkan ga na amyu shagu, sara e maba maw" (Maru hku shalawm ai) nga ai. Dai tune hte nan sara hpe bai tawngban nga. Rai jang ndai tune hte rai jang tune hte shaga hkat ai shanhte a htung nga ai gaw. Rai jang she sara wa hpe mung tune hte she ndai e moi Manmaw ga e chyum laika sharin yang Jinghpaw ni nchye na ai lam nga ai da. Aw Sam mung ga kaw nga kun law moi na ni she tsun ai. "Ndai masum gaw nga langai gaw nga re ndai gaw yak nga ai law Sara kaba e" ngu shan hpraw Sara wa gaw dai she shan hpraw Sara wa bai sang lang ai da "Ya nanhte la ni kaw e manye masum tu ai nrai i ndai langai gaw nye lang ndai lahkawng gaw di ndai yawng manye hkrai rai nga le" ngu "Aw chye na sai chye na sai hkum sang lang sa hkum sang lang sa, dai grau sang lang magang grau shuk magang ya dai hte ram sai" nga. Dai kaw na kadai mung gasan nsan mat sai ya du hkra atsawm nchye na. Rai mi nga hkrai tsun wa na shadu nna. Shan hpraw ni hpe gasan nau san ai baw nre hpa kun she tsun pru wa ai. Dai zawn re ndai anhte ra nga ai anhte ra katsit nga ai "Taw ngai wa Karai Kasang, dai gaw Karai Kasang hte ga shaga ai rai nga". "Koi ngai wa mung Karai Kasang hpe ga mai shaga ai nga yang gaw ke dai gaw hkrak dik sai, saw saw saw lawm ga lawm ga lawm ga" ngu yawng dai hku lawm. Bai langai mi gaw anhte a npawt nhpang hkap la ai makam masham hta chyum laika na npawt nhpang lam ni lawm ai. Ngai Dr. Hanson hpe grai shakawn ai, dumsa ga wa shade hka ja rau ai. Ya chyum laika hti ga shaka dingsa hti yu yang dumsa ga wa grai rawng taw nga. Dai hte shi kaning, gara hku gan hka ja rau ai, ya anhte gaw dai hka ja na ya du hkra myit rai nrawng ai. Shi gaw grai hka ja rawng sai hku rai nga. Htaw bumga kaw du ma langai machyi taw nga ai da. Ma langai machyi taw nga, "Mani gaw nga sat wa sat rai na she ma dai mai wa na matu dumsa ni sanit matsat rawk rawk rawk rawk rawk. Daini jahpawt gaw ma wa gaw hkamja lam grau sawng wa taw nga. Shaloi she kanu hkrap ai da "Wa Karai Kasang e", "Dai hpabaw tsun ai rai hpabaw tsun ai rai" nga "Aw ndai shinggyim masha nga yawng nga pra hpe hpan da ai dai wa hpe shaga nga". "Taw nanhte mani nanhte nga sat jaw ai wa hpe gaw nshaga ai i, dai wa gaw nshaga ya dai mani nga mung njaw ai wa hpe shaga ai i" nga. "Htawra wa gaw hpan da Madu rai nga ndai wa gaw karum ai wa sha rai nga" ngu kalang ta ta bai tsun. Yehowa ngu ai shara kaw Karai Kasang ya Isrelela ni kalang mung ntsun yu ai ga Yesu sha tsun ai ga anhte Jinghpaw ni tsun ai lu. Yehowa ngu ai ga hpe Yesu ntsun ai. Um ndai ah ba "Wa" ngu ai dai hpe Yesu si wa na rai yang nsa hti wa na rai yang dai chyum laika kaw shi nsa hti wa ai shaloi "Wa" "Sumsing lamu na Wa Karai Kasang" nga. Kyu hpyi sharin ai kaw mung dai tsun ai. Anhte wa mung Wa Karai Kasang nga chye tsun taw ai wa mau hpa she re gaw. Kaga amyu ni Wa Karai Kasang nnga ai. Karai Kasang hte shinggyim masha gaw mana maka zat nbung ai gaw. Shi a power mung nbung ai, Karai Kasang hte masha gaw shani dat jang hkat wa ai baw re masha gaw. "Oh Karai Kasang hpe wa me katsa daw la mayu wa ai Jinghpaw ni yubak lu na lu" nga tsun ma ai. (Myen hku tsun ai hpe ga gale da ai) Masha ni dai hku she hkrit si nga. Anhte gaw Karai Kasang gaw anhte a mayu rai nga, Adam hpe num jaw ai gaw Karai Kasang rai nga. (Mani ai nsen) E dai majaw ndai e moi Isrelela ni hte raitim ya ndai kaw nna kabrau na matu gaw jep ai tara hte Jinghpaw nat jaw htung bung ai. Chyeju tara gaw ndai sha re Yesu tsun ai mungga dai sha re. Dai hta jan ai kadai mung ntsun shi ai dai rau gaw dai hku hkap la ra ai. Raitim ndai jep ai tara gaw anhte kaw mung nga chyalu re, Yesu rai ndu yang na tara. Anhte mauhpa nan rai nga ai langai mi ndai hpabaw i u gyin mung ngu re nju mung ngu re ndai manang wa nhpye kaw "Dai nye nhpye kaw na hpai hkret naw wa shaw wa rit" nga jang "E nta madu wa shaw shangun nna wa shaw ai re lo" ngu na shaw la ra ai. Akatsi ngu wa manaw yang gaw yawng hpye wa sai yawng hpye. "Kadai mu a ta, dai nhpye wa manaw ai kadai mu ai nhpye hte shan lahkawng sha re kadai mu na hpye shangun ai?" Ya gaw kani gun ai mung masha wa ma kani rim ai pyada wa ma tara agyi wa ma ndai hte marai masum rai jang she mara mai jaw ai. Jinghpaw ni gaw dai shan lahkawng sha rai yang mara jaw sai. Pyada kaga nnga ai shan lahkawng kaw na mang hkang byin sai. "Aga mana gaw jit hti hti nna nmai yup ai le" nga yang "Yu nang mani lam ka-ang kaw jit ji ai". Lam ka-ang kaw jit ji ai gaw masha ni kashawt kataw na rai nga, nmai galaw ai hpe nang sa galaw ai nga ya jit hti hti sai gaw" nga. "Ngai myi e shakrwi tu nna atsawm nmu ai law" nga yang "Nang masha ni hpe myi ngyeng yu ai, masha hpe yu jang atsawm yu ra ai, nang ning rai na myi ngyeng hku yu nna myi shakrwi tu ai rai nga" ngu. Dai majaw anhte Jinghpaw gaw ndai tara hte pyada hte ndai tara wa kaga ga re. Kani rim ai aw kani gun lai ai pyada wa nmu jang maw kade wa re bag kaw gun lai mat wa u hpa nra ai. Pyada wa mu jang she rim ai nmu jang nrim ai. Jinghpaw gaw pyada mu nra ai lu dai gun sai kaw na gaw mara rai sai. Dai gaw jep ai tara ngu ai jep ai tara ngu gaw yi tara grai ja ai. Jinghpaw a jep ai tara le i Isreala ni hte maren sha ja ai. Dai zawn re ai ndai shi a tara wa jep ai tara wa, jep ai tara hta rawng ai tara Jinghpaw kaw mung nga ai. Rai na dai "Wa" nga wa kadai sharin ya ai kun galoi prat kawn chye ai kun. Moi kaw nna prat kaw na gaw "Nga hpaw mungzaw e" Wa Karai Kasang e" nga, "Ba ba wu sa" Wa Karai Kasang e dai hku chye na ai. Dai ga dai wa anhte a Karai Kasang a man e Yesu a man e amat lu ai ga re dai Yesu rai nsharin ya yang chye sai dai. Rai yang gaw ya dumsa ai ngu ai hpe tsun nga. Ndai shaba wawt ai madan ga kaw na la ai ni gaw ga hpe dai hku lawan lawan lawan dai hku tsun ai. Dumsa ga gaw "Hpaw nnga ai hkawp e hkawp matsaw du a ndai ja li la ni a nhku gumgun rai ai shahpung gumgun masha tai ai, matse ningtsi shani e shingbyi lunghkrung tai ai, ru hka shani e kundang ning krau rai ai ja li la ni ja tsen a ma ni e moi kaji kawoi prat ten htawt lu htawt tsang kashin ningjau rawng ai, shahpung gumgun malun rai ai, ningsang panang nawng e". Dai gaw mi na dumsa tune nsen "Aw

转录（La Ring）：本转录为拉林的口述记录，涉及阿吉·彩珠与杰瓦·顿萨的相关仪轨，二人以特定流程开展吟唱与仪式活动。杰瓦提及的祭司为「A」与「O」，二人以规范仪轨完成仪式流程。

玛佐伊神灵（Majoi）指代人类从诞生、存续到消亡的完整生命历程，即人类从出生至离世时的灵魂与精神流转循环。这类神灵与世间万物的精神共鸣紧密相关，当人类降临时，便伴随玛佐伊神灵的降临。所谓「文明化转变」，正是指这类神灵的降临过程，从自然状态下的个体，到被赋予部落规范（hpan-tee）的社会成员，这一过程在密支那（Myitkyina）地区有着清晰的传承脉络。

胡康河谷（Hugawng）、葡萄镇（Putao）、迈立开江（Mali）、萨敦（Sadung）、曼茂（Manmaw）、万岭谷、丹乃江（Danai）均为该文化圈的核心区域，当地民众传承着独特的信仰与仪轨。其中密支那地区的仪轨极具代表性，祭司会以当地传统仪轨为蓝本开展仪式，通过反复吟唱与流程演练确保仪式有效性。

仪式中提及的「彩珠库玛佐伊」「赫朗库玛佐伊」与「马力库玛佐伊」为核心神灵称谓，层级较低的神灵被称为「希特」（Hkit），分为「第一巴甘希特」与「第二巴甘希特」。这类神灵会在仪式中以击鼓、吟唱的方式被召唤，回应信众祈请并提供庇佑，仪式流程需根据神灵层级调整以匹配仪轨要求。

巴甘希特与第二巴甘希特属于高阶神灵，当民众吟唱「巴甘希特、因瓦希特，第一巴甘希特、第二巴甘希特」时，便是在召唤这类高阶神灵。祭司需以虔诚心态配合特定吟唱与动作，完成与神灵的沟通，获取指引与庇佑。

在景颇族（Jinghpaw）语言中，「玛佐伊」为神灵统称。「玛佐伊神山」指代承载神灵力量的山岳，是神灵栖息与降临的场所，民众会对其进行祭祀朝拜以获取庇佑。「玛佐伊」一词由「玛」（Ma）与「乔伊」（Joi）组成，「乔伊」代表力量，「玛」代表母体，整体意为「承载力量的存在」。这类神灵分为两类：善良的「希特诺伊」（Shingnoi）与邪恶的「查特」（Jahtai），前者为信众带来福祉，后者则会引发灾祸，民众需通过特定仪式安抚邪恶神灵以避免灾祸。

祭司（Jaiwa）是景颇族中沟通凡人与神灵的媒介，通过吟唱、仪式等方式与神灵建立连接，获取指引与庇佑。一段口述记录中提及祭司的能力包括：「我知晓所有仪式流程，可与各类神灵沟通，解读神意，分辨善恶，治愈疾病，带来平安福祉」。这类能力随时间演化，从最初的仪式执行者逐渐发展为兼具医疗、占卜、祭祀等多重职能的群体。

在景颇族信仰中，纳特神灵（nat）涵盖自然神灵与祖先神灵，民众会通过祭祀获取其庇佑，若冒犯纳特神灵则会遭到惩罚。有祭司在仪式中言道：「纳特神灵栖息于山林，冒犯者将遭遇不幸」，另有祭司表示：「你所祈求的，正是你所需之物」。民众需以虔诚心态开展祭祀祈祷，方能获取纳特神灵的庇佑。

曾有一位来自胡康河谷的祭司宣称：「我掌握所有仪式流程，可与所有神灵沟通」。另有祭司在治疗病患时说道：「你的疾病源于冒犯纳特神灵，需通过祭祀祈祷获得原谅」。

基督教（Christianity）传入后，对景颇族传统信仰产生深远影响，众多景颇族人开始信仰基督教，将耶和华（Yehowa）与耶稣（Yesu）视为唯一真神。一位景颇基督教徒言道：「我曾是景颇祭司，信仰纳特神灵，如今信仰耶稣基督，将卡莱卡桑（Karai Kasang）视为唯一真神」。另有祭司表示：「我曾通过仪式与纳特神灵沟通，如今通过祈祷与耶稣建立连接，视耶稣为救赎主」。

景颇基督教文化中，民众会将传统词汇与基督教教义结合，形成独特术语，如将上帝称为「卡莱卡桑」，将耶稣称为「耶苏」。一段口述记录中提及：「卡莱卡桑创造世间万物，庇佑所有信众」，另有祭司言道：「我们曾信仰纳特神灵，如今信仰卡莱卡桑，视其为唯一真神」。

在景颇基督教仪式中，民众会吟唱赞美诗表达对上帝的感恩与赞美，如「万军之耶和华，你是我的避难所」「我们在天上的父，愿人都尊你的名为圣」。有祭司言道：「耶稣基督为我们钉十字架，承担所有罪孽，是我们的救主」。

众多景颇基督教徒会将传统信仰与基督教信仰结合，形成独特的景颇基督教文化。一段口述记录中提到：「景颇传统仪式与基督教仪式有诸多相似之处，均通过吟唱、动作等方式与神灵或上帝沟通」。另有祭司表示：「我曾掌握所有景颇仪式流程，如今信仰耶稣基督，视卡莱卡桑为救赎主」。

（原文至此未完成）