Transect-rapport 2313: Een archeologische opgraving. 's-Hertogenbosch, Willemspoort, gemeente 's-Hertogenbosch (NB).

<p>In februari 2018 is een archeologische opgraving uitgevoerd in een plangebied met de naam Willemspoort in ’sHertogenbosch (gemeente ’s-Hertogenbosch). De aanleiding voor het onderzoek was de toevalsvondst van een vermeende huisplattegrond uit de IJzertijd, aangetroffen tijdens ontgravingswerkzaamheden in het plangebied. Hier hadden reeds een archeologisch bureau- en booronderzoek en een inventariserend veldonderzoek door middel van proefsleuven plaatsgevonden. De aanleiding voor deze onderzoeken waren het opstellen van een bestemmingsplan en de aanvraag van een omgevingsvergunning ten behoeve van de sloop van de aanwezige opstallen en de realisatie van een parkeergarage in het plangebied. Verwacht werd dat de bodemingrepen het bodemarchief zouden bedreigen. Op basis van het bureau- en booronderzoek gold voor een groot deel van het plangebied een lage archeologische verwachting. Slechts voor een deel van het plangebied gold een middelhoge verwachting. Dit was gebaseerd op het intacte bodemprofiel en de mogelijke ligging van historisch bekende verdedigingswerken (de Circumvallatie-linie) rondom de stad uit 1629. In het vervolgens uitgevoerde proefsleuvenonderzoek werd bevestigd dat het plangebied tot circa 50-60 cm -Mv verstoord was geraakt door activiteiten uit het recente verleden. Hieronder was de bodem nog minimaal intact. Het onderzoek leverde met name sporen en vondsten uit de recente of Nieuwe tijd op en een Romeinse scherf. Verder werden er geen aanwijzingen gevonden voor oudere activiteiten.</p><p>Op basis van de resultaten van het proefsleuvenonderzoek is het terrein destijds vrijgegeven voor de geplande ontwikkeling. Tijdens de aanleg van een zogenoemde wadi zijn door de archeologen van de Afdeling Erfgoed echter sporen aangetroffen. De gemeente ’s-Hertogenbosch heeft - vanwege het verstoren van de behoudenswaardige archeologische waarden in dit deel van het plangebied - besloten in een deel van het gebied een noodopgraving uit te laten voeren.</p><p>Methode Het opgravingvlak was bij aanvang van het onderzoek reeds aangelegd. Dit was gebeurd op het archeologisch juiste niveau; zo was er sprake van een goed leesbaar vlak, dat alleen nog hier en daar opgeschaafd hoefde te worden. De vlakken en aangetroffen sporen zijn gedocumenteerd conform PvE. Bij het documenteren zijn werkputten, sporen en vondsten doorgenummerd vanaf het proefsleuvenonderzoek. Een profiel is niet aangelegd, omdat de aanleg van een rechte profielwand niet mogelijk was. Dit is wel gebeurd tijdens het proefsleuvenonderzoek; de tijdens de opgraving aangetroffen bodemopbouw was in lijn met die uit het proefsleuvenonderzoek. Het aardewerk is gedetermineerd door een specialist, om tot een zo scherp mogelijke datering te kunnen komen.</p><p>Resultaten Er zijn tijdens de opgraving 66 grondsporen aangetroffen, waaruit vier (mogelijke) structuren vielen te reconstrueren. De grondsporen omvatten paalsporen, kuilen, waterkuilen en greppels. Structuur 1 bestond uit een rij palen die te relateren is aan een parallel hieraan gelegen greppel, die materiaal bevatte uit de periode vanaf de Middeleeuwen; structuur 2 lijkt een omheining of overkapping te hebben gevormd van een centraal hierbinnen gelegen waterkuil, die aardewerk bevatte uit de Vroege IJzertijd; structuur 3 en 4 lijken kleine houten bouwwerken te hebben gevormd – te denken valt aan bijgebouwen of spiekers – al moet voor deze twee structuren een flinke slag om de arm worden gehouden. De sporen van structuur 3 bevatten IJzertijdaardewerk. Hoelang het gebied in de IJzertijd precies is gebruikt, valt op basis van de gevonden resten niet te zeggen. Het vondstmateriaal bestaat voor het overgrote deel uit handgevormd aardewerk (19 fragmenten) uit de Vroege- en/of MiddenIJzertijd. Daarnaast zijn vier fragmenten roodbakkend bouwkeramiek en een fragment roodbakkend ongeglazuurd aardewerk uit de Middeleeuwen of Nieuwe tijd aangetroffen. Tot slot viel eenvondstloze greppel samen met de verwachte locatie van de verdedigingswerken uit de Tachtigjarige Oorlog.</p><p>De resultaten van de opgraving zijn niet in lijn met de resultaten van het proefsleuvenonderzoek. Te concluderen valt dat de proefsleuven geen representatieve steekproef hebben opgeleverd van de in het plangebied aanwezige archeologische resten. Resten uit specifieke, uiteenlopende periodes blijken zeer plaatselijk aanwezig te zijn. Dit betekent dat hiermee rekening dient te worden gehouden bij eventuele toekomstige bodemingrepen in onverstoorde delen van het plangebied, en de directe omgeving.</p>