การใช้ระบบอาวุธอัตโนมัติภายใต้กฎหมายมนุษยธรรมระหว่างประเทศ

ในปัจจุบัน การพัฒนาทางเทคโนโลยีปัญญาประดิษฐ์ (Artificial Intelligence) มีความก้าวหน้าและมีบทบาทสำคัญต่อการพัฒนาประเทศ ไม่ว่าจะเป็นด้านอุตสาหกรรม ด้านเศรษฐกิจ ด้านการศึกษา ด้านสุขภาพ และความมั่นคง การพัฒนาทางเทคโนโลยีปัญญาประดิษฐ์ไม่เพียงแต่เข้ามามีบทบาทในการเปลี่ยนแปลงทางด้านเศรษฐกิจ การเมืองและสังคมเท่านั้น แต่ยังมีบทบาทสำคัญต่อการเปลี่ยนแปลงทางด้านปฏิบัติการทหาร ด้วยศักยภาพในการพัฒนาปัญญาประดิษฐ์และระบบอัตโนมัติที่ก้าวหน้าจนสามารถเรียนรู้จากข้อมูลและประสบการณ์ทำให้สามารถตัดสินใจได้เอง ทำให้นักการทหารในปัจจุบันมีการนำเทคโนโลยีปัญญาประดิษฐ์มาใช้ร่วมกับอาวุธตามแบบเพื่อเพิ่มประสิทธิภาพในการสู้รบหรือพัฒนาเป็นอาวุธเพื่อใช้ในการสู้รบหรือที่เรียกว่า ระบบอาวุธอัตโนมัติ (Autonomous Weapon Systems) ด้วยการที่ระบบอาวุธอัตโนมัตินั้นเป็นระบบอาวุธที่มีความเป็นอิสระจากการควบคุมของมนุษย์ การใช้ระบบอาวุธดังกล่าวในสถานการณ์การขัดกันด้วยอาวุธจึงทำให้เกิดความท้าทายต่อการใช้กฎหมายมนุษยธรรมระหว่างประเทศในกรณีดังกล่าว ทั้งจากความท้าทายในทางข้อเท็จจริงที่เกิดจากการใช้ระบบอาวุธอัตโนมัติเองเช่นในเรื่องของขีดความสามารถของระบบอาวุธอัตโนมัติในการแยกแยะเป้าหมายที่ได้รับความคุ้มครองตามกฎหมายมนุษยธรรมระหว่างประเทศออกจากเป้าหมายที่ได้รับความคุ้มครอง หรือจากความท้าทายในทางข้อกฎหมายของกฎหมายมนุษยธรรมระหว่างประเทศที่มีอยู่ในปัจจุบันซึ่งมุ่งบังคับกับพลรบและผู้ที่ไม่ใช่พลรบที่เป็นมนุษย์ ตลอดจนการที่ยังไม่ได้มีการกำหนดนิยามของระบบอาวุธอัตโนมัติที่เป็นที่ยอมรับโดยทั่วไปตามกฎหมายมนุษยธรรมระหว่างประเทศนั้นอาจทำให้เกิดช่องว่างในการตีความการบังคับใช้กฎหมายมนุษยธรรมระหว่างประเทศกับระบบอาวุธดังกล่าวจากการศึกษาพบว่าการใช้ระบบอาวุธอัตโนมัติในสถานการณ์การขัดกันด้วยอาวุธอยู่ภายใต้กฎหมายมนุษยธรรมระหว่างประเทศ และการใช้ระบบอาวุธอัตโนมัติจะต้องปฏิบัติตามหลักการพื้นฐานของกฎหมายมนุษยธรรมระหว่างประเทศ ได้แก่ หลักความจำเป็นทางทหาร หลักการแยกแยะ หลักความได้สัดส่วน และหลักความทุกข์ทรมานเกินความจำเป็น อย่างไรก็ตามขีดความสามารถของระบบอาวุธอัตโนมัติในการปฏิบัติตามกฎหมายมนุษยธรรมระหว่างประเทศขึ้นอยู่กับขีดความสามารถ และมาตรฐานของระบบปัญญาประดิษฐ์ที่ติดตั้งในระบบอาวุธอัตโนมัติ ผู้เขียนจึงเห็นว่าควรมีการกำหนดหลักเกณฑ์ของกฎหมายมนุษยธรรมระหว่างประเทศในการใช้อาวุธอัตโนมัติเป็นการเฉพาะ เพื่อให้ครอบคลุมถึงการใช้ระบบอาวุธอัตโนมัติ โดยในหลักเกณฑ์ดังกล่าวควรมีเนื้อหากำหนดมาตรฐานของระบบอาวุธอัตโนมัติ อีกทั้งจะต้องกำหนดหน้าที่และความรับผิดของผู้ใช้ระบบอาวุธดังกล่าวให้ชัดเจนเพื่อแก้ไขปัญหาการกำหนดความรับผิดในกรณีที่เกิดการละเมิดกฎหมายมนุษยธรรมระหว่างประเทศ