Bureauonderzoek en Verkennend Booronderzoek Archeologie Plangebied Molenhof 30 e.o. te Raalte Gemeente Raalte

Hamaland Advies heeft in opdracht van BJZ.nu Bestemmingsplannen te Almelo een archeologisch bureauonderzoek en een verkennend bodemonderzoek uitgevoerd voor het plangebied Molenhof 30 e.o. te Raalte, gemeente Raalte. Het betreft een uitbreiding van de Aldi en 6 appartementen met een gezamenlijk grondoppervlakte van 1.050m². De nieuwe verstoringsdiepte is 1,25m beneden maaiveld. Het plan voor het gebied bevindt zich in de ontwerpfase. Voor de ontwikkeling wordt het bestemmingsplan gewijzigd. Op grond van de gemeentelijke archeologische verwachtingskaart (2010) heeft de locatie een middelhoge trefkans op archeologische vondsten. Het beleid van de gemeente is het uitvoeren van KNA conform onderzoek als het verstoorde oppervlak groter is dan 250m2. Het door Hamaland Advies uitgevoerde onderzoek bestaat uit een KNA conform bureauonderzoek dat aangevuld is met een inventariserend veldonderzoek middels boringen (karterende fase) om de intactheid van de bodemopbouw te toetsen en de aanwezigheid van vindplaatsen vast te stellen.Conclusie Het bureauonderzoek toont aan dat er zich mogelijk archeologische vindplaatsen vanaf het Laat-Paleolithicum tot en met de Nieuwe Tijd in het plangebied zouden kunnen bevinden. De inrichting van het gebied tussen 1956 en heden als woningbouwgebied, heeft waarschijnlijk voor een behoorlijke bodemverstoring gezorgd. Onbekend is echter tot hoe diep de bodem daadwerkelijk is verstoord. Onderzoeken ten oosten van het plangebied tonen aan dat het esdek zich tussen de 40 en 80cm beneden maaiveld en het dekzand zich op ca. 100cm beneden maaiveld bevind (Kremer, 2005). Door de afdekkende werking van het 0-30cm dikke eerddek zijn archeologische vindplaatsen vermoedelijk niet bewaard gebleven.Veldonderzoek Wat betreft landschappelijke ligging en verwacht oorspronkelijk bodemtype geeft het booronderzoek geen overeenstemmend beeld met dat wat verwacht werd op basis van het bureauonderzoek. De te verwachten veldpodzolen en/of beekeerdgronden zijn niet aangetroffen in het plangebied.In het plangebied is ter hoogte van boring 2, 3 en 4 een hoge bruine enkeerd aangetroffen die het gevolg is van jarenlange bemesting vanuit de potstal. In de eerdlaag zijn archeologische indicatoren aangetroffen uit de periode van de late middeleeuwen en de nieuwe tijd. Op basis van de onderzoeksinspanning, waarbij naast een deels intacte bodemopbouw archeologisch relevante indicatoren zijn aangetroffen, is er reden om archeologische waarden aan te kunnen treffen in het plangebied. Er zijn voor de archeologie gevolgen vanuit de voorgenomen bodemingrepen. Hoewel het aangetroffen vondstmateriaal voor een deel aan te merken is als bemestingskeramiek, kunnen oudere bewoningssporen op voorhand niet uitgesloten worden. De dikke eerdlaag heeft gezorgd voor een conserverende werking van onderliggende archeologische niveaus. Daarom adviseren wij om ter plaatse van de te slopen woningen aan de Schapenstraat sloopbegeleiding te laten uitvoeren en ter hoogte van het archeologisch waardevolle gebied twee proefsleuven te trekken met een omvang van 4 x 20 meter om te controleren of in het gebied sprake is van behoudenswaardige archeologische vindplaatsen. Het archeologisch waardevolle deel van het plangebied heeft een omvang van circa 500 m2.Voorbehoud Bovenstaand advies vormt een zogenaamd selectieadvies. Met nadruk wijst Hamaland Advies erop dat dit selectieadvies nog niet betekent dat reeds bodemverstorende activiteiten of daarop voorbereidende activiteiten kunnen worden ondernomen. De resultaten van dit onderzoek zullen namelijk eerst moeten worden beoordeeld door de bevoegde overheid (gemeente Raalte), die vervolgens een selectiebesluit neemt. Het uitgevoerde onderzoek is op zorgvuldige wijze verricht volgens de algemeen gebruikelijke inzichten en methoden. Het archeologisch onderzoek is erop gericht om de kans op het aantreffen dan wel vernietigen van archeologische waarden bij bouwwerkzaamheden in het plangebied te verkleinen. De resultaten en aanbevelingen uit deze rapportage dienen te worden getoetst en onderschreven door het bevoegd gezag, gemeente Raalte en diens adviseur, de Regioarcheoloog (mw. drs. M. Nieuwenhuis).Selectiebesluit Het conceptrapport en het selectieadvies zijn op 3 juni 2014 beoordeeld door de plaatsvervangend regioarcheoloog, drs. J.A.M. Oude Rengerink. Het rapport en het selectieadvies worden akkoord bevonden met de volgende opmerkingen: 1. Een sloopbegeleiding is weinig zinvol waar het gaat om het waarnemen van eventuele bodemsporen en vondsten. Het is echter wel van belang dat bij de sloop van funderingen er absoluut niet dieper wordt gegraven dan strikt noodzakelijk voor de verwijdering van fundamenten. Dit kan worden geregeld in de sloopvergunning; 2. Een proefsleuvenonderzoek zoals geadviseerd dient plaats te vinden na de sloop van de woningen. Bovendien dient het ook te worden uitgebreid in de zone ten westen van het geadviseerde gebied aangezien er daar, ondanks het ontbreken van een plaggendek, tevens nog archeologische sporen in het relatief hoog liggende niveau van het dekzand aanwezig kunnen zijn. Daartoe dient er langs de westzijde een noord-oost georienteerde proefsleuf gegraven te worden; 3. Overwogen dient te worden om bij het aantreffen van een archeologische vindplaats een spoedige doorstart naar een opgraving te maken. Daartoe kan er onmiddellijk na het afronden van het proefsleuvenonderzoek een snelle evaluatie plaatsvinden met de regioarcheoloog. Voordeel is dan ook dat daarmee het hele plangebied als onderzocht beschouwd kan worden en er geen dubbelbestemming vanwege archeologische waarden op het plangebied meer rust; 4. Voor het proefsleuvenonderzoek dient een wettelijk verplicht Programma van Eisen opgesteld te worden. Zonder een PvE mag een archeologisch gravend onderzoek niet worden uitgevoerd; 5. Het proefsleuvenonderzoek vormt de afsluitende fase van vooronderzoek in het kader van de ruimtelijke onderbouwing in het bestemmingsplan. De resultaten dienen in het bestemmingsplan te worden meegenomen evenals het selectieadvies.Bij de uitvoering van het onderzoek adviseert de Regioarcheoloog om amateurarcheologen, wanneer dit mogelijk is, te betrekken bij het onderzoek.Verder dient te allen tijde bij het afgeven van een omgevingsvergunning de wettelijke meldingsplicht (ex artikel 53 Monumentenwet 1988) kenbaar te worden gemaakt, om het documenteren van toevalsvondsten te garanderen: “Degene die anders dan bij het doen van opgravingen een zaak vindt waarvan hij weet dan wel redelijkerwijs moet vermoeden dat het een monument is (in roerende of onroerende zin), meldt die zaak zo spoedig mogelijk bij onze minister”. Deze aangifte dient te gebeuren bij de Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed in Amersfoort en de Regioarcheoloog van de gemeente Raalte.

Hamaland Advies受BJZ.nu委托，为拉尔特市（gemeente Raalte）拉尔特地区莫伦霍夫30号及周边（Molenhof 30 e.o.）的规划区域开展了考古室内研究（archaeological desk-based assessment）与勘探性土壤调查（exploratory soil survey）。该项目为阿尔迪（Aldi）超市扩建工程及6套公寓的配套开发项目，总占地面积达1050平方米，规划土壤扰动深度为自然地面以下1.25米。本规划目前处于设计阶段，相关方将对该区域的土地使用规划进行调整。

根据拉尔特市2010年市级考古预期分布图（municipal archaeological expectation map），该区域出现考古遗存的概率为中等水平。荷兰市政政策规定，当施工扰动面积超过250平方米时，需开展符合考古研究质量规范（Kwaliteitsnorm Archeologisch Onderzoek, KNA）的考古调查。本次由Hamaland Advies完成的调查包含符合KNA标准的室内研究，并补充了钻探式勘察性田野调查（填图阶段，karterende fase），以验证土层结构的完整性并确认遗存的存在情况。

### 结论
室内研究显示，规划区域内可能存在从晚旧石器时代（Laat-Paleolithicum）至近现代（Nieuwe Tijd）的考古遗存。该区域在1956年至今被开发为住宅用地，大概率已造成较为严重的土层扰动，但目前尚不明确土层实际被扰动的深度。规划区域东侧的调查结果显示，表层腐殖质层（esdek）位于自然地面以下40至80厘米处，底砂层（dekzand）则位于自然地面以下约100厘米处（Kremer, 2005）。由于0至30厘米厚的耕作层（eerddek）具有覆盖保护作用，考古遗存大概率已无法保存。

### 田野调查结果
就景观位置与预期原生土壤类型而言，钻探调查结果与室内研究的预期并不一致。规划区域内未发现预期的灰化土（veldpodzolen）和/或潮土（beekeerdgronden）。在钻探孔2、3、4位置处，发现了厚层棕色黏土层（bruine enkeerd），该土层系长期受养牛场施肥影响形成。在耕作层中，发现了中世纪晚期至近现代的考古标志物（archeological indicators）。结合本次调查工作——除部分完整土层外，还发现了具有考古价值的标志物——规划区域内存在考古价值的可能性较高。拟建的土壤工程（bodemingrepen）将对考古遗存产生影响。尽管本次发现的遗存部分可被认定为农耕活动带入的陶瓷遗存，但无法提前排除更古老的居住遗迹的存在。较厚的耕作层对下层考古层位起到了保护作用。因此，我们建议对谢彭斯街（Schapenstraat，绵羊街）上拟拆除的住宅开展拆除监理（sloopbegeleiding），并在考古价值较高的区域开挖2条尺寸为4×20米的试掘槽（proefsleuven），以确认该区域是否存在具有保存价值的考古遗存。该规划区域内的考古价值区域面积约为500平方米。

### 保留说明
本顾问意见属于遴选顾问意见（selectieadvies）。Hamaland Advies着重指出，本遴选顾问意见并不代表可立即开展土壤扰动作业或相关筹备工作。本次调查的结果需首先由主管当局（bevoegde overheid）——拉尔特市市政当局——进行评估，并由其作出遴选决定。本次调查严格按照通用的行业规范与方法开展，考古调查的目的是降低规划区域内建筑施工中发现或损毁考古遗存的风险。本报告中的结果与建议需经主管当局、拉尔特市市政当局及其顾问——区域考古学家（Regioarcheoloog）M. Nieuwenhuis女士（drs. M. Nieuwenhuis）——审核并签署确认。

### 遴选决定
2014年6月3日，代理区域考古学家J.A.M. Oude Rengerink审查了本概念报告与遴选顾问意见，审查结果为通过，并提出以下修改意见：
1. 针对观测土层遗迹与遗存而言，拆除监理的意义有限。但在拆除基础结构时，严禁超出于拆除基础所需的深度进行开挖，该要求需纳入拆除许可（sloopvergunning）条款中；
2. 本次建议的试掘槽调查需在住宅拆除后开展。此外，需将试掘范围扩展至建议区域西侧，尽管该区域不存在耕作层，但在相对较高的底砂层位中仍可能存在考古遗迹。因此，需沿西侧开挖一条北东向的试掘槽；
3. 若发现考古遗存，应考虑立即开展发掘工作。可在试掘槽调查完成后，即刻与区域考古学家开展快速评估，如此可将整个规划区域视为已完成考古调查，避免因考古价值问题导致规划区域出现双重审批限制；
4. 试掘槽调查需编制法定强制的技术要求规范（Programma van Eisen, PvE），无PvE不得开展考古发掘作业；
5. 试掘槽调查为土地使用规划空间依据（ruimtelijke onderbouwing）相关前置调查的收尾阶段，其结果需与遴选顾问意见一同纳入土地使用规划文件中。

区域考古学家建议，在调查实施过程中，若条件允许，可邀请业余考古爱好者参与调查。
此外，在发放环境许可时，需始终明确告知相关方法定的申报义务（依据1988年《文物法》（Monumentenwet 1988）第53条），以确保对偶然发现的遗存进行记录："任何人在非考古发掘活动中发现已知或理应合理怀疑为文物（动产或不动产）的物品时，应尽快向我国主管部长报告。"该申报需提交至阿默斯福特的荷兰国家文化遗产局（Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed）与拉尔特市区域考古学家。