การศึกษาโอกาสการเข้าถึงสวนสาธารณะระดับย่านในเขตศูนย์กลางพาณิชยกรรม กรุงเทพมหานคร: กรณีศึกษาเชิงเปรียบเทียบสวนลุมพินีและสวนเบญจกิติ

สวนลุมพินีและสวนเบญจกิติเป็นสวนสาธารณะระดับย่านในกรุงเทพมหานคร ซึ่งตั้งอยู่ในบริเวณศูนย์กลางพาณิชยกรรมหลักของเมือง มีระยะใกล้เคียงกันระหว่างสองสวน แต่มีความแตกต่างของจำนวนและลักษณะของผู้ใช้งาน ปัจจัยที่สำคัญประการหนึ่งที่ทำให้เกิดความแตกต่าง คือ โอกาสในการเข้าถึงทั้งในแง่ของการเข้าถึงเชิงกายภาพ และการเข้าถึงเชิงเศรษฐกิจและสังคม วิทยานิพนธ์นี้มีวัตถุประสงค์เพื่อการศึกษาลักษณะทางกายภาพและลักษณะทางเศรษฐกิจและสังคมของสวนลุมพินีและสวนเบญจกิติ และบริเวณโดยรอบ เพื่อวิเคราะห์ปัจจัยดึงดูดในการเข้าถึงทั้งสองมิติของสวนทั้งสองแห่ง และเพื่อการวิเคราะห์เชิงเปรียบเทียบถึงการเข้าถึงพื้นที่สวนลุมพินีและสวนเบญจกิติ โดยศึกษาปัจจัยด้านกายภาพทั้งบริบทโดยรอบและภายในพื้นที่ด้วยเครื่องมือ Space syntax และทดสอบความสัมพันธ์ของตัวแปรด้านเศรษฐกิจและสังคมศึกษาจากการเก็บแบบสอบถาม ผลการวิจัยพบว่า สวนลุมพินีมีศักยภาพในการเข้าถึงที่ดีกว่าสวนเบญกิติจากปัจจัยทางกายภาพทั้งระดับบริบทเมืองและระดับภายในสวน และสวนลุมพินีมีข้อได้เปรียบมากกว่าสวนเบญจกิติจากปัจจัยทางเศรษฐกิจและสังคม ในทางกลับกันปัจจัยด้านกายภาพภายในพื้นที่ส่วนใหญ่ขึ้นอยู่กับความต้องการหรือความชอบส่วนบุคคลของผู้เลือกใช้สวน สวนเบญจกิติที่มีการออกแบบอย่างทันสมัยและสวยงาม จึงมีโอกาสที่ผู้คนจะเข้าไปใช้งานสวนที่มากเช่นเดียวกันกับสวนลุมพินี อีกทั้งจากการทดสอบความสัมพันธ์ของตัวแปรทางเศรษฐกิจและสังคมด้วยวิธีไคสแคว์ พบว่า สวนลุมพินีมีนัยสำคัญทางสถิติเกี่ยวกับเพศซึ่งมีผลต่อความถี่ในการใช้งานสวน อีกทั้งรายได้ยังส่งผลต่อรูปแบบและค่าใช้จ่ายในการเดินทางไปยังสวนลุมพินี กล่าวคือ เพศหญิงมีแนวโน้มจะใช้บริการสวนลุมพินีเนื่องจากมีการเข้าถึงเชิงกายภาพที่สะดวกกว่า และที่ตั้งของสวนลุมพินีซึ่งเอื้อต่อการเดินทางด้วยรถสาธารณะและการเดินเท้ายังเป็นการประหยัดค่าใช้จ่ายทำให้โอกาสในการเดินทางไปใช้บริการมีมากกว่า ดังนั้นสวนลุมพินีจึงมีข้อได้เปรียบและสร้างโอกาสในการเข้าถึงทั้งด้านกายภาพ และเศรษฐกิจและสังคมมากกว่าสวนเบญจกิติ