Archeologisch onderzoek naar het Romeinse aquaduct aan de Bosweg te Nijmegen

<p>In opdracht van de gemeente Nijmegen heeft Bureau Archeologie en Bodemkwaliteit van de gemeente Nijmegen (BABN) op 15 mei 2020 een archeologisch onderzoek uitgevoerd in een bouwput op het perceel Bosweg 32 te Nijmegen. Hierbij zijn twee profielen onderzocht en gedocumenteerd. De aanleiding voor het onderzoek werd gevormd door een waarneming van een opgevuld dal in de tegenover elkaar liggende wanden van de bouwput, dat zou kunnen behoren tot het Romeinse aquaduct zoals dat bij eerder onderzoek gereconstrueerd is uit aardwerken (dalen en dijken) in Nijmegen, Heilig Landstichting en Berg en Dal.</p><p>In de profielen van de bouwput aan de Bosweg 32 is op een diepte van ca. 0,9 m -mv (56,30 m +NAP) een grotendeels opgevuld 'dal' aangetroffen met in het zuidprofiel een diepte van ten minste 2,1 m (onderkant op 54,20 m +NAP of 3 m -mv) en een breedte van ca. 2,6 m onderin en ten minste 5 m bovenin. Het dal is in het zuidprofiel goed bewaard gebleven, maar was in het noordprofiel door de fundering van het belendende huis grotendeels verstoord waardoor alleen de onderste meter behouden is gebleven. Het heeft een min of meer vlakke bodem en onderin tamelijk steile wanden. Op de bodem is een rechthoekige verkleuring gezien dat mogelijk een in doorsnede rechthoekige, houten goot is geweest met een breedte van ca. 80 cm. Er zijn geen sporen van hout aangetroffen in de 'goot'. Evenmin zijn er andere materialen aangetroffen die zouden kunnen wijzen op de aanwezigheid van een waterleiding. Nadat het oorspronkelijke dal deels was dichtgeraakt, is dit in latere fasen minimaal twee keer gedeeltelijk weer uitgegraven.</p><p>Tijdens het onderzoek zijn in het geheel geen vondsten gedaan, waardoor geen uitsluitsel gegeven kan worden over de datering van het dal en de hierin waargenomen fasering en opvulling. Het zuidprofiel is bemonsterd ten behoeve van 14C-datering, micromorfologisch en archeobotanisch onderzoek. De grondslag bleek ongeschikt voor micromorfologisch onderzoek, waardoor er geen aanvullende informatie naar boven is gekomen over hoe de vullingen in het dal zijn gevormd. Evenmin zijn uit de monsters materialen geborgen die een 14C-datering mogelijk maakten. Het enige houvast voor het dateren wordt geboden door het palynologische onderzoek, dat tegen de verwachting in analysewaardig pollen heeft opgeleverd. Met het hieruit voortkomende pollenspectrum kan een interpretatie van het dal als een onderdeel van een Romeins aquaduct weliswaar niet als zodanig bewezen worden, maar kan wel aannemelijk worden gemaakt dat de oudste vullingen van het dal en de daarop volgende fasen zijn gevormd in de Romeinse tijd. Zonder dit nader te kunnen bepalen, lijkt de opvulling van het dal op grond van het pollenspectrum later in de Romeinse tijd geplaatst te kunnen worden dan de oudere vullingen. Een post-Romeinse datering lijkt minder waarschijnlijk.</p><p>Of de in de bouwput aangetroffen fenomenen daadwerkelijk onderdeel waren van een Romeins aquaduct kan uit het onderzoek echter niet met zekerheid afgeleid worden. De vermoedelijke datering in de Romeinse tijd, de ligging in het eerder door Schut gereconstrueerde tracé en fysieke kenmerken zoals het mogelijke restant van een houten goot maken dit wel aannemelijk.</p>