Hoogkerk, Kerkstraat 75-89, Gemeente Groningen (Gr.). Een Archeologisch Bureauonderzoek en Inventariserend Veldonderzoek (IVO-O)

Door De Steekproef bv is een inventariserend archeologisch veldonderzoek uitgevoerd aan de Kerkstraat 75-89 te Hoogkerk, gemeente Groningen, provincie Groningen (zie Figuur1). De aanleiding voor het onderzoek is de geplande bouw van vier twee-onder-een-kapwoningen op de kavel. Voor de bouw van deze woningen zal graafwerk ten behoeve van funderingen, eventuele kelders of kruipruimten, rioolhuisaansluitingen, kabels en leidingen nodig zijn. Het benodigde graafwerk kan eventueel aanwezige archeologie beschadigen. In het gespecificeerd archeologisch verwachtingsmodel is uitgegaan van archeologische waarden uit de periode paleolithicum tot en met de romeinse tijd wat betreft het dekzandlandschap onder het veen en de klei. Sporen kunnen bestaan uit haardkuilen, paal- en afvalkuilen, greppels en sloten. Vondsten zijn mogelijk houtskool, vuursteen, aardewerk en natuursteen. In de klei en veenresten kunnen archeologische waarden uit de vroege middeleeuwen tot en met de nieuwe tijd aangetroffen worden. Sporen uit die periode kunnen bestaan uit (paal)kuilen, greppels, sloten, funderingen, water- en beerputten. Vondsten zijn mogelijk hout, bouwkeramiek, aardewerk en metaal. Om het gespecificeerd archeologisch verwachtingsmodel te toetsen zijn zes grondboringen verspreid over het plangebied gezet. De boringen zijn volgens de Algemene Standaard Boorbeschrijvingsmethode beschreven en de opgeboorde lagen zijn door middel van het “snijden” van de boorkop op archeologische indicatoren onderzocht. Het opgeboorde zand is tevens over een zeef met een maaswijdte van 4 mm gezeefd. De boringen zijn tot minstens 20 cm in de schone C horizont gezet. De resultaten van het booronderzoek laten zien dat in vijf van de zes boringen intacte archeologische kansrijke niveaus aanwezig zijn. Boring 1 is na herhaalde pogingen op 70cm diepte gestaakt. De bodem is daar door de aanwezigheid van een keldervloer of zeer grof puin ondoordringbaar. Het is niet uit te sluiten dat onder deze ondoordringbare laag een intacte bodem aanwezig is. In de klei is op een diepte van 50 tot 95 cm onder het maaiveld een donkerbruine venige vegetatielaag aanwezig. Deze laag is gevormd in een periode van relatieve droge omstandigheden en maakt het plangebied voor menselijke bewoning of gebruik dan in de periode van kleiafzettingen ervoor en erna. Mogelijke sporen van bewoning of gebruik zullen waarschijnlijk uit de middeleeuwen dateren. Op een diepte van 80 tot 115 cm onder het maaiveld ligt een laag dekzand waarin verbruining en/of podzolvorming heeft plaatsgevonden voorafgaande aan de overspoeling en de daarbij horende afzetting van klei. Op dit archeologisch interessante niveau kunnen archeologische waarden uit de periode paleolithicum tot de romeinse tijd voorkomen. Selectieadvies (KNA 4.0 VS07) door A.G.S. Pleszynski MA, senior KNA-archeoloogselectie-advies door senior KNA archeoloog A.G.S. Pleszynski MAOndanks dat de bodem in het gebied wat betreft de archeologische kansrijke niveaus intact is in 5 van de 6 boringen, zijn er geen archeologische indicatoren aangetroffen. Tijdens het inventariserend booronderzoek zijn 6 boringen geplaatst op een oppervlakte van 1350 m2, dit komt neer op 44 boringen per hectare, er is dus ruim voldoende karterend geboord. Ook zijn er in de directe omgeving geen vondsten gedaan die vervolgonderzoek rechtvaardigen. Wij adviseren daarom om het plangebied vrij te geven van archeologisch vervolgonderzoek. Het is aan de bevoegde overheid, de gemeente Groningen om het geadviseerde al dan niet over te nemen. Wij wijzen erop dat als bij toekomstig graafwerk archeologische grondsporen worden aangetroffen en/of vondsten worden gedaan, daarvan direct melding dient te worden gemaakt conform de Erfgoedwet 2015, artikel 5.10 & 5.11. Wij adviseren dit te doen bij de gemeente Groningen.selectiebesluit gemeente GroningenDe gemeente Groningen heeft besloten om af te wijken van het advies van De Steekproef. Dhr. R. Kruisman liet per email (21-11-2017) weten dat wegens de aanwezigheid van een deels gaaf bodemprofiel in het plangebied, in combinatie met de nabijheid van de Rug van Tynaarlo en de hierop aanwezige vindplaats Ruskenveen, ook in Hoogkerk, voorafgaand aan de graafwerkzaamheden een proefsleuvenonderzoek moet worden uitgevoerd. Een dergelijk onderzoek dient te worden uitgevoerd door een daartoe gecertificeerd bedrijf en volgens een door de gemeente vooraf goedgekeurd Programma van Eisen.

De Steekproef BV于荷兰格罗宁根省格罗宁根市霍克克的教堂街（Kerkstraat）75-89号地块开展了考古田野勘察工作（详见图1）。本次勘察的缘起为该地块拟建造4栋两户连体住宅。为建造该住宅，需开展土方作业以建设地基、可能的地下室或地下检修空间、住宅污水管道接驳、线缆及管线铺设。上述土方作业可能对地块内现存的考古遗存造成破坏。

本次采用的考古预期模型针对泥炭层与黏土层下的覆砂地貌，涵盖旧石器时代至罗马时期的考古遗存，该时期的遗迹形式包括灶坑、柱坑与废料坑、壕沟与沟渠，出土遗物可能包括木炭、燧石、陶器与天然石材。在黏土层与泥炭残留层中，则可能发现中世纪早期至近代的考古遗存，该时期的遗迹形式包括（柱）坑、壕沟、沟渠、地基、水井与贮水井，出土遗物可能包括木材、建筑陶瓷、陶器与金属器。

为验证上述考古预期模型，勘察团队在规划地块内布设了6个土壤钻孔。所有钻孔均按照《通用钻孔描述标准方法》进行记录，并通过“切削”钻头的方式对钻取土层的考古指示物开展检测，钻取的砂样同时通过孔径为4mm的筛网进行过筛处理。所有钻孔均钻进至干净的C层（母质层）至少20cm深度。

钻孔勘察结果显示，6个钻孔中有5个钻取到了保存完好的考古潜力层位。1号钻孔在多次尝试后于70cm深度处终止钻进：该深度处因存在地下室底板或巨量碎石而无法继续钻进，无法排除该不透水层下方存在原生土层的可能性。在地下50至95cm处的黏土层中，存在一层暗褐色的泥炭状植被层，该层形成于相对干燥的时期，表明在其前后的黏土沉积阶段，该地块均具备人类居住或使用的条件，区域内可能存在的居住或使用遗迹大概率可追溯至中世纪时期。在地下80至115cm处分布有一层覆砂层，该层在黏土沉积与洪水覆盖之前曾发生灰化作用及/或潜育化作用，该考古学意义显著的层位中，可能存在旧石器时代至罗马时期的考古遗存。

本勘察报告的选点建议（KNA 4.0 VS07）由荷兰皇家考古学家协会（KNA）资深考古学家A.G.S. Pleszynski MA出具。尽管6个钻孔中有5个钻取到了保存完好的考古潜力层位，但未发现任何考古指示物。本次勘察性钻孔作业在1350平方米的范围内布设了6个钻孔，平均每公顷44个钻孔，钻孔密度足以满足勘察要求；且地块周边区域未发现可支持开展进一步考古工作的遗物线索。因此，我们建议对该规划地块豁免进一步考古勘察工作。是否采纳本建议，由主管部门——格罗宁根市人民政府决定。

特此提醒：若未来土方作业中发现考古遗迹或出土遗物，需按照《2015年遗产法》第5.10条与第5.11条的规定立即上报，上报单位建议为格罗宁根市人民政府。

### 格罗宁根市人民政府选点决定
格罗宁根市人民政府决定不采纳本机构的建议。R. Kruisman先生于2017年11月21日通过电子邮件告知，鉴于规划地块内存在部分保存完好的土壤剖面，且邻近蒂纳洛山脊（Rug van Tynaarlo）及位于霍克克的该山脊上的鲁斯肯芬（Ruskenveen）遗址，需在土方作业开展前开展探槽勘察工作。该探槽勘察工作需由具备相应资质的机构开展，并严格遵循格罗宁根市人民政府预先批准的《技术要求方案（Programma van Eisen）》。