Archeologisch vooronderzoek in het kader van nieuwbouw op de hoek van de Kalverstraat en Tilburgseweg te Goirle, gemeente Goirle

Vestigia Archeologie Cultuurhistorie heeft in opdracht van KuiperCompagnons een archeologisch bureauonderzoek uitgevoerd voor een plangebied te Goirle, gemeente Goirle (afbeelding 1, kaart 1). Het plangebied ligt in de bebouwde kom van Goirle, op de hoek van de Kalverstraat en de Tilburgseweg, en heeft een oppervlakte van ca. 2319 m2. Het plangebied bestaat uit een braakliggende zone, momenteel ingericht als parkje. In het oosten wordt het plangebied begrensd door een appartementengebouw. Binnen het plangebied wordt nieuwbouw gerealiseerd. Aan de Tilburgseweg zal het nieuwe gebouw een commerciële bestemming krijgen. Naast een deels commerciële invulling zullen binnen het gebouw aan de Kalverstraat ook appartementen worden gerealiseerd. Achter de twee gebouwen wordt een parkeerterrein aangelegd. In afbeelding 2 is een schetsontwerp van de geplande bebouwing opgenomen. Voor de gebouwen wordt een fundering van ca. 30 cm voorzien. De plannen worden nog nader uitgewerkt. Voorafgaand aan de ingrepen dient in het kader van het bestemmingsplan in kaart worden gebracht of er eventuele archeologische waarden in het geding zijn. In 2009 is door Oranjewoud reeds een bureauonderzoek uitgevoerd voor het onderhavige plangebied (Archiszaakidentificatienummer 2235408100, locatie in Archis is de verkeerde hoek van de kruising). Onderhavig bureauonderzoek is een actualisatie en evaluatie van het bureauonderzoek uit 2009. Het plangebied heeft een middelhoge tot hoge archeologische verwachting voor het aantreffen van resten vanaf de Steentijd tot aan de Nieuwe tijd op basis van de landschappelijke ligging in het hoger gelegen dekzandgebied nabij de Oude Leij, en de ligging binnen de oude dorpskern van Goirle. Daarnaast zijn in de omgeving resten bekend uit de Bronstijd en IJzertijd, in de vorm van crematiegraven. In de omgeving van deze urnenvelden kan bewoning uit dezelfde periode aangetroffen worden. Door de ligging binnen de dorpskern van Goirle kunnen mogelijk resten van bewoning voorkomen vanaf de Late Middeleeuwen. Uit het bureauonderzoek blijkt dat het terrein tot 1853 vermoedelijk onbebouwd is geweest en bewerkt is als akkerland. Hierdoor heeft zich een esdek binnen het terrein gevormd. De dikte van het esdek kan op basis van nabij gelegen booronderzoeken variëren tussen de 40 en 100 cm dikte. Onder het esdek is doorgaans sprake van dekzand. Slechts op enkele plekken is een cultuurlaag onder het esdek aangetroffen bij een booronderzoek. Op één locatie is deze vervolgens niet meer gezien bij de uitvoering van het opvolgende proefsleuvenonderzoek. Ter hoogte van de andere locatie heeft geen vervolgonderzoek plaatsgevonden. In beide gevallen is de cultuurlaag op een diepte van ca. 45-60 cm onder maaiveld aangetroffen. Resten vanaf het Paleolithicum tot de Late Middeleeuwen worden onder het esdek verwacht. Resten vanaf de Middeleeuwen tot en met de Nieuwe tijd kunnen vanaf het maaiveld voorkomen. Na 1853 wordt de Tilburgseweg aangelegd en raakt het terrein bebouwd. Daarmee zullen mogelijk eerdere archeologische resten reeds verstoord zijn geraakt, afhankelijk van de dikte van het esdek en de diepte van de verstoring. Het is niet duidelijk hoe de historische bebouwing gefundeerd is geweest en in hoeverre de bodem hierdoor verstoord is geraakt.Advies Vestigia Archeologie Cultuurhistorie adviseert om op basis van de hoge archeologische verwachting een dubbelbestemming archeologie op te nemen in het bestemmingsplan. Voor ingrepen in de bodem dieper dan 30 cm en op een oppervlakte groter dan 100 m2 dient archeologisch inventariserend veldonderzoek uit te voeren in de vorm van een verkennend booronderzoek om de aanwezigheid en de eventuele dikte van een esdek aan te tonen. Het is aan het bevoegd gezag, de gemeente Goirle, om op basis van dit rapport en het daarin geformuleerde advies een besluit te nemen ten aanzien van het voortzetten of beëindigen van het onderzoeksproces. Ook nadat het archeologisch onderzoek is afgerond, blijft de meldingsplicht archeologische toevalsvondst of waarneming van kracht (Erfgoedwet, artikel 5.10 Archeologische toevalsvondst). Aangezien het nooit volledig is uit te sluiten dat tijdens eventueel grondverzet een archeologische toevalsvondst wordt gedaan, is het wenselijk de uitvoerder van het grondwerk te wijzen op de plicht om hiervan zo spoedig mogelijk melding te doen bij het bevoegd gezag, de gemeente Goirle, en de Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed.

Vestigia Archeologie Cultuurhistorie受KuiperCompagnons委托，针对海尔勒（Goirle）市规划区域开展了室内考古调查（bureauonderzoek），相关内容见图片1、图件1。
该规划区域位于海尔勒建成区，地处Kalverstraat与Tilburgseweg交叉口，占地面积约2319平方米。规划区域现为闲置地块，当前被改造为小型街头公园，其东侧毗邻一栋公寓住宅楼。本次工程将在该地块内开展新建建筑施工：位于Tilburgseweg一侧的新建建筑将用于商业用途，而位于Kalverstraat一侧的建筑则将配套建设公寓住宅；两栋建筑后方将规划一处露天停车场。图片2展示了拟建建筑的设计草图。

拟建建筑的基础厚度约为30厘米，相关规划方案仍在进一步细化完善中。依据法定土地使用规划要求，需先行开展考古价值排查，以确认本次工程是否会对区域内的考古遗存造成影响。

2009年，Oranjewoud曾针对本规划区域开展过一次室内考古调查（Archis案件编号：2235408100，该案件在Archis档案系统内标注的位置存在偏差，未对应本次交叉口的正确点位）。本次调查系对2009年那次调查的更新与评估。

基于本区域地处临近旧莱河（Oude Leij）的高阶沙丘台地，且位于海尔勒古村落核心区内，该规划区域具有从中石器时代到近现代的中高等级考古遗存潜力。此外，周边区域已发现青铜时代与铁器时代的火葬墓葬遗存，同一时期的居住遗存大概率可在这类瓮葬场周边区域被发现。由于地处海尔勒村落核心区，该区域内还可能存在中世纪晚期以来的居住类考古遗存。

案头调查结果显示，该地块在1853年之前均为未开发的农田，经长期农业耕作形成了厚度40至100厘米不等的耕作熟土层（esdek），其下普遍分布沙丘砂（dekzand）。仅在少量钻孔勘探中发现耕作熟土层下方存在文化层，且在其中一处点位的后续试槽发掘中未再发现该文化层；另一处点位则未开展后续勘探工作。上述两处发现的文化层均位于地表以下约45至60厘米处。研究认为，耕作熟土层下方可能存在旧石器时代至中世纪晚期的考古遗存，而地表层则可能保存有中世纪至近现代的遗存。

1853年之后，Tilburgseweg道路建成，该地块陆续被开发建设，此前的考古遗存可能已遭到破坏，破坏程度取决于耕作熟土层的厚度与施工扰动深度。目前尚不清楚历史建筑的基础形式，以及其对土层造成的扰动范围。

Vestigia Archeologie Cultuurhistorie建议，鉴于该区域较高的考古遗存潜力，应在土地使用规划中纳入考古双重保护用途的规划要求。针对深度超过30厘米、面积超过100平方米的土壤开挖工程，需开展考古勘探性钻孔调查，以确认耕作熟土层的存在情况与厚度。最终决策由审批主管单位——海尔勒市政府——依据本报告及相关建议，决定是否继续或终止考古调查流程。

即便考古调查完成后，考古遗存意外发现的报告义务仍需遵守（《荷兰遗产法》第5.10条 考古意外发现）。由于无法完全排除土方施工过程中发现考古遗存或相关迹象的可能性，因此应提醒土方施工方，需在发现相关情况后立即向海尔勒市政府与荷兰国家文化遗产局（Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed）履行报告义务。