Rijksstraatweg 124 te De Meern, gemeente Utrecht Een bureauonderzoek en inventariserend veldonderzoek in de vorm van een verkennend booronderzoek

De aanleiding voor het onderzoek is de voorgenomen herontwikkeling van het terrein, ten behoeve van de bouw van woningen en een betere aansluiting op het naastgelegen Kloosterpark. Op basis van het bureauonderzoek is een gespecificeerde verwachting opgesteld. Het plangebied ligt net buiten de stroomgordel van de Heldam. De Heldam is de benedenstroomse loop van de Kromme Rijn en moet ouder zijn dan het eindstadium van de Oude Rijn. Deze rivierloop sedimenteerde actief tussen circa 2500-1930 BP, oftewel gekalibreerd 550 voor Chr.-125 na Chr. (Vroege IJzertijd – Midden-Romeinse Tijd). Aan de overzijde van de stroomgordel hebben vele gravende onderzoeken reeds veel inzicht gegeven in de biografie van een Romeins civiel en militair landschap, met ondermeer zes Romeinse schepen, het castellum Hoge Woerd en de limesweg. Het gebied werd in de eerste drie eeuwen na Chr. actief bewoond en gebruikt. Er is een gerede kans dat er zich archeologische waarden bevinden in het plangebied, gelet op de rijkdom aan voornamelijk Romeinse sporen en vondsten in de nabije omgeving. Daarbij moet wel bedacht worden dat het plangebied aan ‘Germaanse zijde’ van de rivier lag en met de bekende gegevens wat betreft de ligging van de limesweg, de locaties van wachttorens, etc. is vooral te verwachten dat het plangebied in de Romeins-Germaanse uitwisselingszone lag. Een grote nederzetting wordt niet direct verwacht, maar beperkte bewoning en/of activiteit, al dan niet in de vorm van een handelspost, zou hier wel hebben kunnen plaatsvinden. De mogelijkheden hiertoe worden wel sterk bepaald door de opbouw en mate van intactheid van de bodem: van oeverafzettingen is volgens geologisch kaartmateriaal (net) geen sprake, maar kan niet worden uitgesloten en eventuele ontkalkte en gerijpte kleitrajecten zouden ook bewoon- en bruikbaar geweest kunnen zijn. Op historisch kaartmateriaal is binnen het plangebied geen bebouwing aangegeven, totdat er in de tweede helft van de twintigste eeuw een kwekerij wordt gesticht waarvan de panden nu nog steeds in het plangebied staan en op de sloopplanning staan in onderhavig herontwikkelingsproject. De mate van verstoring door (bouw)activiteiten gerelateerd aan de kwekerij is echter niet vast te stellen op basis van een bureauonderzoek. Binnen het plangebied heeft recentelijk milieukundig onderzoek plaatsgevonden, maar uit de boorbeschrijvingen is de bodemopbouw en bestaande verstoringsdiepte niet af te leiden. Uit het onderzoek is gebleken dat er op meerdere locaties sprake is van bodemverontreiniging, soms met gehalten boven de interventiewaarde. Uit het booronderzoek is gebleken dat de diepere ondergrond bestaat uit bedding- of geulafzettingen. In het zuiden van het plangebied liggen de geul- en oeverafzettingen een stuk hoger dan die in het noorden van het plangebied. De bedding- en geulafzettingen worden afgedekt door oever- en/of komafzettingen. De rivierafzettingen kunnen worden gerelateerd aan de Heldamse stroomgordel, de hoger gelegen afzettingen in het zuiden kunnen waarschijnlijk worden toegeschreven aan een recentere fase van de stroomgordel. Direct boven de (ontkalkte) oeverafzettingen zijn in drie boringen vegetatiehorizonten aanwezig. In het noorden van het plangebied zijn boven de komafzettingen crevasseafzettingen die kunnen worden toegeschreven aan de latere fase van de Heldamse stroomgordel. De bovenste 40 tot 50 cm bestaat uit een recent verstoord pakket. De ontkalkte oeverafzettingen (boringen 4, 5 en 8) en met name de vegetatiehorizonten (boringen 2, 4 en 8) kunnen worden beschouwd als een potentieel archeologisch niveau waarin archeologische resten vanaf de Romeinse tijd aanwezig kunnen zijn. Geadviseerd wordt om bij graafwerkzaamheden dieper dan het archeologische niveau plus een buffer van 20 cm in de zones rondom boringen 2, 8, 4 en 5 een proefsleuvenonderzoek uit te voeren (afb. 17).