ความชุกและปัจจัยที่มีความสัมพันธ์กับอาการทางระบบกระดูกและกล้ามเนื้อของพนักงานผู้ใช้คอมพิวเตอร์ในโรงงานผลิตเส้นใยสังเคราะห์แห่งหนึ่ง

การศึกษานี้เป็นการศึกษาเชิงวิเคราะห์แบบภาคตัดขวางมีวัตถุประสงค์เพื่อศึกษาความชุกและปัจจัยที่มีความสัมพันธ์กับการเกิดอาการบาดเจ็บทางระบบกระดูกและกล้ามเนื้อของพนักงานที่ใช้คอมพิวเตอร์ในโรงงานผลิตเส้นใยสังเคราะห์ โดยกลุ่มตัวอย่างเป็นพนักงานที่มีการปฏิบัติงานโดยใช้คอมพิวเตอร์ในโรงงานผลิตเส้นใยสังเคราะห์แห่งหนึ่ง จังหวัดพระนครศรีอยุธยา จำนวน 98 คน เก็บรวบรวมข้อมูลโดยใช้แบบสอบถามซึ่งผู้วิจัยสร้างขึ้นเพื่อศึกษาปัจจัยที่เกี่ยวข้องทั้งหมด 4 ส่วน ได้แก่ ข้อมูลทั่วไปของผู้ตอบแบบสอบถาม ข้อมูลด้านลักษณะและสภาพแวดล้อมในการทำงาน ข้อมูลด้านจิตสังคม และประเมินการเกิดอาการบาดเจ็บทางระบบกระดูกและกล้ามเนื้อ นอกจากนี้มีการประเมินความเสี่ยงทางการยศาสตร์ด้วยวิธี Rapid Office Strain Assessment (ROSA) วิเคราะห์ข้อมูลด้วยค่าความถี่ ร้อยละ ค่าเฉลี่ย ส่วนเบี่ยงเบนมาตรฐาน ทำการวิเคราะห์ปัจจัยที่มีความสัมพันธ์กับการเกิดอาการบาดเจ็บทางระบบกระดูกและกล้ามเนื้อด้วยสถิติ Binary logistic regression ที่ระดับนัยสำคัญทางสถิติ 0.05 ผลการศึกษาพบว่า พนักงานผู้ใช้คอมพิวเตอร์ในโรงงานผลิตเส้นใยสังเคราะห์ มีอาการบาดเจ็บทางระบบกระดูกและกล้ามเนื้อในช่วง 12 เดือนที่ผ่านมา ร้อยละ 68.4 โดยอวัยวะที่มีอาการบาดเจ็บมากที่สุด คือ ไหล่ ร้อยละ 68.7 รองลงมาคือ คอ ร้อยละ 62.7 จากการวิเคราะห์หาปัจจัยที่มีความสัมพันธ์กับอาการทางระบบกระดูกและกล้ามเนื้อของพนักงานผู้ใช้คอมพิวเตอร์ โดยการวิเคราะห์ความสัมพันธ์แบบตัวแปรพหุ (Multivariable Analysis) ด้วยสถิติ Binary logistic regression พบว่าปัจจัยที่มีความสัมพันธ์กับการเกิดอาการบาดเจ็บทางระบบกระดูกและกล้ามเนื้อ คือ เวลาในการทำงานกับคอมพิวเตอร์มากกว่า 4 ชั่วโมงต่อวัน (Adjusted odds ratio [AOR] = 2.95, 95% confidence interval [CI]: 1.02 – 8.52, p-value = 0.046) ความถี่ในการพักจากการทำงานกับคอมพิวเตอร์ 1 – 3 ครั้งต่อวัน (AOR = 2.80, 95% CI: 1.02 – 7.68, p-value = 0.046) และผู้มีความเสี่ยงทางการยศาสตร์ระดับสูง (AOR = 6.08, 95% CI: 2.21 – 16.67, p-value < 0.001)จากผลการศึกษานี้เสนอแนะให้สถานประกอบการควรกำหนดเวลาพักเพื่อให้พนักงานที่ทำงานกับคอมพิวเตอร์หยุดพักให้ร่างกายได้เปลี่ยนแปลงอิริยาบท 10 - 15 นาที ทุกๆ 2 ชั่วโมง โดยการทำงานในหนึ่งวันควรพักมากกว่า 4 ครั้ง เพื่อป้องกันอาการบาดเจ็บของกล้ามเนื้ออันเนื่องมาจากการอยู่ในอิริยาบทเดิม ๆ อีกทั้งควรสร้างความตระหนักถึงอันตรายจากการสัมผัสปัจจัยเสี่ยงทางด้านการยศาสตร์ในการทำงาน เพื่อนำไปสู่การปรับเปลี่ยนพฤติกรรมในการทำงานที่ปลอดภัย และสถานประกอบการควรกำหนดมาตรฐานของอุปกรณ์สำนักงานในการทำงานกับคอมพิวเตอร์ให้เหมาะสมตามหลักการยศาสตร์ เพื่อป้องกันและลดความเสี่ยงต่อการเกิดอาการทางระบบกระดูกและกล้ามเนื้อของผู้ปฏิบัติงาน