แนวทางการจัดสรรน้ำสาธารณะผิวดินภายใต้ระบบการออกใบอนุญาตการใช้นํ้าในประเทศไทย: ศึกษาเปรียบเทียบระบบกฎหมายสหรัฐอเมริกา: รายงานฉบับสมบูรณ์

พระราชบัญญัติทรัพยากรน้ำ พ.ศ. 2561 บัญญัติขึ้นเพื่อจะพัฒนาให้การบริหารทรัพยากรน้ำของประเทศไทยเป็นไปอย่างเป็นระบบและประสานสอดคล้องกันในทุกมิติ ซึ่งหนึ่งในการปรับปรุงครั้งสำคัญคือการนำระบบอนุญาตมาควบคุมการจัดสรรน้ำและการใช้ทรัพยากรน้ำสาธารณะของประเทศทั้งระบบพระราชบัญญัติได้แบ่งประเภทการใช้ทรัพยากรน้ำสาธารณะออกเป็นสามประเภท แต่กำหนดให้เฉพาะการใช้น้ำประเภทที่สองและประเภทที่สามเท่านั้นที่จะต้องได้รับใบอนุญาตการใช้น้ำจากอธิบดีกรมชลประทาน อธิบดีกรมทรัพยากรน้ำ หรืออธิบดีกรมทรัพยากรน้ำบาดาล แล้วแต่กรณี โดยความเห็นชอบจากคณะกรรมการลุ่มน้ำที่ทรัพยากรน้ำสาธารณะนั้นตั้งอยู่กรณีออกใบอนุญาตประเภทที่สอง ตามมาตรา 43 หรือจากคณะกรรมการทรัพยากรนํ้าแห่งชาติกรณีการออกใบอนุญาตประเภทที่สาม ตามมาตรา 44 จึงเกิดประเด็นที่ต้องพิจารณาว่าในกรณีใดที่ผู้มีอำนาจพิจารณาออกใบอนุญาตการใช้น้ำจะต้องออกใบอนุญาตหรือกรณีใดที่พึงต้องปฏิเสธการออกใบอนุญาตให้แก่ผู้ขอรับใบอนุญาตใช้น้ำ มีปัจจัยหรือหลักเกณฑ์ใดกำหนดไว้หรือไม่ รวมถึงจะต้องออกใบอนุญาตในลักษณะอย่างไรและเพียงใด รายงานวิจัยนี้ใช้วิธีการศึกษาค้นคว้ากฎหมายและหลักการที่เกี่ยวข้อง เพื่อหาหลักเกณฑ์และแนวทางที่ผู้มีอำนาจพิจารณาการออกใบอนุญาตการใช้น้ำประเภทที่สองและประเภทที่สามให้แก่ผู้ขอรับใบอนุญาตต้องดำเนินการและคำนึงถึง รวมถึงศึกษาหลักเกณฑ์และแนวทางในการจัดลำดับความสำคัญของการใช้น้ำและการจัดสรรน้ำ ควบคู่ไปกับการศึกษากฎหมาย หลักเกณฑ์และหลักการของระบบกฎหมายสหรัฐอเมริกาที่เกี่ยวข้องกับการจัดสรรน้ำและการพิจารณาให้สิทธิในการใช้น้ำ เพื่อนำไปสู่ข้อเสนอแนะแนวทางในการพิจารณาการออกใบอนุญาตการใช้น้ำและการจัดสรรน้ำในประเทศไทยอย่างถูกต้องตามหลักกฎหมายและเหมาะสม รวมถึงแนวทางในการปรับปรุงกฎหมายเพื่อนำมาซึ่งการบริหารทรัพยากรน้ำอย่างมีประสิทธิภาพสมดุลและยั่งยืนตามเจตนารมณ์ของพระราชบัญญัติทรัพยากรน้ำ พ.ศ. 2561