Archeologisch bureauonderzoek naar het plangebied Westfries Museum in Hoorn, gemeente Hoorn

<p>In opdracht van de Gemeente Hoorn is in april/mei 2021 een archeologisch bureauonderzoek uitgevoerd, naar aanleiding van gepland funderingsherstel en een verbouwing en uitbreiding van het Westfries Museum in Hoorn, gemeente Hoorn. Dit museum bestaat uit een serie gebouwen en tuinen tussen de Roode Steen en het Achterom. Het plangebied heeft een oppervlakte van ongeveer 2450 m2. Een deel van de geplande ingrepen zal de bodem verstoren waardoor het behoud van aanwezige archeologische resten niet (overal) mogelijk is. De oppervlakte van het plangebied is (in de ontwerpen) groter dan de vrijstellingsgrens. Op basis van de voorgenomen ingrepen en de hoge archeologische waarde is archeologisch onderzoek in het kader van de AMZ-cyclus vereist. Het onderzoeksgebied dat in dit archeologisch bureauonderzoek is behandeld, is historisch een van de meest ingewikkelde stadsdelen van Hoorn. De locatie ligt aan de Roode Steen, het plein waar de stad in de 13de eeuw is begonnen. In de 14de eeuw is hier een bakstenen zaalstins gebouwd die in eigendom was van de adellijke familie Van Nijenrode en werd aangeduid als het ‘grote stenen huis’. Het was waarschijnlijk het enige volledig bakstenen huis in de toen nog kleine stad. In 1425 verscheen er een twee zaalstins bij, die waarschijnlijk een verdieping hoger was dan de oude zaalstins en werd aangeduid als ‘het hoge stenen huis’. Later in de 15de eeuw werd dit huis als verblijfplaats voor de proost gebruikt en sindsdien heette het huis het Proostenhuis. Het bestaat in sterk verbouwde vorm nog steeds en maakt nu onderdeel uit van het Westfries Museum. Naast deze twee zaalstinzen hebben binnen het onderzoeksgebied diverse houten en bakstenen huizen gestaan, aan de Roode Steen, het Achterom en de Proostensteeg. Op perceel Roode Steen 15 worden twee vroege bakstenen (koopmans)huizen verwacht. Eind 16de eeuw ging het nieuw opgerichte Statencollege het Proostenhuis gebruiken en in 1632 werd een groot nieuw pand aan de Roode Steen gebouwd. Vooralsnog is er geen aanleiding te veronderstellen dat de zaalstins een oudere voorganger heeft gehad. In theorie zou het kunnen dat er een oudere versterking heeft gestaan. Binnen het plangebied worden sporen en vondsten verwacht, die dateren vanaf de 13de eeuw. Uit het archeologisch bureauonderzoek komen geen specifieke ambachtelijke werkzaamheden binnen het onderzoeksgebied naar voren, zoals bij diverse stadswijken wel het geval is. In de huizen aan de Roode Steen woonden notabelen die in het stadsbestuur actief waren. Voor de 13de en 14de eeuw kunnen mogelijk wel ambachten worden verwacht. Aan de oostkant van het Grote Noord waren in de late 13de en vroege 14de eeuw bijvoorbeeld een leerbewerker en een smid actief, zoals blijkt uit de daar uitgevoerde opgravingen. Voor het gehele onderzoeksgebied geldt een zeer hoge archeologische verwachting. Er is een klein aantal bekende verstoringen. Binnen de oude kelders van het Westfries Museum is een (groot) deel van het bodemarchief afwezig. Verder is binnen het voormalige bankgebouw een grote verstoring in de vorm van een kelder aanwezig.</p>