Herenstraat te Nieuwegein

<p>In de ondergrond bevinden zich in het centrale deel van het plangebied oever-, bedding- en/of
geulafzettingen van de Jutphaas stroomgordel. Wanneer de top van de door mensen begaanbare
afzettingen intact is gebleven, kunnen daarin resten voorkomen uit het Neolithicum tot en met de
Romeinse tijd, zoals sporen van bewoning, landgebruik, ambachtelijke activiteiten en begravingen.</p><p>
De ondergrond van de zones ten noorden en zuiden van deze stroomgordel bestaan uit
komafzettingen, mogelijk deels met veen, die vanwege de lagere ligging en vermoede natheid een
lage verwachting hebben voor archeologische resten uit de perioden prehistorie tot en met Nieuwe
tijd.</p><p>
Het grondgebied van het huidige Nieuwegein is vanaf de Volle Middeleeuwen ontgonnen en in
gebruik genomen als akkers en weilanden langs de Jutphase Wetering. In de loop van de 17e eeuw
verplaatste het dorp Jutphaas zich naar het veer over de in 1122-1373 n.Chr. gegraven Vaartsche
Rijn en de sluis in de Jutphase Wetering. Deze huizen bevinden zich veelal nu nog direct ten
westen van onderhavig plangebied. Het plangebied bevindt zich volgens de kadastrale minuut uit
1811-1832 deels ter plaatse van de omstreeks 1937 gedempte Jutphase Wetering, de voormalige
sluis tussen wetering en de Vaartsche Rijn, het bruggenhoofd van de brug uit 1306 over de
Vaartsche Rijn en een brandspuithuisje. Midden op de straat stond hier ook een erfje met
bebouwing, dat in 1850 niet meer aanwezig was. Ook heeft in de zijstraat ‘Het Sluisje’ bebouwing
op erven gestaan tot omstreeks de jaren tachtig van de vorige eeuw. Vanwege het ontbreken van
oudere, gedetailleerde historische kaarten is het onbekend of er vóór de 17e eeuw al bebouwing
aanwezig was: hier dient wel rekening mee te worden gehouden.
Het plangebied bevindt zich echter voornamelijk ter plaatse van de doorgaande weg van Vianen en
IJsselstein naar Utrecht: er kunnen meerdere niveaus met oudere wegdekken en ophogingslagen
onder de huidige weg aanwezig zijn. Van de gedempte Jutphase wetering, sluis naar de Vaartsche
Rijn en brug over de Vaartsche Rijn alsook de genoemde gebouwen en eventueel erfstructuren
zoals beer- of waterputten kunnen mogelijk nog restanten onder het wegdek aanwezig zijn. Tevens
zou het kunnen dat zich in de ondergrond nog ophogingslagen van een kade of dijklichaam
bevinden, dat is aangebracht om de oever van de Vaartsche Rijn, en later het Merwedekanaal, te
verstevigen. Dergelijke pakketten zijn bij reeds uitgevoerd gravend onderzoek aangetroffen. Vanuit
de Tweede Wereldoorlog kunnen resten van aspergeversperringen in het plangebied aanwezig zijn
en moet er rekening worden gehouden met andere structuren zoals schuttersputten.</p><p>
In hoeverre de aanleg van de huidige inrichting van de straat eventuele oudere resten heeft
verstoord dan wel vernietigd, is onbekend. Op basis van de KLIC en milieukundige boringen is het
aannemelijk dat minstens 50 cm van de bovengrond geroerd, dan wel opgebracht is. Indien het
opgebrachte grond ouder dan de 20e eeuw betreft, bestaat hierin kans op de aanwezigheid van
bebouwingsresten, oude wegdekken en de gedempte Jutphase Wetering. Het zou ook kunnen dat
ophogingspakketten oudere lagen afdekken.</p>