Bureauonderzoek Geefsweersterweg te Geefsweer (Meedhuizen), gemeente Eemsdelta

In juli 2025 is in opdracht van Enexis Netbeheer B.V. door Antea Group een archeologisch bureauonderzoek uitgevoerd voor Geefsweersterweg in Geefsweer (gemeente Eemsdelta). Aanleiding voor het onderzoek zijn de geplande werkzaamheden aan de hogedrukgasleiding aan de Geefsweersterweg, Holeweg, Warvenweg, Kloosterlaan en Oosterwierum. Het tracé is circa 7 km lang, met een sleufbreedte van 0,5 m en een maximale ontgravingsdiepte van 1,2 m.

Het doel van het uitvoeren van een archeologisch bureauonderzoek is het opstellen van een gespecificeerde archeologische verwachting voor het plangebied. Waar kunnen we wat verwachten?

het plangebied ligt in bestemmingsplannen ‘Facetplan Cultuurhistorie’, ‘Veegplan Eemsdelta 2023’ en ‘Buitengebied Zuid’. Grote delen van het tracé vallen binnen meerdere dubbelbestemmingen. Voor al deze dubbelbestemmingen is de regelgeving dat een omgevingsvergunning verplicht is voor het graven van sleuven breder dan 0,5 m en dieper dan 1,0 m ten behoeve van het aanbrengen van ondergrondse transport-, energie-, telecommunicatieleidingen en drainage en daarmee verband houdende constructies, installaties en/of apparatuur. Omdat de vrijstellingsgrenzen voor de ontgravingsdiepte worden overschreden is archeologisch onderzoek en een omgevingsvergunning noodzakelijk.

Op basis van de bekende archeologische en landschappelijke gegevens kunnen er binnen het gehele plangebied archeologische resten en/of sporen vanaf de late ijzertijd tot en met de nieuwe tijd worden verwacht.

De dorpen in het plangebied behoren tot de wierdenreeks die is ontstaan op een oude kwelderrug uit de late ijzertijd – Romeinse tijd. De kans op archeologische resten en/of sporen uit deze periode is laag in de lagere getij-afzettingsvlakten, maar gemiddeld in de hogere delen van het gebied. De bewoners uit de late ijzertijd stichtten eerst nederzettingen op het vlak en hoogden daarna hun woonplaatsen op. Tijdens een onderzoek van Lycens B.V. is aan de oostzijde van het huidige plangebied een wierde aangeboord, waarvan de oudste fase van de vindplaats dateert uit de ijzertijd-Romeinse tijd en zich direct op het veen bevindt.

Archeologische sporen en resten uit de middeleeuwen tot en met nieuwe tijd kunnen met name aangetroffen worden rondom de wierde van Geefsweer, ontstaan in de vroege middeleeuwen en in de rest van het plangebied in de vorm van landinrichting- en gebruik, zoals dijkjes en greppels en sporen van grondstofwinning.

Op verschillende locaties in het plangebied is op basis van eerder onderzoek door andere archeologische adviesbureaus en (historisch) kaartmateriaal aangetoond dat de bodem verstoord is tot de ontgravingsdiepte van het huidige onderzoek. Ook liggen sommige delen van het plangebied in een gebied met lage archeologische verwachting. Daarom adviseert Antea Group om het tracé langs het Sterwierum; ten westen van de Kloosterlaan; de kruising tussen de Kloosterlaan en de Warvenweg; de kruising tussen de Holeweg en een groot deel van de Geefsweersterweg richting het noorden en het gedeelte van het plangebied ten westen van Geefsweer richting de Borgwatering vrij te geven. Dit geldt ook voor de delen van het plangebied waar een gestuurde boring wordt uitgevoerd.