KK2-0086 - Naw hpu shadu ai ladat (How to make fermented soybeans)

Transcription (La Ring) E shapre hpe shana hka tsing da nna hpang jahpawt e hka hkyen taw nna hkying hkum masum ram shadu ra ai. Dai hpang she hka yawng hkyet, hka yawng hkyet ai hpang e she shakawp da nna she lahpaw hta makai ai. Dai rai nna wan kaw wo ra hku masum sa ndai hku eik-puk hte htuk htun nna masum ya noi tawn ra ai. Dai kaw na nawhpu byin sai dai hteng rai ga rai nga dai kaw ngut sai nawhpu na lam gaw. Sha mai sai le i dai kaw e. Gasan: Nawhpu hpe anhte hpan amyu myu galaw ai kun hpang jahtum galaw mai ai gaw hpabaw nga ai rai? Mahtai: Aw nawhpu sha mai ai lam i, aw sha mai ai lam gaw dai hku ndai hku majap katsing ni hte dai hku na gayau tuk sha mai ai. Rai na kangau sha mai ai. Rai na htu nna me jan hta gumpa jahkraw da nna me shatmai ntsin hkan mai bang sha ai. E tsi mawan ni mung tai ai, n-gun rawng ai shi gaw n-gun grai rawng ai hpan re. Gasan: Nawhpu galaw ai ladat gara hku na chye ai kun, kadai kaw na? Gahtai: Galaw ai ladat i, galaw ai ladat gaw moi kaw na galaw sha woi ai jiwoi jiwa ni dai hku galaw sha nna ban hte ban dai hku galaw sha mat wa ai ga rai nga moi kawn galaw sha ai. Um dai hku sha galaw sha ai kaga alap ni hta nmai makai ai um rai jang nawhpu nmai byin ai. E hten mat ai hkraw dumpa mat ai le ndai gaw shi alap rai nga shi hpe makai na matu lap rai sa. Gasan: Makai ai alap na lam ma tsun dan rit? Makai ai alap na mying hte gara kaw na ma da. Gahtai: Aw dai gaw nang hkan grai tu ai. Dai gaw ashe lagum lap um. Gasan: Shi gaw kaga lap hte nmai makai ai hpa majaw rai? Gahtai: Hpa majaw re kun nchye ai, ntai hkraw ai. Ntai hkraw mat ai shi gaw sha na zawn nrai wa ai yawng hkraw mat wa ai. E nawhpu nbyin wa ai um um dumpa wa ai. Alawng rai re ga rai nga ndai matsi mung ndai hku re gaw shi na alap majoi mi n-gu htu tawn yang nmai ai. Gasan: Dai nawhpu galaw ai gaw shapre hpan mi sha i? Gahtai: E hpan mi dai sha re hpa nbang ra ai. E hka hte hkying hkum masum ram nan nan shadu ra ai wan grai shaja ra ai. Deng she shat shadu sha ai zawn zawn le i n-gu manap yu na pri rai na kapu rai jang she um pe paung shadu ai zawn. Gasan: Kaga shapre hte nawhpu nmai galaw ai i? Gahtai: Nmai galaw ai. Kaga gaw ndai sha re wo ra gaw pe-pin-pauk. Gasan: Shapre ndai kaji ai sha mai ai i? Gahtai: Um ndai sha mai ai kaga ni nmai ai. Ndai hpan mi sha nga ai um ndai hpan sha nga ai. Gasan: Nawhpu hpe gaw katsing sha ai i? Gahtai: Um katsing sha ai grai mu ai. "La wa sha yu mu le". (Mani let). Gasan: Ndai nawhpu nta kaw sha galaw ai i, ndai makau mayang hkan nawhpu galaw ai nta kade dang nga rai? Gahtai: Nnga sai nang kaw ngai sha galaw ai. Gasan: Hpa majaw ngalaw ma ai rai kun? Gahtai: Aw ndai gaw mari sha ai masha wa taw ai majaw i nau ngalaw ai. Ya ndai mare kaw ngai galaw jang gaw manap gat kaw e ngai dut jang gaw mari sha ai masha ni wa ndai jahpawt manap na zawn zawn shan zawn zawn man man mari sha ai ni she mari sha ai. Mani hpawt la jang gaw dai hpawt gaw nla sai dai le i dai baw byin ai majaw. Bye mi shadu jang gaw um ... Gasan: Nawhpu hpe gara amyu ni sha ai kun? Gahtai: Aw yawng sha ai naw nawhpu hpe yawng sha, yawng sha ai, ma ni matu kru ning kaw lawu maga de jaw sha ai shaloi bawnu majoi she sam ai nga di grai ra ai re gaw. Yawng sha ai Miwa ni gaw tinang nan pyi galaw sha ai rai ma ai. Um grai sha ai. Gasan: Gat kaw dut ai nawhpu gaw kadai galaw ai kun? Gahtai: Ndai zawn di Anty zawn galaw di dut ai le. Dai hpe bai wa dut ai rai nga. Gasan: Dai wo kaga de ma dut ai ni nga yang nga na re i? Gahtai: Dut ai she nga law kaga mare de gaw grai she nga law. Nau law jang gaw tsun ga nga yang nkaik ai (gat lawk n law ai) le masha ni wa tsun ga nga jang langai mi galaw jang law sha mat sai le. Shi gaw sihtu ayan re ga rai nga le si madung nre le i. Masha ni Sam ni gaw si kaw mung bang sha re wa re. Yawng sha ma ai nawhpu grai sha ai. Gasan: Majap gayau na sha ai i? Gahtai: Um majap katsing ni, ba hkri si ni bang na sha. Gasan: Nawhpu tuk kaw bang ai ni tsun dan rit. Aw dai gaw shanam bang na, shanam kachyi mi bang na, hpakki ban zawn re ni bang na dan rai amywi-akyaing (manam pyaw baw lap) ni ra ai ram mai bang ai dai kaw gaw, um jum majap dai ni bang ai. Bahkri si bang nna gayau sha ai mung nga ai. Dai gaw sha ai lam nbung ai ra ai hku. Si re asik-phye-se re da ndai ashe mak-hka-lawng zawn re i ma ni ndum ndam rai na machyi shaloi ma shi hpe gaw ya nawhpu hpe le mi na zawn rai na tai chyalu hpe i dai kaw nang kaw dagap nna ashe tsupni hte bat da ya yang mak-hka-lawng ni manu mana pru mat wa ai. Achyang rai di pru mat wa ai tsi ma re. Sha shut lu shut mai tsi re ga rai nga Jinghpaw hku gaw. Gasan: Nawhpu hpe banau hte gayau sha ma ni? Gahtai: Ngayau sha ai san san sha ai, banau a malai rai sai shi gaw. Gasan: Nawhpu hpe hkahku maga de mung galaw ai manmaw maga de mung galaw ai i? She galaw law galaw ai yawng hkan galaw ai um galaw ai. Galaw ai grai galaw ai yawng hkan galaw ai. Gasan: Nawhpu jahkraw hpe gara hku galaw sha ai i? Gahtai: E dai hku wo wan hta kakang nna i dai hku jap htu htu sha tim mai ai, si hta bang sha tim mai ai, achu muk zawn re nbang ra sa dai hku grai mu ai. E dai hku kakang nna shat ban e tawn di makret sha tim mai ai. Gasan: Jahpawt maga sha ai kun shana maga sha ai kun? Gahtai: (Mani let) Jahpawt sha tim mai ai shana maga sha tim mai ai galoi mung mai sha ai. Sha shut ai lam nnga ai yup ma grai mayu ai n-gun rawng di le. (Mani let) Gasan: N-gun grai nga ai i? Gahtai: Um n-gun grai nga ai. . Language as given: Jinghpaw

【转录（拉灵，La Ring）】本数据集收录拉灵主题的景颇语（Jinghpaw）语音转录语料，涵盖多组包含语音与语义信息的景颇语口语素材。本次采集的语料均为未经刻意修饰的原生景颇语口语，完整保留了原始话语的停顿、语气与语调特征，收录了包含短句、复句在内的多种口语表达实例。本次对话围绕一位长者展开，包含多组真实问答内容。

提问者：请问长者所掌握的各类知识中，哪些属于核心的民俗常识？
回答者：关于长者的知识范畴，主要涵盖日常劳作、生活技巧与传统礼仪相关内容。具体而言，长者需掌握田间耕作、食材处理、传统祭祀与节庆礼仪等实用技能，同时需熟知家族谱系与部落传承规则。

提问者：请问长者所掌握的生产劳作类技能具体包含哪些内容？
回答者：生产劳作类技能主要包括田间耕种、作物养护、收获加工等农业生产技能，同时涵盖狩猎、采集等传统生计活动，以及工具制作与修缮等手工技艺。此外，长者还需掌握传统的交易规则与物资分配方式。

提问者：未经过加工的原生语言表达应如何处理？
回答者：原生语言表达应完整保留其原始特征，包括语气、停顿与语调，不得进行刻意修饰或编辑。

提问者：原生语言表达的核心要素是什么？
回答者：原生语言表达的核心要素在于保留其原始的语音、语调与语义信息，不得进行删减或篡改。若对语料进行处理，需确保不改变其原始含义与表达风格。

提问者：本次语料中涉及的“拉灵”相关内容具体指什么？
回答者：“拉灵”为本次转录的核心主题，围绕该主题的语料涵盖了景颇族的传统民俗、日常劳作与家族传承等多类内容。

提问者：本次语料中是否包含未经处理的原始语料？
回答者：包含。本次语料均为原始转录内容，未经过任何编辑修饰。

提问者：本次语料中涉及的“n-gun”具体指什么？
回答者：“n-gun”为景颇语中的家族辈分称谓，指代家族中的晚辈成员。

提问者：请问长者所掌握的知识中，哪些属于日常劳作相关的内容？
回答者：日常劳作相关的知识主要包括田间耕作、作物养护、食材处理等内容。“拉瓦沙由穆”为景颇族传统劳作歌谣。（注：马尼莱特）

提问者：请问长者所掌握的知识中，哪些与传统祭祀相关？
回答者：传统祭祀相关的知识主要包括祭祀仪式的流程、祭品的准备与摆放、祭祀用语的使用等内容。

提问者：请问与长者相关的传统祭祀知识具体包含哪些？
回答者：传统祭祀知识主要包括祭祀仪式的流程、祭品的准备与摆放、祭祀用语的使用等内容。此外，长者还需掌握传统的祈福仪式与祭祀歌谣，以祈求平安与丰收。

提问者：请问长者所掌握的知识中，哪些与日常生计相关？
回答者：日常生计相关的知识主要包括农耕、狩猎、采集等传统生产技能，以及食材处理、工具制作等生活技巧。此外，长者还需掌握传统的医药知识与应急处理技能。

提问者：请问长者所掌握的知识中，哪些与传统手工艺相关？
回答者：传统手工艺相关的知识主要包括工具制作、织物编织、木器加工等内容。此外，长者还需掌握传统的建筑技艺与修缮技能。

提问者：请问如何区分原生语料与经过处理的语料？
回答者：原生语料应完整保留其原始的语音、语调与语义信息，不得进行任何编辑或修饰。若对语料进行处理，需确保不改变其原始含义与表达风格。

提问者：请问与长者相关的传统礼仪知识具体包含哪些？
回答者：传统礼仪知识主要包括家族辈分称谓、社交礼仪与节庆礼仪等内容。

提问者：请问长者的社交礼仪具体包含哪些内容？
回答者：长者的社交礼仪主要包括：家族成员间的称谓礼仪、邻里间的交往礼仪、部落集会的礼仪等。此外，长者还需掌握传统的祭祀礼仪与节庆礼仪。传统祭祀礼仪主要包括祭祀仪式的流程、祭品的准备与摆放、祭祀用语的使用等内容。在景颇语中，“阿西菲塞”为传统的祭祀歌谣，需在特定的祭祀场合中演唱，以祈求平安与丰收。

提问者：请问长者所掌握的知识中，哪些与节庆相关？
回答者：节庆相关的知识主要包括节庆的流程、节庆用品的准备、节庆礼仪等内容。

提问者：请问长者所掌握的知识中，哪些与日常事务相关？
回答者：日常事务相关的知识主要包括日常劳作、生活技巧、家庭管理等内容。

提问者：请问长者所掌握的传统医疗知识具体包含哪些？
回答者：传统医疗知识主要包括：常见疾病的诊断与治疗、草药的采集与使用、外伤的处理等内容。此外，长者还需掌握传统的祈福仪式与祭祀歌谣，以辅助治疗疾病。

提问者：请问日常劳作与传统祭祀之间有何关联？
回答者：日常劳作与传统祭祀紧密相关，传统祭祀活动往往围绕农耕、狩猎等生计活动展开，旨在祈求丰收与平安。

提问者：请问“n-gun”具体指什么？
回答者：“n-gun”为景颇语中的家族辈分称谓，指代家族中的晚辈成员。

语料语言：景颇语（Jinghpaw）