Transect-rapport 1529: Het urnenveld van Dwingeloo. De Archeologische Definitieve Opgraving aan de Lheeweg 1 te Dwingeloo, gemeente Westerveld (DR).

<p>Van 14 december tot en met 29 december 2015 heeft Transect b.v. in opdracht van de gemeente Westerveld op het voormalige terrein van de brandweerkazerne (en daarvoor het terrein van de Marechaussee), aan de Lheeweg 1 te Dwingeloo, een definitieve archeologische opgraving (DO) uitgevoerd. Aanleiding is de herontwikkeling van het terrein voor woningbouw en de resultaten van het proefsleuvenonderzoek, dat in mei 2015 door Transect b.v. is uitgevoerd. <br>Over een oppervlakte van circa 1700 m2 zijn 11 graven met randstructuren opgegraven en twee crematie-bijzettingen zonder randstructuren. Daarnaast is een huisplattegrond van het type Dalen (Midden-IJzertijd), twee structuren die mogelijke spiekers of even zo goed dodenhuisjes kunnen vertegenwoordigen en een onbepaalde structuur (ongedefinieerde palenzwerm) opgegraven. <br>Een centrale positie binnen het onderzoeksgebied aan de Lheeweg 1 wordt ingenomen door een voor de Noord-Nederland groep van de Eemscultuur tot nu toe onbekend type grafstructuur (structuur 11). Deze bestaat uit een circa 16 m lange en 6 m brede rechthoekige structuur met afgeronde hoeken, die door een dubbele paalzetting van circa 100 palen wordt gevormd. Aan de oostzijde zijn op het binnenterrein van de structuur, iets zuidelijk van de middenas, nog eens twee paalkuilen gedocumenteerd. De structuur houdt het midden van een grafheuvel met dubbele paalkrans, zoals die in de Vroege- en Midden-Bronstijd voorkwamen en de langwerpige grafheuvels (langbedden) met dodenhuisjes van het Vledder-type. Deze behoren tot de oudste typen randstructuren die in urnenvelden zijn gedocumenteerd. De bijzetting bestaat uit een urn met crematie en een bijpot. Als bijgiften zijn een bronzen pincet en scheermes meegegeven. <br>De opgraving aan de Lheeweg 1, aan de rand van de Noord Lheeder es, heeft waarschijnlijk de oudste kern van het urnenveld van Dwingeloo blootgelegd. Eerdere opgravingen van Piet Kooi van het toenmalige Biologisch Archeologisch Instituut in 1971 en 1972 hadden aan de Nijstadsakkers, hemelsbreed 40 tot 100 m noordoostelijk van de Lheeweg 1, dicht op elkaar gepakte greppelstructuren van crematiegraven blootgelegd. Het gaat om zeker 39 bijzettingen met randstructuren (ovale greppels, kringgreppels en een langbed) en bijzettingen zonder randstructuren. <br>14C-dateringen van bijzettingen (crematieresten) van structuren 2 (kringgreppelstructuur), 6 (ovale greppelstructuur), 10 (langbed met greppelstructuur) en 11 (het langbed met dubbele paalzetting) laten zien dat structuur 11 met een datering van 2975±45 BP de oudste binnen het onderzoeksgebied vertegenwoordigt. De datering valt samen met Hallstatt A1 (HaA1) en Hallstatt A2 (HaA2), dus op de overgang van de Midden-Bronstijd naar de Late Bronstijd. Hiermee vertegenwoordigt structuur 11 een van de vroegst bekende typen grafstructuren binnen urnenvelden. Tot nu toe is maar één parallel bekend, te weten grafstructuur O2 uit Haps-Kamps Veld.</p>