กฎหมาย มาตรการ และนโยบายป้องกันและแก้ไขน้ำท่วมเมือง: กรณีศึกษา กรุงเทพมหานคร

เหตุการณ์น้ำท่วมเมืองกรุงเทพมหานครในปัจจุบันเกิดขึ้นจากปัจจัยทางข้อเท็จจริงและข้อจำกัดทางกฎหมายอยู่หลายประการ ดังจะเห็นได้ปัญหาสภาพทางภูมิศาสตร์ของกรุงเทพมหานครที่เป็นพื้นที่ราบลุ่ม อยู่บริเวณดินดอนสามเหลี่ยม ปัญหาแผ่นดินทรดจากการสูบใช้น้ำในอดีต ปัญหาระดับน้ำทะเลที่เพิ่มขึ้นจากการเปลี่ยนแปลงสภาพภูมิอากาศ ปัญหาน้ำท่วมขังจากปริมาณน้ำฝน ฯลฯ ซึ่งกรณีดังกล่าวนี้ย่อมทำให้กรุงเทพมหานครประสบปัญหาและเหตุการณ์น้ำท่วมอยู่เป็นประจำ ก่อให้เกิดผลกระทบต่อชีวิต ร่างกาย สุขภาพ อนามัย และทรัพย์สินของประชาชนในพื้นที่ โดยที่กรุงเทพมหานครเป็นเมืองหลวงของประเทศไทย เป็นเมืองเศรษฐกิจ สังคม วัฒนธรรม การเมืองของประเทศ ผู้เขียนจึงเห็นว่าปัญหาน้ำท่วมเมืองกรุงเทพมหานครเป็นปัญหาที่รัฐไทยควรตระหนักและให้ความสำคัญ ด้วยเหตุผลดังกล่าว ผู้เขียนจึงจัดทำวิทยานิพนธ์ฉบับนี้ขึ้นเพื่อเสนอแนวทางป้องกันและแก้ไขปัญหาน้ำท่วมเมืองกรุงเทพมหานคร ทั้งนี้ เพื่อให้กฎหมาย มาตรการ และนโยบายใช้บังคับในการแนวทางป้องกันและแก้ไขปัญหานำท่วมเมืองกรุงเทพมหานครในปัจจุบันเป็นไปอย่างมีประสิทธิภาพมากขึ้นวิทยานิพนธ์ฉบับนี้ จัดทำขึ้นเพื่อศึกษากฎหมาย มาตรการ และนโยบายที่เกี่ยวข้องกับการป้องกันและแก้ไขปัญหาน้ำท่วมที่เกี่ยวข้องกับเมืองกรุงเทพมหานคร ซึ่งประกอบด้วย พระราชบัญญัติป้องกันและบรรเทาสาธารณภัย พ.ศ. 2550 พระราชบัญญัติทรัพยากรน้ำ พ.ศ. 2561 พระราชบัญญัติควบคุมอาคาร พ.ศ. 2522 พระราชบัญญัติภาษีที่ดินและสิ่งปลูกสร้าง พ.ศ. 2562 แผนป้องกันและแก้ไขภาวะน้ำท่วมลุ่มน้ำ แผนการป้องกันและบรรเทาสาธารณภัยแห่งชาติ ฯลฯ โดยกฎหมาย มาตรการ และนโยบายที่เกี่ยวข้องดังกล่าวมาในเบื้องต้นนี้ยังมีข้อจำกัดอยู่หลายประการที่ทำให้มาตรการป้องกันและแก้ไขปัญหาน้ำท่วมเมืองกรุงเทพมหานครในปัจจุบันยังไม่มีประสิทธิภาพเพียงพอ อาทิ ขาดการควบคุมการก่อสร้างเพื่อให้ผู้ขออนุญาตจัดหาพื้นที่รองรับน้ำในที่ดินของตน ขาดแผนการผันน้ำระหว่างลุ่มน้ำเพื่อผันน้ำจากแม่น้ำเจ้าพระยาตอนล่างก่อนไหลเข้าพื้นที่กรุงเทพมหานครไปยังลุ่มน้ำอื่น ๆ ขาดแผนการจัดทำโครงการหรือกิจกรรมที่เกี่ยวข้องกับการป้องกันและแก้ไขปัญหาน้ำท่วมเมืองกรุงเทพมหานครเนื่องจากการเปลี่ยนแปลงสภาพภูมิอากาศเป็นการเฉพาะเจาะจง ขาดมาตรการทางภาษีเพื่อเรียกเก็บภาษีที่ดินและสิ่งปลูกสร้างแก่บุคคลที่ได้รับความช่วยเหลือเป็นการเฉพาะเจาะจง หรือให้สิทธิประโยชน์ทางภาษีแก่เจ้าของที่ดินหรือสิ่งปลูกสร้างที่ตกลงรับน้ำหรือต้องตกเป็นพื้นที่รับน้ำในกรณีที่ที่มีการระบายน้ำจากกรุงเทพมหานครเป็นการเฉพาะเจาะจง ฯลฯทั้งนี้ ผู้เขียนเห็นว่าหากมีการปรับใช้มาตรการควบคุมการก่อสร้างอาคาร มาตรการผันน้ำ มาตรการก่อสร้างเขื่อนหรือคันป้องกันน้ำเพื่อป้องกันน้ำหลากและน้ำทะเลหนุนสูง และมาตรการเรียกเก็บภาษีจากผู้ต้องการความช่วยเหลือสำหรับสถานการณ์น้ำท่วมเมืองเป็นกรณีพิเศษและให้สิทธิประโยชน์ทางภาษีแก่ผู้ที่ต้องรับภาระจากสถานการณ์น้ำท่วมแล้ว ย่อมทำให้กฎหมายมาตรการ และนโยบายที่เกี่ยวข้องกับการป้องกันและแก้ไขปัญหาน้ำท่วมเมืองกรุงเทพมหานครซึ่งใช้บังคับอยู่ในปัจจุบันเป็นไปอย่างมีประสิทธิภาพมากขึ้น