Bureauonderzoek en Inventariserend veldonderzoek - verkennende fase Leppedyk 54 te Akkrum, gemeente Heerenveen (FR) Bureauonderzoek en Inventariserend veldonderzoek - verkennende fase Leppedyk 54 te Akkrum, gemeente Heerenveen (FR)

<p>Laagland Archeologie heeft in mei/juni 2023 een Bureauonderzoek en Inventariserend veldonderzoek - verkennende fase uitgevoerd aan de Leppedyk 54 te Akkrum. Het onderzoek vond plaats in verband met de ruimtelijke procedure rondom het verlengen van een bestaande schuur, waarin een melkstal wordt gerealiseerd.<br>Het onderzoek is uitgevoerd conform de protocollen SIKB KNA 4002 en 4003.<br>Het bureauonderzoek had tot doel een archeologisch verwachtingsmodel op te stellen. Centraal staat daarbij de vraag of en zo ja welke archeologische resten (complextype, datering, diepteligging en gaafheid) in het plangebied kunnen worden verwacht. Hiertoe zijn landschappelijke, archeologische en historische bronnen geraadpleegd.<br>Het plangebied ligt in het Fries-Gronings kleigebied. Op de paleogeografische kaarten is te zien dat tussen 250 voor Chr. en 500 voor Chr. het plangebied bedekt raakt met veen. Tussen 500 en 250 voor Chr. wordt klei afgezet op het veen. Daarbij is het veen waarschijnlijk deels geërodeerd. Vanaf ruwweg het begin van de jaartelling verandert het gebied weer in een kweldergebied. Op de geomorfologische kaart ligt het plangebied op een getij-oeverwal. Op het AHN is te zien dat het plangebied zich relatief hoog in het landschap bevindt maar nog steeds onder NAP. De bebouwing ten zuidwesten van het plangebied ligt hoger in het landschap (net op of boven zeespiegel). Verder is te zien dat de zuidzijde van het plangebied en het gebied ten noordoosten van het plangebied hoger liggen dan de rest van het plangebied. Bodemkundig ligt het gebied in een zone met knippige poldervaaggronden.<br>In de omgeving van het plangebied zijn archeologische resten uit de Late Middeleeuwen bekend. Op de kaart van Schotanus (1718) ligt het plangebied in de buurt van een riviertje (Nije Wjittering). Ook ligt ten westen van het plangebied een historisch erf. Op de kaart van Eekhoff (1849-1859) is te zien dat ten zuiden van het plangebied een aftakking lag in de rivier (Kromme Knilles). In historische tijden (vanaf circa 1832) werd het terrein omschreven als weiland.<br>Het plangebied is in historische tijden nooit bebouwd geweest. De oudste bebouwing op het erf dateert uit 1978. Rond 1990 verschijnt tegen de zuidzijde van het plangebied een melkveeschuur. Deze staat er tot op heden. Rond 2010 worden hier nog twee silo’s naast gebouwd. Iets westelijker ligt een laatmiddeleeuwse huisterp.<br>Op basis van het bureauonderzoek geldt een hoge verwachting voor resten uit de periode IJzertijd – Nieuwe Tijd. alle archeologische perioden.<br>Het uitgevoerde verkennende booronderzoek heeft tot doel het verwachtingsmodel te toetsen en zo nodig aan te vullen. Hiertoe zijn verspreid over het toegankelijke deel van het plangebied verkennende boringen gezet. In dit stadium is verkennend booronderzoek de meest efficiënte onderzoekswijze om de archeologische potentie van het plangebied in kaart te brengen.<br>Uit het verkennend booronderzoek blijkt dat in het plangebied sprake is van een grote variatie in verstoringsdiepte. Verder zijn er geen archeologische indicatoren aangetroffen maar wel in twee boringen mogelijk brandlaagjes die kunnen wijzen op begrazing in de periode voor de bedijking (IJzertijd – Vroege Middeleeuwen). Het archeologisch belang hiervan is overigens laag.<br>Op basis van de resultaten van het veldonderzoek wordt geadviseerd geen archeologisch vervolgonderzoek in het plangebied uit te voeren en het plangebied vrij te geven voor het aspect archeologie.<br>Dit advies is in handen van de bevoegde overheid, de gemeente Heerenveen.<br>Mochten tijdens de werkzaamheden onverhoopt toch archeologische resten worden aangetroffen, of resten waarvan redelijkerwijze kan worden vermoed dat het om archeologische resten gaat, dan geldt op grond van de Erfgoedwet (art. 5.10) een meldingsplicht. Dit kan bij de Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed (RCE, www.cultureelerfgoed).</p>