Archeologisch bureauonderzoek ten behoeve van de geplande aanleg van een middenspanningstracé aan en rond de Archimedesweg te Leiden, gemeente Leiden

Vestigia Archeologie & Cultuurhistorie heeft een archeologisch bureauonderzoek uitgevoerd voor een aantal tracés in de gemeente Leiden. Binnen het plangebied zal een middenspanningstracé worden aangelegd. Hierbij zullen aluminium middenspanning- en laagspanningskabels worden aangebracht. In het tracé liggen reeds bestaande kabels en leidingen. De maximale vergravingsdiepte zal 1,0 m-mv bedragen. Het tracé vervangt huidige bekabeling, ligt op hetzelfde niveau (om de aansluiting te kunnen realiseren) en/of wordt tegen de bestaande leidingen aangelegd. Op het maaiveld zal de sleuf circa 80 cm breed zijn en op sleufdiepte circa 40 cm. Een deel de kabels, in het zuiden van het plangebied, zal aan de hand van gestuurde boringen worden gelegd (zie afbeelding 3). De intredepunten zullen 1 m diep, 1 m breed en 3 m lang zijn, in breedte vergelijkbaar met de breedte van de vergraving elders in het tracé.Doel van het archeologisch bureauonderzoek was vast te stellen of er in het plangebied sprake is (of kan zijn) van archeologische resten die door de ingrepen verstoord dreigen te worden en, indien mogelijk, uitspraken te doen over de waarde hiervan in termen van fysieke en inhoudelijke kwaliteit zoals zeldzaamheid en gaafheid. Hiertoe is een bureauonderzoek verricht, waarbij voor het plangebied een specifiek archeologisch verwachtingsmodel is opgesteld. Vervolgens is een advies geformuleerd in het kader van de cyclus van de Archeologische Monumentenzorg (AMZ). Het onderzoek is uitgevoerd conform de Kwaliteitsnorm Nederlandse Archeologie (KNA, versie 4.1), protocol 4002 Bureauonderzoek.Op basis van het bureauonderzoek geldt voor het gehele plangebied op basis van de landschappelijke ligging een hoge archeologische verwachting:- In het zuidwestelijk deel van het plangebied worden rivier- en getijdeafzettingen of een voormalige stroomrug (na inklinking van de omgeving: rivier-inversierug) verwacht. Hier geldt een lage archeologische verwachting vanaf het Neolithicum en een hoge vanaf de Late IJzertijd.- In het noordelijke deel van het plangebied ligt mogelijk een uitloper van de strandwal waarop ook het Pomona-terrein (vindplaats uit de Late IJzertijd en Romeinse tijd) ligt. Hier geldt een hoge archeologische verwachting vanaf het Neolithicum tot en met de Nieuwe tijd. De vondsten gedaan in de omgeving bevestigen deze algemene archeologische verwachting. Vondsten en sporen kunnen worden verwacht direct onder een verstoorde bovenlaag / bouwvoor. Sporen: cultuurlaag, bewoningssporen, begravingen, perceleringsresten en akkerbouwcomplexen. Vondsten kunnen bestaan uit een glas, keramiek (handgevormd/gedraaid), menselijk bot, dierlijk bot, zandsteen/kwartsiet (klopsteen/slijpsteen), vuursteen (afslag, schrabber), hout/houtskool etc.Echter, het tracé zal naar alle waarschijnlijkheid geen (verdere) verstoring van de ondergrond met zich meebrengen omdat het of de huidige bekabeling vervangt en/of wordt tegen de bestaande leidingen aangelegd en/of zich op hetzelfde niveau bevindt van bestaande leidingen bevindt (om de aansluiting te kunnen realisaren). Bovendien kan op basis van de gegraven proefputjes en de KLIC worden geconcludeerd dat de kans groot is dat de bodem binnen het gehele plangebied tot de vergravingsdiepte (maximaal 1,0 m-mv) is verstoord.AdviesHet nieuwe tracé wordt of op het niveau van, en/of als vervanging van en/of tegen bestaande kabels en leidingen aangelegd. Op basis van de eerder gegraven proefputjes en KLIC kan worden geconcludeerd dat de kans groot is dat de bodem binnen het gehele plangebied tot de vergravingsdiepte (maximaal 1,0 m-mv) is verstoord bij de aanleg van de bestaande weg en de aanleg van de bestaande kabels en leidingen. Ook zal er bij een eventuele archeologische begeleiding van de graafwerkzaamheden slechts een zeer beperkte mogelijkheid zijn om waarnemingen te doen in de geplande smalle sleuf (maximaal 80 cm breed aan het maaiveld, 40 cm op diepte). Op basis van de resultaten van onderhavig onderzoek is de archeologische verwachting voor het plangebied bij te stellen naar ‘laag’. Vestigia Archeologie & Cultuurhistorie adviseert dan ook geen vervolgstappen in het kader van de Archeologische Monumentenzorg (AMZ). Het is aan het bevoegd gezag, de gemeente Leiden, om op basis van dit rapport en het hierin geformuleerde advies een besluit te nemen ten aanzien van eventueel vervolgonderzoek of het beëindigen van het archeologisch onderzoeksproces.Ook wanneer het plangebied op enig moment op basis van de resultaten van archeologisch onderzoek wordt vrijgegeven voor de voorgenomen ontwikkelingen, blijft de meldingsplicht archeologische toevalsvondst of waarneming van kracht (Erfgoedwet, artikel 5.10 Archeologische toevalsvondst). Aangezien het nooit volledig is uit te sluiten dat tijdens eventueel grondverzet een archeologische toevalsvondst wordt gedaan, is het wenselijk de uitvoerder van het grondwerk te wijzen op de plicht om hiervan zo spoedig mogelijk melding te doen bij het bevoegd gezag, de gemeente Leiden, en de Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed.

维斯蒂吉亚考古与文化史研究所（Vestigia Archeologie & Cultuurhistorie）针对莱顿市（Leiden）境内多条线路走廊开展了考古室内调查（archeologisch bureauonderzoek）。本次规划区域内将新建一条中压线路走廊（middenspanningstracé），届时将敷设铝制中压与低压电缆（aluminium middenspanning- en laagspanningskabels）。该走廊范围内已布设有现存电缆与管线。本次工程的最大开挖深度为1.0米（距地面标高，m-mv）。本线路走廊将替换现有线缆，且与既有管线同标高（以保障接驳作业可顺利实施），或紧邻既有管线布设。地面处的沟槽宽度约为80厘米，槽底宽度约为40厘米。规划区域南部的部分电缆将采用导向钻进工艺（gestuurde boringen）敷设（详见图3）。钻进入土点尺寸为深1米、宽1米、长3米，其宽度与本走廊其他区域的开挖沟槽宽度一致。

本次考古室内调查的目的为查明规划区域内是否存在（或可能存在）因本次工程施工而可能遭到破坏的考古遗存（archeologische resten），并尽可能就其稀缺性、完整性等物质与内涵价值作出评估。为此，研究团队针对本规划区域建立了专属考古预期模型（archeologisch verwachtingsmodel），并依据《荷兰考古管护体系（Archeologische Monumentenzorg，AMZ）》流程编制了咨询报告。本次调查严格遵循《荷兰考古质量标准（Kwaliteitsnorm Nederlandse Archeologie，KNA，4.1版）》第4002号《室内考古调查规程（protocol 4002 Bureauonderzoek）》实施。

基于本次室内调查结果，结合区域景观区位，本规划全域整体考古预期等级为高：
1. 规划区域西南段：推测分布有河流与潮汐沉积层，或古河道脊（经环境沉降后形成反转河道脊）。该区域新石器时代（Neolithicum）遗存预期等级为低，晚铁器时代（Late IJzertijd）及之后遗存预期等级为高。
2. 规划区域北段：可能分布有海滩脊的延伸带，而波莫纳遗址（Pomona-terrein，晚铁器时代与罗马时期（Romeinse tijd）遗存出土地）即坐落于该海滩脊之上。该区域自新石器时代至近现代（Nieuwe tijd）的遗存预期等级均为高。周边区域已发现的遗存佐证了上述整体考古预期结论。

遗存与遗迹大概率分布在受扰动表层/耕作层之下。可识别的遗迹类型包括：文化层（cultuurlaag）、居住遗迹（bewoningssporen）、墓葬（begravingen）、田界遗迹（perceleringsresten）与农田耕作遗迹（akkerbouwcomplexen）；可发现的遗物包括：玻璃器、手制/轮制陶器（handgevormd/gedraaid keramiek）、人骨、动物骨骼、砂岩/石英岩（磨石/砺石，klopsteen/slijpsteen）、燧石（vuursteen，含石片、刮削器）、木材与木炭等。

不过，本次线路走廊工程大概率不会对地下土层造成进一步扰动：一方面，本工程或替换现有线缆，或紧邻既有管线布设，或与既有管线同标高（以保障接驳作业可顺利实施）；另一方面，结合已完成的小型试坑（proefputjes）与KLIC数据可得出结论：本规划全域内至开挖最大深度（1.0米m-mv）的土层，在原有道路与既有线缆、管线敷设时已遭到严重扰动。

咨询建议：
鉴于本新建线路走廊将依托现有线缆与管线布设，或替换既有线缆，或紧邻既有管线敷设；结合已完成的小型试坑与KLIC数据可确认，本规划全域内至开挖最大深度（1.0米m-mv）的土层，在原有道路与既有线缆、管线敷设时已遭到严重扰动。此外，即便开展考古现场监护，在本次规划的窄幅沟槽（地面宽约80厘米，槽底宽约40厘米）中开展考古观测的空间也极为有限。基于本次调查结果，本规划区域的考古预期等级可调整为“低”。
维斯蒂吉亚考古与文化史研究所建议，无需针对《荷兰考古管护体系（AMZ）》开展后续工作。最终决策由主管当局（bevoegd gezag）——莱顿市政府——结合本报告与咨询建议，决定是否开展后续考古调查，或终止本考古调查流程。

即便本规划区域后续因考古调查结果被准予开展既定开发工程，意外考古发现与观测的申报义务依然有效（《遗产法（Erfgoedwet）》第5.10条：意外考古发现（Archeologische toevalsvondst））。由于无法完全排除在后续土方作业中发现意外考古遗存的可能性，因此建议施工方尽快就发现的考古遗存向主管当局莱顿市政府与荷兰国家文化遗产署（Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed）进行报备。