แนวทางการวางแผนการใช้ประโยชน์ที่ดินเมืองด้านการจัดการพื้นที่อ่อนไหวต่อน้ำท่วม: กรณีศึกษา พื้นที่อบต.หนองบัวศาลา อำเภอเมือง จังหวัดนครราชสีมา

การพัฒนาเมืองที่เกิดขึ้นบนพื้นที่ราบลุ่มต่ำโดยปราศจากการควบคุมทำให้เกิดปัญหาน้ำท่วมเมือง และนำมาซึ่งความเสียหายที่เกิดขึ้นทั้งในแง่ของกายภาพ เศรษฐกิจและสังคม ถึงแม้ว่าในการจัดการน้ำท่วมในปัจจุบันนั้นจะมีการใช้มาตรการต่าง ๆ เข้ามาช่วย แต่ส่วนใหญ่มาตรการที่ปรากฏจะเน้นไปที่มาตรการใช้สิ่งก่อสร้างเป็นหลัก หมู่ที่ 10 ตำบลหนองบัวศาลา อำเภอเมือง จังหวัดนครราชสีมา เป็นที่ราบลุ่มและเกิดน้ำท่วมเป็นประจำ อีกทั้งได้รับผลกระทบของนโยบายการพัฒนาเมืองทำให้เกิดการพัฒนาบนที่ราบลุ่มโดยปราศจากการวางแผนรองรับ ดังนั้นผู้วิจัยจึงมีวัตถุประสงค์เพื่อศึกษาการเปลี่ยนแปลงการใช้ประโยชน์ที่ดินพื้นที่หมู่ 10 ช่วง พ.ศ. 2553 และ 2564 เพื่อทราบถึงสาเหตุของการเปลี่ยนแปลงในพื้นที่ และแนวคิดในการจัดการน้ำท่วมของหน่วยงานภาครัฐ ประกอบกับศึกษามิติการจัดการน้ำท่วมของมลรัฐโคโลราโด ประเทศสหรัฐอเมริกา ซึ่งเป็นอีกหนึ่งเมืองที่มีการบูรณาการจัดการน้ำท่วมบนพื้นที่อ่อนไหวควบคู่ไปกับการพัฒนา และเพื่อนำเสนอแนวทางการวางแผนการใช้ประโยชน์ที่ดินในการจัดการพื้นที่อ่อนไหวต่อน้ำท่วม โดยเครื่องมือที่ใช้ในการวิจัย คือ การค้นคว้าข้อมูลเอกสารที่เกี่ยวข้องกับเรื่องน้ำท่วม การจัดทำแผนที่และการสัมภาษณ์หน่วยงานภาครัฐและภาคเอกชน เพื่อนำมาประกอบการวิเคราะห์การจัดการน้ำท่วมในมุมของจังหวัดนครราชสีมาที่ผังเมืองมีส่วนเกี่ยวข้องและของมลรัฐโคโลราโด จากการศึกษาพบว่า การจัดการน้ำท่วมของจังหวัดนครราชสีมาไม่สามารถแก้ปัญหาน้ำท่วมได้อย่างมีประสิทธิภาพ จึงทำให้พื้นที่ยังคงประสบกับน้ำท่วมซ้ำซาก เนื่องจากการจัดการน้ำท่วมยังใช้มาตรการสิ่งก่อสร้างเป็นหลักและในมุมของผังเมืองยังไม่มีการพิจารณาถึงเงื่อนไขของการใช้ที่ดินในพื้นที่ราบลุ่ม กระบวนการจัดการน้ำท่วมของมลรัฐโคโลราโดสอดรับการพัฒนาที่เกิดขึ้น และทำให้การพัฒนาเมืองสามารถดำเนินการต่อไปได้ด้วยการวางแผนการใช้ประโยชน์ที่ดินร่วมกับการกำหนดโซนเสี่ยงภัยต่อน้ำท่วม และเงื่อนไขการพัฒนาเมืองที่คำนึงเรื่องการอยู่ร่วมกับน้ำท่วม เช่น มาตรการควบคุมพื้นที่ซ้อนทับในพื้นที่น้ำท่วม (Flood overlay zoning) การกำหนดประเภทการใช้ประโยชน์ที่ดินในโซนน้ำท่วมและกำหนดเรื่องรูปแบบและ เป็นต้น ผู้วิจัยจึงได้เสนอแนะแนวทาง คือ 1) สนับสนุนให้มีการพิจารณาการจัดการที่ราบลุ่มผ่านการวางแผนการใช้ประโยชน์ที่ดินในระดับผังเมืองรวม 2) สนับสนุนให้มีการบูรณาการระหว่างหน่วยงานในการวางแผนการใช้ประโยชน์ที่ดินที่คำนึงถึงเรื่องน้ำท่วม 3) ให้ความรู้แก่ประชาชนและหน่วยงานภาคเอกชนเกี่ยวกับเรื่องการพัฒนาบนที่ราบลุ่ม