การวิเคราะห์การแทนที่เครื่องจักร: กรณีศึกษาเครื่องเอ็กซเรย์ฟลูออเรสเซนต์

ในการผลิตภาคอุตสาหกรรม เครื่องจักรมีบทบาทสำคัญในการเพิ่มประสิทธิภาพการผลิตและรักษาคุณภาพของสินค้าให้อยู่ในมาตรฐานที่กำหนด งานวิจัยนี้มุ่งศึกษาเครื่องเอ็กซเรย์ฟลูออเรสเซนต์ (XRF) ภายในโรงงานประกอบเครื่องปรับอากาศ ซึ่งมีหน้าที่ตรวจวิเคราะห์สารต้องห้ามตามข้อกำหนด RoHS (Restriction of Hazardous Substances) อันเป็นส่วนสำคัญในการควบคุมคุณภาพของผลิตภัณฑ์อิเล็กทรอนิกส์ อย่างไรก็ตาม การใช้งานเครื่องจักรในระยะยาวส่งผลให้ประสิทธิภาพลดลง เกิดปัญหาในการทำงาน และต้องหยุดเครื่องเพื่อซ่อมบำรุง ส่งผลต่อความต่อเนื่องในการผลิต งานวิจัยนี้จึงมีวัตถุประสงค์เพื่อวิเคราะห์การศึกษานี้ให้ความคุ้มค่าในการลงทุนซ่อมหรือเปลี่ยนเครื่องจักร โดยใช้หลักเศรษฐศาสตร์วิศวกรรมในการเปรียบเทียบ 2 ทางเลือก ทางเลือกแรกเป็นการส่งซ่อมอุปกรณ์ที่มีปัญหาในเครื่องจักรเครื่องเดิมและใช้งานต่อเป็นระยะเวลา 3 ปีและลงทุนเพื่อซื้อเครื่องจักรเครื่องใหม่ในปีที่ 4 ซึ่งคำนึงถึงประสิทธิภาพหลังซ่อมเครื่องจักรเนื่องจากอาจมีประสิทธิภาพไม่เท่าเดิม ทำการวิเคราะห์และคำนึงถึงประสิทธิภาพหลังซ่อมแบ่งเป็น 100% 90% 80% และ70% ตามลำดับ ทางเลือกที่สองเป็นการซื้อเครื่องจักรเครื่องใหม่ทันที โดยพิจารณาตัวแปรทางเศรษฐศาสตร์ ได้แก่ ค่าใช้จ่ายที่เกิดขึ้น มูลค่าปัจจุบันสุทธิ ระยะเวลาคืนทุน มูลค่ารายปีและจุดคุ้มทุน เป็นต้น จากนั้นนำมาเปรียบเทียบเพื่อตัดสินใจในการลงทุนเครื่องจักรว่าทางเลือกใดให้ความคุ้มค่าในการลงทุนมากกว่ากัน กำหนดอายุของโครงการอยู่ที่ 13 ปี จากการศึกษาและเก็บข้อมูลที่เกี่ยวข้อง เมื่อพิจารณาตัวแปรทางเศรษฐศาสตร์ที่ใช้เปรียบเทียบสำหรับการแทนที่สินทรัพย์ระหว่างสองทางเลือก พิจารณาที่มูลค่าปัจจุบันสุทธิสะสม มูลค่ารายปีและระยะเวลาคืนทุนของทั้งสองทางเลือกในการตัดสินใจ ผลการศึกษาพบว่าเมื่อพิจารณามูลค่าปัจจุบันสุทธิสะสมทางเลือกที่ 1 ซึ่งเป็นการซ่อมเครื่องจักรเดิมและเลื่อนการลงทุนเครื่องใหม่ ให้ค่ามูลค่าปัจจุบันสุทธิสะสมสูงกว่าทางเลือกที่ 2 เป็นการซื้อเครื่องใหม่ทันทีและยังใช้เงินลงทุนเริ่มต้นน้อยกว่าและเมื่อพิจารณามูลค่ารายปีเป็นการวางแผนงบประมาณเป็นรายปีพบว่ามูลค่ารายปีของทางเลือกที่ 1 ให้มูลค่ารายปีสูงกว่าทางเลือกที่ 2 จึงเป็นแนวทางที่เหมาะสมในการตัดสินใจด้านการลงทุนภายใต้ข้อจำกัดด้านงบประมาณและการใช้งานเครื่องจักรที่ยังสามารถดำเนินการได้ในระดับที่ยอมรับได้