Archeologisch vooronderzoek ten behoeve van de nieuwbouw van woningen binnen het plangebied Hofsingel te Maasland, gemeente Midden-Delfland

Vestigia Archeologie & Cultuurhistorie heeft een archeologisch bureauonderzoek uitgevoerd voor een plangebied aan de Hofsingel 3 te Maasland, gemeente Midden-Delfland (Kaart 1 achterin het rapport, afbeelding 1). Het plangebied heeft een oppervlakte van ca. 2,6 ha, en is momenteel vrijwel geheel onbebouwd, met een klein deel half verhard met een pad of weg. De initiatiefnemer is voornemens op deze locatie de bestaande bebouwing te slopen en nieuwe woningen te realiseren (afbeelding 2). Naast de nieuwe bebouwing wordt ook een ontsluitingsweg aan gelegd. In het zuiden wordt een verbinding gemaakt als calamiteitenontsluiting. Er wordt ook een verbinding met het voedselbos gerealiseerd. Het is momenteel niet bekend tot welke diepte de geplande verstoringen zullen plaatsvinden. Op basis van het bureauonderzoek geldt voor het plangebied vanwege de ligging bij de getij-inversierug van een verlande kreek een middelhoge archeologische verwachting op het aantreffen van bewoningssporen uit de IJzertijd/Romeinse tijd en de Late Middeleeuwen. Huisplaatsen uit de Nieuwe Tijd worden op basis van het beschikbare historisch kaartmateriaal niet verwacht. Verder kunnen binnen het plangebied sporen worden aangetroffen van het agrarisch cultuurlandschap uit de Late Middeleeuwen/Nieuwe tijd (sloten, greppels etc.). Er dient mogelijk ook rekening gehouden te worden met het aantreffen van resten behorend tot de Atlantikwall. De verwachting hiervoor is echter laag, aangezien het plangebied aan de grens van de aanduiding op de IKME gelegen is en verder geen enkele melding over het widerstandsnest te vinden is in overige bronnen, zoals de Cultuurhistorische Atlas van Zuid-Holland. Advies. Op basis van de uitkomsten van het bureauonderzoek adviseert Vestigia om bij bestemmingsplanwijzigingen voor het plangebied een dubbelbestemming ‘Waarde – Archeologie’ op te nemen, waarbij ingrepen groter dan 100 m2 en dieper dan 40 cm -mv onderzoeksplichtig zijn. Bij ingrepen dient een vervolgonderzoek door middel van verkennende boringen uitgevoerd te worden. Dit onderzoek dient om het archeologisch verwachtingsmodel te toetsen en de mate van verstoring binnen het plangebied. De gemeente hanteert doorgaans een grid met een dichtheid van ca. 10 boringen per hectare, tot 2 m -mv, met per 10 boringen een diepe boring tot 4 m -mv. Voor het plangebied zou dit neerkomen op ca. 26 boringen. Het is aan het bevoegd gezag, de gemeente Midden-Delfland, om op basis van dit rapport en het daarin verwoorde advies, een besluit te nemen ten aanzien van het beëindigen van het archeologisch onderzoeksproces. Ook wanneer het bevoegd gezag op basis van het vooronderzoek besluit dat vervolgonderzoek niet noodzakelijk is en het plangebied wordt vrijgegeven voor de voorgenomen ontwikkelingen, blijft de meldingsplicht archeologische toevalsvondst of waarneming van kracht (Erfgoedwet, artikel 5.10 Archeologische toevalsvondst). Aangezien het nooit volledig is uit te sluiten dat tijdens eventueel grondverzet een archeologische ‘toevalsvondst’ wordt gedaan, is het wenselijk de uitvoerder van het grondwerk te wijzen op de plicht om hiervan zo spoedig mogelijk melding te doen bij het bevoegd gezag, de gemeente Midden-Delfland, en de Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed. Naschrift. Het bevoegd gezag. Mevr. L. Bekkers van Erfgoed Delft, heeft in reactie op het conceptrapport aangegeven akkoord te gaan met de bevindingen en het advies, met de opmerking: “bij vervolgonderzoek moet worden geboord tot minstens 2 meter -maaiveld (zoals in rapport vermeld) of, indien de verstoring dieper reikt dan 2 meter, tot minstens 30 cm onder de geplande verstoring.” Navraag leert dat voor heipalen over het algemeen geen vereisten worden gesteld, met uitzondering als er in een zeer dicht heigrid wordt geboord. Uitgangspunt daarbij is dat in de toekomst nog ‘normaal’ archeologisch onderzoek rondom de heipalen mogelijk moet zijn.

Vestigia Archeologie & Cultuurhistorie 已针对位于米登德尔夫兰自治市（gemeente Midden-Delfland）马斯兰（Maasland）霍夫辛厄尔3号（Hofsingel 3）的规划区域（plangebied）开展了考古案头调查（archeologisch bureauonderzoek），报告后附地图1（Kaart 1）与插图1（afbeelding 1）。该规划区域面积约2.6公顷，目前几乎完全未开发，仅小部分区域被道路半硬化处理。项目发起方计划拆除现有建筑并新建住宅（见图2（afbeelding 2）。除新建建筑外，还将配套修建一条进场道路（ontsluitingsweg），南侧设置一条应急疏散通道（calamiteitenontsluiting），同时与周边食物森林（voedselbos）实现连通。目前暂未明确规划施工扰动的具体深度。基于本次考古案头调查结果，鉴于该区域位于淤积溪谷（verlande kreek）所在的潮汐逆转脊（getij-inversierug）地带，规划区域内中等概率发现铁器时代（IJzertijd）、罗马时期（Romeinse tijd）以及中世纪晚期（Late Middeleeuwen）的居住遗迹，考古遗存预期等级为中等。根据现有历史地图资料（historisch kaartmateriaal），未预期发现近代早期（Nieuwe Tijd）的住宅遗迹。此外，规划区域内可能发现中世纪晚期至近代早期的农业文化景观（agrarisch cultuurlandschap）遗迹，包括沟渠、田埂等。还需考虑发现大西洋壁垒（Atlantikwall）相关遗存的可能性，但概率较低——原因在于该区域位于IKME标识范围的边界，且在《南荷兰省文化历史地图集（Cultuurhistorische Atlas van Zuid-Holland）》等其他资料中未检索到任何关于抵抗工事碉堡（widerstandsnest）的相关记录。

### 建议
基于本次考古案头调查的结果，Vestigia Archeologie & Cultuurhistorie建议，针对该规划区域的土地利用规划变更（bestemmingsplanwijzigingen），应纳入"考古价值"双重用途条款（dubbelbestemming ‘Waarde – Archeologie）：所有面积超过100平方米、深度超过自然地面以下（-mv）40厘米的施工活动需履行考古调查义务。开展施工活动前，应通过勘探钻孔（verkennende boringen）开展后续考古调查，以验证考古遗存预期模型（archeologisch verwachtingsmodel），并明确规划区域内的施工扰动程度。米登德尔夫兰自治市通常采用每公顷约10个钻孔的网格布设方案，钻孔深度至自然地面以下2米，其中每10个钻孔中设置1个深度至自然地面以下4米的深孔。针对本次规划区域，共需约26个钻孔。最终决策权属于主管部门米登德尔夫兰自治市，其需结合本报告及其中的建议，就是否终止考古调查流程作出决定。即便主管部门基于本次前置调查认为无需开展后续调查，并同意该规划区域可用于既定开发活动，考古意外发现的申报义务仍需遵守（《遗产法》（Erfgoedwet）第5.10条 考古意外发现（Archeologische toevalsvondst））。由于无法完全排除在土方施工过程中发现考古意外遗存的可能性，应提醒土方施工方需尽快向主管部门米登德尔夫兰自治市及荷兰文化遗产局（Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed）申报相关发现。

### 附言
代尔夫特遗产部门的L·贝克斯女士（Mevr. L. Bekkers van Erfgoed Delft）针对本草案报告提出反馈意见，认可调查结果与建议，并补充说明："后续调查的钻孔深度需至少至自然地面以下2米（如本报告所述）；若施工扰动深度超过2米，则需至少钻孔至施工扰动面以下30厘米。"经咨询得知，除采用极密桩位网格（heigrid）的情况外，通常无需对桩基础施工（heipalen）设置钻孔要求，其核心原则为需为桩基础周边仍需开展常规考古调查。