การศึกษาความสัมพันธ์ของลักษณะเม็ดเลือดแดงอสัณฐานกับภาวะโรคไตเรื้อรัง

โรคไตวายเรื้อรัง (chronic kidney disease: CKD) ส่วนใหญ่มีสาเหตุจากโรคโกลเมอลูลัส (glomerular disease: GD) การตรวจทางจุลทรรศนศาสตร์คลินิกมักพบโปรตีนและเม็ดเลือดแดงในปัสสาวะผู้ป่วย บ่งชี้ภาวะปัสสาวะเป็นเลือด (glomerular hematuria: GH) โดยลักษณะเม็ดเลือดแดงที่พบมักเป็นชนิดอสัณฐาน หรือ dysmorphic RBCs (DRBCs) อย่างไรก็ตาม การจำแนกลักษณะ DRBCs ยังไม่มีข้อกำหนดชัดเจน อีกทั้งความสัมพันธ์ระหว่างพยาธิสภาพกับลักษณะ DRBCs ยังมีข้อมูลอยู่น้อย ดังนั้นการศึกษานี้มีวัตถุประสงค์เพื่อจำแนกลักษณะ DRBCs ด้วยกล้องจุลทรรศน์แบบใช้แสง และศึกษาความสัมพันธ์ระหว่างลักษณะของเม็ดเลือดแดงอสัณฐานกับระยะของโรคไตเรื้อรัง การศึกษาครั้งนี้ได้จำแนกลักษณะเม็ดเลือดแดงออกเป็น 4 กลุ่ม คือ ลักษณะปกติ (N), D1, D2 และ D3 ในตัวอย่างปัสสาวะปนเลือดจำนวน 175 ตัวอย่าง โดยแต่ละตัวอย่างจะนำไปถ่ายภาพใต้กล้องจุลทรรศน์แบบใช้แสง และกำหนดลักษณะเม็ดเลือดแดง จำนวน 100-120 เซลล์ต่อตัวอย่าง เพื่อให้ผู้ประเมินจำนวน 3 ท่านจำแนกชนิด ผลการศึกษาพบว่า การจำแนกลักษณะเม็ดเลือดแดงจากผู้ประเมินทั้ง 3 ท่านมีความสอดคล้องกัน โดยมีความน่าเชื่อถืออยู่ในระดับดีเยี่ยม (ค่าสัมประสิทธิ์สหสัมพันธ์ภายในชั้น มากกว่า 0.8) สำหรับการวิเคราะห์ความสัมพันธ์ระหว่างลักษณะของเม็ดเลือดแดงอสัณฐานกับระยะของโรคไตเรื้อรัง พบว่าลักษณะเม็ดเลือดแดงชนิด D1 แปรผันตรงกับค่าซีรั่มครีเอตินีน และระยะของโรคไตเรื้อรัง และแปรผกผันกับการกรองของไต (p<0.05) เมื่อวิเคราะห์หาค่าจุดตัด (cut-off) ของเม็ดเลือดแดงอสันฐานสำหรับการประเมินระยะของโรคไตเรื้อรัง พบว่าจำนวนของเม็ดเลือดแดงที่มีลักษณะ D1 ที่เท่ากับร้อยละ 1.1 ให้ความจำเพาะต่อโรคไตเรื้อรังระยะ 3b โดยมีความไวร้อยละ 100 และความจำเพาะร้อยละ 88.46 กล่าวโดยสรุป ผลการศึกษานี้ชี้ให้เห็นว่าการจำแนกลักษณะเม็ดลือดแดงแบบ D1 D2 และ acanthocyte มีความสามารถในการบ่งชี้โรคไตเรื้อรังระยะ 3b ได้ ซึ่งมีประโยชน์ในการช่วยวินิจฉัย ติดตามการรักษาผู้ที่เป็นโรคไตวายเรื้อรัง