Archeologisch vooronderzoek ten behoeve van de herinrichting van Naaldwijkseweg 203 te ‘s Gravenzande, gemeente Westland

Vestigia Archeologie Cultuurhistorie heeft in opdracht van KuiperCompagnons een archeologisch bureauonderzoek uitgevoerd voor een plangebied aan de Naaldwijkseweg in ’s Gravenzande, gemeente Westland. Het plangebied bestaat uit twee delen. In totaal gaat het om 1,4 ha. Het noordelijke plangebied is gelegen aan de Naaldwijkseweg 197a en beslaat ca. 1,3 ha. Momenteel is het gebied in gebruik voor de glastuinbouw en zijn er kassen aanwezig. Daarnaast is er sprake van bebouwing aan de noordzijde van het plangebied. Initiatiefnemer is voornemens de bestaande opstallen (kassen) te slopen, en daarna nieuwbouw te realiseren van een twee nieuwe bedrijfshallen met kantoorruimte. Een impressie van de geplande herinrichting is te zien in afbeelding 2. De bebouwing aan de Naaldwijkseweg 197a wordt behouden, enkel de bestemming wordt gewijzigd naar wonen i.p.v. bedrijfswoning. Naast deze kavel wordt een nieuwe kavel gerealiseerd. Deze nieuwe kavel zal bebouwd worden met een nieuw woonhuis. Ten zuiden daarvan wordt een nieuwe bedrijfskavel ingericht met een parkeerplaats en de hierboven reeds genoemde hallen en kantoorgebouw. Het zuidelijke deel van het plangebied is gelegen aan de Naaldwijkseweg 203 en beslaat ca. 0,1 ha. Voor dit deel van het plangebied wordt enkel een herbestemming aangevraagd op dit moment. Hier zijn nog geen werkzaamheden gepland. Op basis van de landschappelijke en historische ligging zijn er potentieel twee archeologische niveaus van belang binnen het plangebied. Direct onder maaiveld kunnen resten aanwezig zijn van landgebruik vanaf de Late Middeleeuwen tot en met de Nieuwe tijd. Het plangebied is grotendeels gelegen op de weilanden en boomgaard behorend bij de buitenplaats Stellendijk. In de zuidoostelijke hoek van het noordelijke deel van het plangebied kan mogelijk nog resten van bebouwing verwacht worden behorend bij de buitenplaats, zoals blijkt uit de kadastrale minuutplan. Hieronder worden de afzettingen van het Laagpakket van Poeldijk verwacht. Hierop kunnen resten uit de Middeleeuwen voorkomen. Vermoedelijk hebben de afzettingen van dit laagpakket de afzettingen uit vroegere perioden (zoals het Hollandveen, Gantel-afzettingen en de Oer-Gaag) verspoeld of afgedekt. Op basis van boorgegevens uit de omgeving zullen de oudere afzettingen, als ze nog aanwezig zijn, dieper dan 5 m onder maaiveld gelegen zijn. Op basis van het bureauonderzoek kan dit echter niet vastgesteld worden en moet mogelijk nog rekening worden gehouden met de aanwezigheid van deze afzettingen en bijbehorende bewoning. Indien er een zandopduiking (Laag van Ypenburg) binnen het plangebied aanwezig is, kunnen hierop mogelijk nog resten uit alle perioden aanwezig zijn. Vanuit het bureauonderzoek kan niet uitgesloten worden of binnen het plangebied mogelijk een zandopduiking aanwezig is. Door de ligging van het plangebied in en nabij een grote getijdengeul zal een mogelijk relevant prehistorisch landschap reeds verspoeld zijn in latere perioden. Voor de periode prehistorie tot de Middeleeuwen geldt daarmee een lage archeologische verwachting. Advies Voor het plangebied geldt een lage verwachting voor het aantreffen van resten van bewoning vanaf het Neolithicum tot de Middeleeuwen. Deze zal binnen het plangebied aanwezig zijn indien er sprake is van een zandopduiking (Laag van Ypenburg) of intacte afzettingen van het Hollandveen, Gantel of Oer-Gaag. Voor resten vanaf de Middeleeuwen geldt een middelhoge verwachting, indien de top van het laagpakket van Poeldijk intact aanwezig is of er aanwijzingen zijn voor een huisterp. Deze worden binnen 1 meter onder maaiveld verwacht. Resten van landgebruik en mogelijk bebouwing uit de late Middeleeuwen / Nieuwe tijd worden verwacht op basis van de historische kaarten. Deze kunnen direct onder het huidige maaiveld aanwezig zijn. Ter hoogte van de bebouwing aan de Naaldwijkseweg 197a is enkel sprake van een herbestemming. Dit geldt ook voor het zuidelijke deel van het plangebied. Voor zover bekend zullen op deze locaties geen werkzaamheden plaatsvinden. Op basis van het uitgevoerde bureauonderzoek blijft de dubbelbestemming archeologie van kracht, maar met een aangepaste vrijstellingsgrens vanwege de lage archeologische verwachting. Indien hier in de toekomst ingrepen groter dan 1000 m2 en dieper dan 50 cm -mv gaan plaatsvinden wordt geadviseerd om archeologisch verkennend booronderzoek uit te voeren om de bodemopbouw in kaart te brengen. Aan de Naaldwijkseweg tussen 197a en 199 wordt een nieuwe woonkavel gerealiseerd. Ten zuiden hiervan wordt een nieuw bedrijfsterrein gerealiseerd. Momenteel is niet bekend hoe deze nieuwbouw wordt aangelegd of gefundeerd. Ook voor deze zone blijft de dubbelbestemming archeologie van toepassing met een aangepast vrijstellingsgrens. Indien werkzaamheden plaatsvinden op een oppervlakte van 1000 m2 en dieper dan 50 cm wordt geadviseerd om een verkennend booronderzoek uit te voeren om de mogelijk e verstoringen en de bodemopbouw in kaart te brengen. Een uitzondering daarop is het zuidoostelijke punt van het terrein. Hier wordt op basis van de historische kaarten mogelijk resten van de buitenplaats Stellendijk verwacht op basis van de kadastrale minuutplan en de topografische kaart van 1850. Resten van bebouwing kunnen niet in kaart worden gebracht door middel van een booronderzoek. Momenteel is het deel verhard en zijn hier geen werkzaamheden gepland. Indien hier in de toekomst wel graafwerkzaamheden gaan plaatsvinden wordt geadviseerd om deze te vooraf te onderzoekenmiddels een proefsleuvenonderzoek of archeologisch te begeleiden. Dit wordt geadviseerd voor alle graafwerkzaamheden die een groter oppervlak dan 50 m2 beslaan en dieper gaan dan 30 cm. . De resten van de historische bebouwing kunnen direct onder maaiveld aanwezig zijn. Het bevoegd gezag, de gemeente Westland, dient eerst over het advies in dit rapport een besluit te nemen. Wanneer het bevoegd gezag besluit dat vervolgonderzoek niet noodzakelijk is en het plangebied wordt vrijgegeven voor de voorgenomen ontwikkelingen, blijft de meldingsplicht archeologische toevalsvondst of waarneming van kracht (Erfgoedwet, artikel 5.10 Archeologische toevalsvondst). Aangezien het nooit volledig is uit te sluiten dat tijdens eventueel grondverzet een archeologische ‘toevalsvondst’ wordt gedaan, is het wenselijk de uitvoerder van het grondwerk te wijzen op de plicht om hiervan zo spoedig mogelijk melding te doen bij het bevoegd gezag, de gemeente Westland, en de Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed.

维斯蒂吉亚考古与文化史事务所（Vestigia Archeologie Cultuurhistorie）受库珀伙伴公司（KuiperCompagnons）委托，针对西兰登市（gemeente Westland）赫拉夫桑德（’s Gravenzande）地区奈尔德维克路（Naaldwijkseweg）沿线的规划开发地块开展室内考古研究（bureauonderzoek）。
该规划开发地块分为两个片区，总占地面积约1.4公顷。北侧片区位于奈尔德维克路197a号，占地面积约1.3公顷。目前该地块用于玻璃温室园艺（glastuinbouw），现存多座温室；此外规划地块北侧存在既有建筑。
项目发起方计划拆除现有建筑（温室），随后新建两座带办公用房的企业厂房。规划改造方案的效果图详见图2。位于奈尔德维克路197a号的既有建筑将予以保留，仅将用地性质由企业附属住宅变更为居住用地。该地块旁将新增一处地块，用于新建独栋住宅；其南侧将打造新的企业地块，配建停车场以及前文提及的厂房与办公建筑。
规划开发地块南侧片区位于奈尔德维克路203号，占地面积约0.1公顷。目前该片区仅申请了用地性质变更，暂未规划任何施工工程。
结合地块的景观与历史区位特征，规划范围内存在两处具有考古价值的潜在地层。地表以下浅层即可发现晚中世纪至近代的土地利用遗存。该地块大部分区域曾属于斯特伦迪克庄园的牧场与果园。根据地籍详图（kadastrale minuutplan），北侧片区的东南角区域可能残存该庄园的建筑遗存。该区域下方应为普尔迪克地层（Laagpakket van Poeldijk），其中可发现中世纪时期的遗存。该地层的沉积物可能已将更早时期的沉积层（如荷兰泥炭层（Hollandveen）、甘特尔沉积层（Gantel-afzettingen）与奥尔加格沉积层（Oer-Gaag））冲刷或覆盖。结合周边区域的钻孔数据，若更早的沉积层仍有留存，其埋藏深度应超过地表下5米。但本次室内研究无法确认这一点，因此仍需考虑此类沉积层及相关人类居住遗存的存在可能性。若规划范围内存在砂丘体（Laag van Ypenburg），则该地层中可能留存各时期的考古遗存。本次室内研究无法排除砂丘体存在的可能性。由于规划地块位于大型潮汐沟谷（getijdengeul）内部及周边，潜在的重要史前景观已在后续时期被冲刷殆尽，因此史前至中世纪时期的考古遗存预期等级较低。

### 考古评估建议
针对本规划开发地块，新石器时代至中世纪的人类居住遗存发现预期等级较低，仅当存在砂丘体（Laag van Ypenburg）或荷兰泥炭层（Hollandveen）、甘特尔沉积层（Gantel-afzettingen）、奥尔加格沉积层（Oer-Gaag）的完整原生沉积时，才可能有此类遗存留存。若普尔迪克地层（Laagpakket van Poeldijk）的顶部保存完整，或存在人居土丘（huisterp）的相关线索，则中世纪时期遗存的发现预期等级为中高，此类遗存预计埋藏于地表下1米范围内。根据历史地图，可预期发现晚中世纪至近代的土地利用遗存及可能存在的建筑遗存，这类遗存可能直接埋藏于当前地表下方。
奈尔德维克路197a号的既有建筑仅涉及用地性质变更，规划开发地块南侧片区亦是如此。据目前所知，上述区域暂不开展任何施工工程。基于本次室内研究结果，地块的双重用地性质（含考古保护）仍然有效，但鉴于考古遗存预期等级较低，调整了豁免阈值。若未来在此区域开展面积超过1000平方米、深度超过地表下50厘米的工程作业，建议开展考古勘探钻孔（archeologisch verkennend booronderzoek）以明确地层结构。
奈尔德维克路197a号至199号之间将新建一处居住地块，其南侧将打造新的企业园区。目前暂未明确该新建工程的施工方式与基础形式。该区域同样适用考古保护双重用地性质，且调整了豁免阈值。若在此开展面积超过1000平方米、深度超过地表下50厘米的工程作业，建议开展勘探钻孔以排查潜在扰动并明确地层结构。
但地块东南角属于例外情况：结合地籍详图（kadastrale minuutplan）与1850年地形图及历史地图，该区域可能残存斯特伦迪克庄园的建筑遗存。建筑遗存无法通过钻孔勘探进行精准定位。目前该区域已被硬化，暂未规划施工工程。若未来在此开展开挖作业，建议针对所有面积超过50平方米、深度超过地表下30厘米的开挖工程，提前开展探槽考古勘探（proefsleuvenonderzoek）或进行考古监理。此类历史建筑遗存可能直接埋藏于地表下方。
主管部门西兰登市议会需首先对本报告中的评估建议作出决议。若主管部门认定无需开展后续考古调查，并同意规划开发地块按既定开发计划推进，则考古意外发现（archeologische toevalsvondst）报告义务仍然有效（《遗产法》（Erfgoedwet）第5.10条：考古意外发现）。由于无法完全排除在后续土方作业中发现考古意外遗存的可能性，因此需提醒土方工程施工方，需及时向主管部门西兰登市议会及荷兰文化遗产局（Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed）报告相关发现。