Menselijke skeletten in een steeg in Nieuwendam (AAR 72)

Graafwerkzaamheden in de steeg tussen de panden Nieuwendammerdijk 305 en 307 brachten menselijke botresten aan het licht. Het ging om twee skeletten in anatomisch verband en enkele losse botten die minimaal nog één individu vertegenwoordigen. Het noodonderzoek was kleinschalig en heeft daarom een beperkt beeld van de bredere stratigrafische of ruimtelijke context opgeleverd. Met de beschikbare gegevens kon geen onomstotelijke bewijs voor de oorzaak van de depositie van de lichamen worden gevonden. De skeletten lagen zuid-noord georiënteerd in de lengte van de steeg haaks op de Nieuwendammerdijk. Er waren geen resten van grafkisten aanwezig. Het gaat in beide gevallen om (jong) volwassen individuen, in de leeftijd van naar schatting 23 tot 40 jaar (NDD-1) en 21 tot 22 jaar (NDD-3). Skelet NDD-3 betrof een man, van skelet NDD-1 was het geslacht niet te bepalen. Aan het skelet van de jongere man (NDD-3) was duidelijk zichtbaar dat er sprake was van een slechte gezondheid vanwege gebrekkige voeding, overbelasting en ziekte. Van skelet NDD-1 resteerde slechts het onderlijf op basis waarvan weinig tot geen uitspraken over de gezondheid gedaan konden worden. Aan het derde individu kunnen met zekerheid alleen een linker sprongbeen en een linker en rechter hielbeen worden toegeschreven. Het betreft een volwassen individu, waarschijnlijk van het mannelijk geslacht. Mogelijk lag dit skelet hoger en is het bij de aanleg van de rioolbuis vergraven. De botresten bevonden zich in een kleilaag. Gezien de aard van het pakket, zware homogene klei, is het waarschijnlijk dat de klei afgezet is tijdens een overstroming. Een andere mogelijkheid is dat het de vulling is van een grote kuil waarvan in de smalle steeg de randen niet zijn waargenomen. Het kleipakket is vermoedelijk geen onderdeel van het dijklichaam, hoewel de mogelijkheid niet geheel uitgesloten kan worden. Een dergelijke antropogene dijkophoging bestaat uit een opeenstapeling van zoden en plaggen, die meestal goed herkenbaar zijn. Op basis van de stratigrafie dateert de kleilaag dan van na 1514, het jaar waarin de dijk werd aangelegd, en van vóór 1775-1800, de periode waaruit de afdekkende laag dateert, zoals afgeleid van enkele aardewerk vondsten. Het is aannemelijk dat het kleipakket, met daarin de skeletten, er al lag op het moment dat de bouw van de huizen startte. Het blijft onduidelijk of de stoffelijke resten in de steeg zijn achtergebleven na de overstroming of dat de steeg en de (eerste) bebouwing naderhand op de overstromingslaag zijn aangelegd. De ligging van beide skeletten, op de rug met gestrekte ledematen, in de lengte van de steeg, kan er op wijzen dat ze de steeg in zijn gedreven, maar dit vormt geen sluitend bewijs, want ook in vrij stromend water zonder de trechterwerking van de steeg kunnen lichamen in een dergelijke positie in meegespoelde klei achterblijven.

在纽文达默堤道（Nieuwendammerdijk）305号与307号建筑之间的小巷开挖作业中，出土了人类骨骼遗存。此次发现包含2具解剖铰接完整的骨骼，以及至少代表1个个体的若干零散骨骼。本次临时考古调查规模有限，仅能为整体地层学与空间背景提供有限的认识。基于现有资料，无法为这批人体遗存的埋藏成因提供确凿证据。两具完整骨骼沿小巷走向呈南北向排布，与纽文达默堤道垂直。现场未发现棺椁遗存。两具个体均为（青年）成年个体，经估算年龄分别为23至40岁（编号NDD-1）与21至22岁（编号NDD-3）。NDD-3为男性个体，NDD-1的性别无法判定。通过较年轻的男性个体NDD-3的骨骼，可明确观察到其因营养不良、过度劳作与疾病导致的健康状况不佳。NDD-1仅留存有躯干下部骨骼，因此几乎无法对其健康状况作出推断。第三个个体仅可确定归属左侧胫骨以及左、右两侧跟骨，该个体为成年个体，性别大概率为男性。该骨骼可能原本埋藏于较浅位置，后因污水管道施工遭到扰动并被掩埋。所有骨骼遗存均埋藏于黏土层中。鉴于该地层单元为厚重均质黏土，其大概率形成于某次洪水沉积过程。另一种可能是，该黏土层为大型坑洞的填充层，但在狭窄小巷中未观察到坑洞边缘。尽管无法完全排除该可能性，但该黏土层单元大概率并非堤道本体的组成部分。这类人为堆筑的堤道通常由逐层堆叠的草皮与腐殖土块构成，一般易于识别。基于地层学分析，该黏土层的年代可限定为1514年（该堤道的修筑年份）之后，至1775-1800年（覆盖层的年代区间，由出土的少量陶器遗存推断得出）之前。可以确定的是，该黏土层及其内部的骨骼遗存，在住宅建筑动工前就已存在。目前仍无法确定，这批人体遗存是在洪水过后遗留于小巷中，还是小巷与（首批）建筑后续修建于该洪水沉积层之上。两具骨骼均呈仰卧、四肢伸展的姿态，沿小巷走向排布，这或许暗示人体是顺着小巷被冲入的，但该结论并非确凿证据——因为在无小巷漏斗效应的开阔水流中，人体也可能在裹挟而来的黏土中留存为该姿态。