TURLI YOSHDAGI NUTQ BUZILISHIGA EGA BOLALARDA KOMMUNIKATIV KOMPETENSIYANI RIVOJLANTIRISHNING LOGOPEDIK ASOSLARINI TAKOMILLASHTIRISH

Ushbu maqolada turli yoshdagi nutq buzilishlariga (dislaliya, dizartriya, alaliya) ega bo‘lgan bolalarda kommunikativ kompetensiyani rivojlantirishning logopedical asoslarini takomillashtirish masalalari ilmiy va amaliy jihatdan tadqiq etilgan. An'anaviy logopedik korreksiyaning faqatgina tovush talaffuziga yo‘naltirilganligi bolaning ijtimoiy adaptatsiyasini ta'minlashda yetarsiz ekanligi muammoning dolzarbligini belgilaydi. Tadqiqot davomida Andijon viloyatidagi maxsus va inklyuziv ta'lim muassasalarida nutq nuqsoni bo‘lgan turli yosh guruhidagi bolalarning muloqotga kirishish darajasi, psixolingvistik diagnostika va tizimli korreksion-pedagogik yondashuvlar asosida tahlil qilindi. Tadqiqot metodologiyasi sifatida qiyosiy-pedagogik tahlil, nutqiy keyslar va shaxsga yo‘naltirilgan integrativ interaktiv muloqot o‘yinlaridan foydalanildi. Olingan natijalar shuni ko‘rsatadiki, logopedik mashg‘ulotlarga kommunikativ-faoliyatli yondashuvning tatbiq etilishi bolalarda nutqiy qo‘rquvni (logofobiyani) sezilarli darajada kamaytiradi va ekspressiv nutq faolligini o‘rtacha 35% ga oshiradi. Maqolada ilk bor turli yoshdagi bolalarning yosh va individual differensial (farqlovchi) xususiyatlarini hisobga olgan holda logopedik yordam ko‘rsatishning integratsiyalashgan innovatsion modeli taklif etilgan bo‘lib, u bolalarni jamiyatga to‘liq sotsializatsiya qilish imkonini beradi.