การศึกษาอัตลักษณ์ความเป็นจีนที่เปลี่ยนแปลงไปในสังคมไทย : กรณีศึกษาครูชาวไทยในโรงเรียนสาธิตแห่งมหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์ : รายงานวิจัย

งานวิจัยนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อสำรวจมุมมองของครูชาวไทยในโรงเรียนสาธิตแห่งมหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์ที่มีต่ออัตลักษณ์ความเป็นจีนในยุคปัจจุบันว่าอัตลักษณ์จีนด้านต่าง ๆ นั้นมีความสำคัญอย่างไร เปลี่ยนแปลงไปจากความเป็นจีนตามขนบอย่างไร และมีแนวโน้มการเปลี่ยนแปลงในอนาคตอย่างไร โดยการสำรวจจากอัตลักษณ์ความเป็นจีนทั้งสิ้น 29 อัตลักษณ์จำแนกได้เป็น 5 ด้าน คือ 1. ด้านสายสัมพันธ์และสำนึกในวงศ์ตระกูล 2. ด้านค่านิยมที่สืบทอดมาจากบรรพบุรษุ และมีโอกาสจะถ่ายทอดไปยังร่นุ ต่อไป 3. ด้านวิถีปฏิบัติในการดำเนินชีวิต 4. ด้านการธำรงรักษาไว้ซึ่งประเพณีและวัฒนธรรมจีน 5. ด้านการให้ความสำคัญกับประเพณีและพิธีกรรมที่เกี่ยวกับชีวิตผลการวิจัยพบว่าครูชาวไทยในโรงเรียนสาธิตแห่งมหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์ทั้งที่มีและไม่มีเชื้อสายจีนมีมุมมองว่าอัตลักษณ์ด้านวิถีปฏิบัติในการดำเนินชีวิต ด้านการธำรงรักษาไว้ซึ่งประเพณีและวัฒนธรรมจีน และด้านการให้ความสำคัญกับประเพณีพิธีกรรมที่เกี่ยวกับชีวิตยังคงมีความสำคัญอยู่มาก เป็นไปได้ว่าอัตลักษณ์ทั้งสามด้านนี้เชื่อมโยงกับพิธีกรรมที่สะท้อนความกตัญญูกตเวทีต่อบรรพบุรุษอย่างเข้มข้น ส่วนอัตลักษณ์ด้านสายสัมพันธ์และสำนึกในวงศ์ตระกูลและด้านค่านิยมที่สืบทอดจากบรรพบุรุษและมีโอกาสจะถ่ายทอดไปยังรุ่นต่อไปนั้นถูกมองว่ามีความสำคัญน้อยมากถึงปานกลางเพราะว่ามีปัจจัยภายนอกเข้ามาเกี่ยวข้องค่อนข้างมาก แต่อย่างไรก็ตามสิ่งที่เกิดขึ้นกับทุกอัตลักษณ์นั่นก็คือรูปแบบการแสดงออกของแต่ละอัตลักษณ์ที่เปลี่ยนแปลงไปแล้วจากความเป็นจีนตามขนบของคนไทยเชื้อสายจีนในอดีต ซึ่งเกิดจากหลายปัจจัยทั้งการศึกษาสมัยใหม่ ความเท่าเทียม ความเป็นมหาอำนาจของจีน ความแตกต่างของสภาพภูมิศาสตร์ระหว่างไทยและจีนที่ทำให้ทรัพยากรแตกต่างกัน รูปแบบของการถ่ายทอดองค์ความรู้จากบรรพบุรุษสู่ลูกหลาน สภาพเศรษฐกิจการแต่งงานข้ามชาติพันธุ์ และโดยเฉพาะอย่างยิ่งการกลืนกลายทางวัฒนธรรมก็นำมาสู่การเปลี่ยนแปลงอัตลักษณ์ความเป็นจีนเช่นกัน