Archeologisch bureau- en verkennend veldonderzoek door middel van boringen Gasthuishof te Meerssen (gemeente Meerssen). AM23092

<p>Op 30 mei 2023 is door Aeres Milieu een archeologisch bureau- en verkennend booronderzoek uitgevoerd aan de Gasthuishof
te Meerssen (gemeente Meerssen).</p><p>
De aanleiding betreft de (her)ontwikkeling van de locatie. Het project bestaat in zijn geheel uit 4 deelprojecten die gefaseerd
zullen worden uitgevoerd (Figuur 1). De diepte van de toekomstige bodemverstoring is ten tijde van dit onderzoek niet bekend.
De onderzoekslocatie ligt volgens de Archeologische Beleidskaart van de gemeente Meerssen (2011) in drie beleidszones:
Waardecategorie 2 - Monumenten: terreinen van zeer hoge waarde (Onderzoeksplicht bij bodemingrepen met oppervlakte groter
dan 100 m2 en verstoringsdiepte vanaf 50 centimeter onder maaiveld).</p><p>
Waardecategorie 3 – Overige monumenten en gebieden met zeer hoge trefkans (Onderzoeksplicht bij bodemingrepen met
oppervlakte groter dan 250 m2 en verstoringsdiepte vanaf 50 centimeter onder maaiveld).</p><p>
Waardecategorie 5 - Gebied met een middelhoge trefkans of met een lage trefkans met kans op bijzondere dataset
(Onderzoeksplicht bij bodemingrepen met oppervlakte groter dan 1.000 m2 en verstoringsdiepte vanaf 50 centimeter onder
maaiveld).</p><p>
Binnen de Beheersverordening Kernen (vastgesteld 2014) geldt de Waarde – Archeologie met dezelfde ondergrenzen. Middels
deze kaart heeft de gemeente aangegeven dat de locatie onderzoeksplichtig is.</p><p>
Het plangebied ligt op het Maasterras van Sint Pietersberg. Dit terras is gevormd in het Elsterien (circa 475.000 – 335.000 jaar
geleden) en in het Laat-Pleniglaciaal (circa 73.000 – 14.700 jaar geleden) afgedekt met eolische sedimenten. Van oudsher
vestigde de mens zich op de overgang van nat naar droog (gradiëntzones). Naar verwachting komt in het plangebied colluvium
voor met daaronder een pakket löss en in het oostelijk deel van het plangebied Holocene beekafzettingen van de
Watervalderbeek. Resten worden verwacht onder een pakket secundaire löss. De kans is groot dat sporen uit deze periode, indien
aanwezig, in dit deel van het plangebied zijn geërodeerd door latere rivieractiviteiten. Om deze redenen geldt voor het oostelijk
deel van het plangebied een lage verwachting voor de periode midden-paleolithicum tot mesolithicum. In de omgeving van het
plangebied zijn meerdere vindplaatsen bekend uit de periode Romeinse tijd tot en met vroege middeleeuwen. Op basis van de
landschappelijke situering, bodem en bekende archeologische waarden in de directe omgeving van het plangebied, geldt er een
hoge verwachting voor de periode Romeinse tijd tot en met vroege middeleeuwen. Ondanks dat er tot heden geen vondsten
bekend zijn uit de periode neolithicum tot en met ijzertijd geldt er toch een hoge verwachting voor deze perioden.</p><p>
Het plangebied ligt aan de Gasthuisstraat en ligt aan de noordwestelijke rand van de historische kern van Meerssen. Meerssen
is in de vroege middeleeuwen ontstaan. In deze periode was in Meerssen een palts aanwezig, een versterkt Frankisch hof.</p><p>
Rondom deze palts ontstond eind 10e eeuw een proosdij. Deze middeleeuwse kern ligt in het dal van de Geul, op circa 200 meter
ten zuidoosten van het plangebied. Sinds tenminste 1800 was er in het oostelijk deel van het plangebied meerdere particuliere
bebouwing aanwezig. Op basis hiervan gelden voor de zuidelijke en oostelijke delen van het plangebied een hoge verwachting
op het aantreffen van archeologische resten uit de periode volle middeleeuwen tot en met de nieuwe tijd. Voor het overige deel
(vanaf 1800 in gebruik als boomgaard en bouwland) geldt een middelhoge archeologische verwachting voor deze perioden.</p><p>
Op basis van het uitgevoerd verkennend veldonderzoek middels boringen kan worden gesteld dat het plangebied ligt op de
overgang van een lösswand naar het beekdal van de Watervalderbeek. De ligging van het plangebied in een gradiëntzone maakt
het plangebied een aantrekkelijke vestigingslocatie. Op basis hiervan is de kans groot dat er nog archeologische resten uit het
midden-paleolithicum - mesolithicum aanwezig zijn. Archeologische resten uit deze periode kunnen worden aangetroffen in de top van de beekafzettingen (circa 140 tot 310 centimeter onder maaiveld). In de directe omgeving (ten zuidoosten) van het plangebied zijn meerdere vondsten bekend uit de periode Romeinse tijd en met name uit de vroege en late middeleeuwen. Op basis van deze combinatie van gegevens blijft de archeologische verwachting voor deze perioden onveranderd hoog. Het ontbreken van bodemvorming (en daarmee enige mate van aftopping van de bodem) is onvoldoende om uit te sluiten dat hier geen sporen verwacht kunnen worden.</p><p>
De graafwerkzaamheden bij de voorgenomen planontwikkeling kunnen een negatieve impact hebben op het verwachte
aanwezige archeologische niveau. Op basis van de bodemkundige gesteldheid kunnen onder het (sub-)recent opgebracht pakket
en/of humushoudende bovengrond (0 - 45 centimeter beneden maaiveld) archeologische resten aanwezig zijn. Wanneer er
graafwerkzaamheden gaan plaatsvinden, dan kunnen eventueel aanwezige archeologische resten verloren gaat. Op basis
hiervan wordt voor het plangebied een vervolgonderzoek geadviseerd.</p><p>
Dit vervolgonderzoek vindt bij voorkeur in de vorm van een proefsleuvenonderzoek plaats. Hiervoor dient voorafgaand een
Programma van Eisen (PvE) ter toetsing te worden voorgelegd te worden aan de bevoegde overheid (gemeente Meerssen).</p><p>
Middels e-mailcorrespondentie heeft de bevoegde overheid, de gemeente Meerssen, aangegeven dat het bureauonderzoek
akkoord is en geen aanpassingen verlangd werden. Hiermee is het bureauonderzoek afgerond en kan als definitief worden
beschouwd.1</p><p>
Het uitgevoerde onderzoek is verricht conform de gestelde eisen en de conventionele methoden. Het doel van dit onderzoek is
het inzichtelijk maken van de toestand van het aanwezige bodemarchief. Hiermee kan de beschadiging, dan wel vernietiging als
gevolg van de voorgenomen verstoring van een mogelijk aanwezig bodemarchief tot een minimum worden beperkt.</p><p>
1 Email-correspondentie tussen opdrachtgever en dhr. L. Corsten namens de bevoegde overheid, de gemeente Meerssen (d.d. 23-09-2024).</p>