Prospectie, waardering en selectie van archeologische vindplaatsen: een beleidsgerichte verkenning van middelen en mogelijkheden

<p>Dit proefschrift bevat een verdere uitwerking van de resultaten van het onderzoeksproject 'Waardering van archeologische vindplaatsen'. Dit project is in mei 1991 gestart met middelen van het zogeheten 'Deltaplan voor het Cultuurbehoud' van het Ministerie van Welzijn, Volksgezondheid en Cultuur (WVC) en werd uitgevoerd onder verantwoordelijkheid van de Rijksdienst voor het Oudheidkundig Bodemonderzoek (ROB) te Amersfoort. De auteur was voor de uitvoering ervan aangesteld bij de steunstichting van de ROB, de Joan Willems Stichting.<br>Het doel van het onderzoeksproject kan worden omschreven als het scheppen van voorwaarden voor een beleidsmatige selectie van archeologische vindplaatsen (monumenten) in het landelijk gebied. Met 'voorwaarden' wordt hier gedoeld op onderzoeksmethodologie, waarderingscriteria en referentiekaders voor waardering en selectie.<br>In de Nota Cultuurbeleid 1993-96 (1992) van het Ministerie van WVC wordt gesteld dat er ook voor de archeologie een selectiebeleid ontwikkeld moet worden. Er wordt op drie punten over selectie gesproken:<br>1. waar het gaat om in-situ te behouden monumenten,<br>2. waar het gaat om opgravingen,<br>3. waar het gaat om het al dan niet bewaren van vondsten uit opgravingen.<br>Deze studie richt zich op de onder de punten 1 en 2 genoemde aspecten van de archeologische monumentenzorg. De selectie van opgravingsvondsten wordt bestudeerd door een speciaal daartoe door de Stichting voor de Nederlandse Archeologie (SNA) in het leven geroepen commissie. Dat selectie onvermijdelijk is, daarover is inmiddels bijna iedere archeoloog het eens. De mogelijkheden van de archeologische instanties zijn dermate beperkt dat in de archeologische praktijk van alledag voortdurend keuzes gemaakt moeten worden. Keuzes met soms vergaande consequenties, zoals het ongedocumenteerd verloren gaan van vindplaatsen. Willen we komen tot een planmatige selectie, dan is het duidelijk dat aan de criteria die hierbij worden gehanteerd hoge eisen moeten worden gesteld. Een toekomstig selectiebeleid dient immers niet alleen efficiënt, maar bovendien zowel wetenschappelijk als maatschappelijk verantwoord te zijn.</p><p>Het onderzoeksproject bestond deels uit een bureaustudie, deels uit veldwerk en analyse van reeds uitgevoerd veldwerk. Bij de bureaustudie stond het inventariseren van kennis en ervaringen op het gebied van de prospectie en waardering van archeologische vindplaatsen centraal. De bruikbaarheid van methoden en technieken die op dit moment worden gebruikt is onder de loep genomen. Bij het veldwerk is speciale aandacht besteed aan probleemsituaties op het gebied van de prospectie en waardering. Hiertoe zijn vier studies uitgevoerd. Door de resultaten hiervan te onderwerpen aan simulatie-experimenten is getracht onderzoeksstrategieën te bedenken die niet alleen effectief, maar tegelijkertijd efficiënt zijn. Bij dit laatste is nauw samengewerkt met het archeologisch expertisecentrum ARCHIS, dat aan de ROB verbonden is.</p><p>Dit proefschrift bestaat uit twee delen. Deel I heeft een algemeen karakter. Dit deel bevat een verkenning van het onderwerp en die hiermee samenhangende problematiek. Theoretische én praktische aspecten van de waarderingsproblematiek komen aan de orde. Aanbevelingen worden gedaan voor een beleidsmatige vertaling van de bevindingen die uit deze analyse voortvloeien.<br>Deel II bestaat uit een beschrijving van genoemde vier veldstudies en uit een analyse van de resultaten. De conclusies waarin dit heeft geresulteerd zijn verweven in deel I.</p>