Archeologisch bureau- en inventariserend veldonderzoek, verkennende fase, door middel van boringen Ham IV te Aalst (gemeente Zaltbommel) AM24255

<p>In de periode juni – augustus 2024 is door Aeres Milieu een archeologisch bureau- en verkennend booronderzoek uitgevoerd aan de Ham IV te Aalst (gemeente Zaltbommel). </p><p>
Aanleiding voor het laten uitvoeren van dit bodemonderzoek betreft een Buitenplanse omgevingsplanactiviteit (BOPA) ten behoeve van de (her)ontwikkeling van de locatie. Het hele gebied zal worden ingericht als woningbouwlocatie. Ten tijde van het onderzoek zijn er geen inrichtingsschetsen bekend. De diepte van de toekomstige bodemverstoring is op dit moment onbekend. Er wordt vooralsnog uitgegaan van een standaard funderingsdiepte zonder onderkeldering en met een bodemverstoring van ten minste 0,8 - 1,0 meter beneden maaiveld.</p><p>
De onderzoekslocatie ligt volgens de Archeologische Beleidskaart van de gemeente Zaltbommel (2011) deels in een zone Waarde – archeologie 1 en deels in een zone Waarde – archeologie 2. Binnen het bestemmingsplan Buitengebied Zaltbommel (vastgesteld 2014) gelden de dubbelbestemmingen Waarde – archeologie 1 en Waarde – archeologie 2.</p><p>
Voor Waarde – archeologie 1 geldt een onderzoeksplicht bij bodemingrepen met een oppervlakte groter dan 30 m2 en een verstoringsdiepte vanaf 30 centimeter onder maaiveld. Voor Waarde – archeologie 2 geldt een onderzoeksplicht bij bodemingrepen met een oppervlakte groter dan 100 m2 en een verstoringsdiepte vanaf 30 centimeter onder maaiveld. De gemeente heeft middels deze kaart aangegeven dat er een archeologische onderzoeksplicht geldt
De omgeving van het plangebied ligt in een dynamisch gebied. In de ondergrond van het plangebied bevindt zich de stroomgordel van Laag Terras en Bruchem. De jongste stroomgordel van Bruchem was actief vanaf de vroege ijzertijd – late Romeinse tijd A. Waarschijnlijk zal deze stroomgordel oudere resten hebben geruimd en zullen deze zijn geërodeerd. Om deze redenen geldt een lage archeologische verwachting voor archeologische resten uit de periode laat-paleolithicum tot mesolithicum. </p><p>
In de omgeving van het plangebied liggen meerdere stroomgordels. Langs de stroomgordels werden de rivieroeverwallen gevormd met daar achter komafzettingen. Het plangebied is met name gevormd door de stroomgordel van Bruchem. De hooggelegen rivieroeverwallen en rivierduinen zullen aantrekkelijke vestigingslocaties zijn geweest. Waarschijnlijk zal de stroomgordel zich hebben ingesneden tot in het Pleistocene zandniveau zullen oudere resten als gevolg daarvan zijn geërodeerd. Voor de periode neolithicum tot en met de vroege ijzertijd geldt daarom eveneens een lage archeologische verwachting. Gezien de ligging van het plangebied op de stroomgordel van Bruchem geldt er een hoge verwachting voor nederzettingsresten uit de periode vroege ijzertijd tot en met de vroege middeleeuwen. </p><p>
Het plangebied ligt ten zuidoosten van de historische laatmiddeleeuwse dorpskern van Aalst. Op basis van bestudering van historisch kaartmateriaal ligt het plangebied ten noorden van de doorgaande weg de Maasdijk. De oude verbindingsweg tussen Aalst en Nederhemert. Het blijft onbebouwd tot in de huidige situatie. Op basis hiervan geldt een lage verwachting voor nederzettingsresten uit de periode late middeleeuwen tot en met de nieuwe tijd. </p><p>
Wat betreft de conservering en gaafheid van eventueel aanwezige archeologische resten kan het volgende gesteld worden: Wegens de verwachte aanwezigheid van een poldervaaggrond en de relatief hoge grondwaterstand kunnen (anorganische) vondsten en sporen onder in goede toestand worden aangetroffen. Bij poldervaaggronden zijn de omstandigheden voor het aantreffen van organische resten minder goed: door de relatief lage grondwaterstand (GWT VI) kunnen organische resten vaak enkel in dieper, waterhoudende sporen zoals waterputten bewaard blijven.
Op basis van het uitgevoerd verkennend veldonderzoek middels boringen kan worden gesteld dat in het grootste deel van het plangebied een lage archeologische verwachting geldt op het aantreffen van archeologische nederzettingsresten. Uitzondering hierop vormt de noordoostelijke hoek van het plangebied met oeverafzettingen van de Bruchem, Alm of Maas stroomgordel. Voor deze afzettingen geldt een hoge verwachting voor nederzettingsresten vanaf de vroege ijzertijd tot en met vroege middeleeuwen. Eventueel aanwezige resten worden verwacht vanaf het maaiveld. Hierbij is een bufferzone van 30 centimeter in acht genomen. </p><p>
Omwille hiervan wordt een archeologisch vervolgonderzoek noodzakelijk geacht voor het noordoostelijk deel van het plangebied.
Reactie namens bevoegd gezag
Namens gemeente Zaltbommel is regioarcheoloog Rivierenland akkoord met de resultaten en conclusies van dit onderzoek. Het besluit is genomen de aanbevelingen uit het rapport (het selectieadvies) niet over te nemen. Door het ontbreken van duidelijke inidicatoren is er geen reden voor een vervolgonderzoek. Er zijn voldoende boringen gezet waar de aanwezigheid van een eventuele vindplaats uit zou moeten komen. Het plangebied is vrijgegeven voor verdere planontwikkeling. Wel blijft de wettelijke meldingsplicht bij toevalsvondsten van kracht. Deze is opgenomen in afdeling 19.2 Omgevingswet. Bevoegde overheid is het college van burgemeester en wethouders van de gemeente waar de vondst is gedaan (art. 19.8). Ze kan de veroorzaker verplichten informatie te verstrekken [...] (art. 19.3 lid 2) en/of te verplichten tot het treffen van maatregelen die redelijkerwijs worden verlangd om nadelige gevolgen te voorkomen (art. 19.4 lid 1).</p><p>
Wij willen de opdrachtgever erop wijzen dat dit selectieadvies nog niet betekent dat er al bodemverstorende activiteiten of daarop voorbereidende activiteiten kunnen worden ondernomen. </p><p>
Het uitgevoerde onderzoek is verricht conform de gestelde eisen en gebruikelijke methoden. Het onderzoek is gericht op het inzichtelijk maken van de toestand van het bodemarchief. Hiermee kan de beschadiging, dan wel vernietiging, als gevolg van de voorgenomen verstoring van een mogelijk aanwezig bodemarchief tot een minimum worden beperkt.</p>