Een loodsnijder, of toch iets anders?

Een aantal vrijwilligers van de AWN-afdeling Zaanstreek-Waterland en omstreken heeft dit jaar een verkenning uitgevoerd in een schuur die herbouwd wordt in Uitgeest. Dit op verzoek van de eigenaar die zelf belangstelling heeft voor het verleden en wel wist dat deze plek een interessante geschiedenis kent. Rond opmerkelijk veel poeren, veelal op een houten plankje gemetseld, werden er vele zeventiendeen achttiende-eeuwse scherven blootgelegd, waar de groep de komende tijd nog lang op kan puzzelen. Ook kwam er een haakvormig brok roest naar boven. Een puzzel op zich, want wat kon dat nu geweest zijn? Eén kant van dit aardige stukje smeedwerk bestaat uit de haak, terwijl de andere kant een puntvorm heeft. De gedachten gingen al naar het steken van gaten (daartoe gestuurd door het verhaal dat er onder meer ooit een ‘bierstekerij’ gevestigd was geweest) tot aan ‘haak om wat op te hangen’. In het eerste geval werd er vermoed dat het geen haak, was maar een groot oog waarvan een deel was afgebroken.
Het voorwerp schoonmaken zou het een en ander kunnen verduidelijken, maar dat was een lastige klus. Zandstralen is een optie, maar daar is ervaring, apparatuur en materiaal voor nodig waar we niet over beschikken. Een ervaren AWN’er stelde elektrolyse voor, wat een minder ingewikkelde methode is. Hier is een acculader voor nodig die – zo leerden wij in de praktijk – kapot kan gaan als het voltage te hoog is. Verder wordt voor deze techniek een badje met sodawater gebruikt. De boel wordt vervolgens in de buitenlucht opgesteld, want tijdens het proces ontstaat gevaarlijk knalgas. De plus-klem van de lader gaat op een op te offeren stuk ijzer of roestvrij staal: de ‘plaat’. De min-klem gaat op het object. Als er niet ogenblikkelijk kleine belletjes gevormd worden is er iets mis met de opstelling.
Roest op het object laat zich na de behandeling meestal gemakkelijk afsteken. Na de schoonmaak was het direct duidelijk: er is niets afgebroken. Het uiteinde van de haak is aan twee kanten afgeschuind, wat betekent dat het snijgereedschap betreft. En toen werd het object herkend: het is een loodsnijder. Daarmee wordt een kerf gesneden in bladlood om het vervolgens ietsje te buigen en af te scheuren. De werking werd overtuigend voor de groep gedemonstreerd, maar toch bleven er vragen. Waar dient die boog dan voor? En hoe oud kan het object zijn?