การเปรียบเทียบประสิทธิภาพผลการตรวจฮีโมโกลบิน แทรนสเฟอร์ริน แคลโพรเทคติน และแล็กโทเฟอร์รินในการคัดกรองมะเร็งลำไส้ใหญ่กับการส่องกล้องลำไส้ใหญ่

โรคมะเร็งลำไส้ใหญ่และทวารหนักเป็นมะเร็งที่พบมากเป็นอันดับสามของมะเร็งทุกชนิดและเป็นสาเหตุการตายเป็นอันดับสองที่พบทั่วโลก อย่างไรก็ตาม เนื่องจากโรคมะเร็งลำไส้ใหญ่มีระยะดำเนินโรคค่อนข้างนานโดยเฉพาะระยะก่อนมะเร็ง จึงเป็นโอกาสที่สามารถตรวจพบและรักษาโดยหวังผลให้หายขาดได้ โดยการส่องกล้องตรวจลำไส้ใหญ่และการตรวจอุจจาระเป็นวิธีการตรวจคัดกรองโรคมะเร็งลำไส้ใหญ่และทวารหนักที่นิยมใช้กันทั่วไป วัตถุประสงค์: เพื่อประเมินประสิทธิภาพของการตรวจคัดกรองโรคมะเร็งลำไส้ใหญ่ด้วยวิธี fecal immunochemical test ในอุจจาระได้แก่ fecal hemoglobin (hHb), fecal transferrin (hTf), fecal calprotectin (hCp) และ fecal lactoferrin (hLf) เทียบกับการส่องกล้องลำไส้ใหญ่ วิธีการศึกษา: การศึกษาเป็นแบบ case control study เป็นอาสาสมัครที่เข้ารับการส่องกล้องตรวจลำไส้ใหญ่จำนวน 281 คน โดยแบ่งเป็น 2 กลุ่มคือ กลุ่มที่มีอาการผิดปกติ (case group) จำนวน 139 คน และกลุ่มที่ไม่มีอาการผิดปกติของโรคมะเร็งลำไส้ใหญ่ (control group) จำนวน 142 คน ทำการเก็บตัวอย่างอุจจาระและตัวอย่างเลือดหนึ่งวันก่อนการส่องกล้องตรวจลำไส้ใหญ่และตรวจชิ้นเนื้อยืนยันการวินิจฉัยโรคด้วยการตรวจทางพยาธิวิทยา ทำการตรวจอุจจาระหา hHb, hTf, hCp และ hLf ด้วยวิธีอิมมูโนโครมาโทรกราฟี แล้วศึกษาค่าความไว ความจำเพาะ PPV และ NPV ของการทดสอบทั้งหมด ผลการศึกษา: ผลการส่องกล้องและตรวจชิ้นเนื้ออาสาสมัคร 281 ราย พบเยื่อบุผิวปกติ 110 ราย (39.1%) พบโรคมะเร็งลำไส้ใหญ่และทวารหนัก 35 ราย (12.5%) ราย พบติ่งเนื้อในลำไส้ใหญ่ 56 ราย (19.9%) พบโรคริดสีดวงทวาร 58 ราย (20.6%) และโรคอื่น ๆ ของลำไส้ใหญ่ 22 ราย (7.8%) ค่าความไวของการตรวจหาตัวบ่งชี้ในอุจจาระ ได้แก่ hHb, hTf, hCp และ hLf มีค่าร้อยละ 100.0, 97.1, 100.0 และ 82.9 ตามลำดับ ค่าความจำเพาะของการตรวจหาตัวบ่งชี้ในอุจจาระได้แก่ hHb, hTf, hCp และ hLf มีค่าร้อยละ 70.3, 59.4, 36.6 และ 87.0 ตามลำดับ หากการทดสอบ hHb, hTf, hCp หรือ hLf เป็นบวก อัตราการพบผลบวกจะเพิ่มขึ้นเป็น ร้อยละ 100 ใน CRC ค่า PPV ของการตรวจ hHb, hTf, hCp หรือ hLf เพียง(2)ชนิดเดียว มีค่าร้อยละ 32.4, 25.4, 18.3 และ 47.6 ตามลำดับ ค่า NPV ของแต่ละการทดสอบ มีค่าร้อยละ 100.0, 99.3, 100.0 และ 97.3 ตามลำดับ หากการทดสอบ hHb ให้ผลบวกร่วมกับ hTf, hCp หรือ hLf ค่า PPV คิดเป็นร้อยละ 43.1, 36.1 และ 70.7ตามลำดับ และค่า PPV เป็นร้อยละ 76.3 สำหรับการตรวจตัวบ่งชี้ที่ให้ผลบวกร่วมกันทั้งสี่ชนิด การศึกษายังพบว่าอาสาสมัครที่ให้ผลบวกกับตัวบ่งชี้ hHb หรือ hLf มีโอกาสตรวจพบโรคมะเร็งลำไส้ใหญ่และทวารหนักมากกว่ากลุ่มที่ให้ผลลบ (aOR = 28.8, P = 0.002, 95%CI = 3.6 – 233.7 และ aOR = 15.4, P < 0.001 , 95%CI = 4.4 – 53.8 ตามลำดับ) และอาสาสมัครที่มีอาการถ่ายเป็นมูกเลือดหรือพบก้อนในท้องมีโอกาสตรวจพบโรคมะเร็งลำไส้ใหญ่และทวารหนักเป็น 30.4 และ 43.8 เท่าของคนที่ไม่พบอาการดังกล่าวตามลำดับ สรุป: การตรวจอุจจาระเพื่อหาสารบ่งชี้ hHb และ hLf พบว่ามีประโยชน์เพื่อใช้ในการคัดกรองมะเร็งลำไส้ใหญ่ในกลุ่มผู้ป่วยที่มีความเสี่ยง และความไวและความแม่นยำในการตรวจวินิจฉัยดีขึ้นเมื่อทำการตรวจสารบ่งชี้ในอุจจาระเหล่านี้ร่วมกันมากกว่าหนึ่งชนิดขึ้นไป