Transect-rapport 1981: Een eerste archeologische blik op het Franse Kamp Austerlitz. Austerlitz, Gramserweg 109, Gemeente Zeist (UT)

<p>In september 2017 is een archeologische opgraving uitgevoerd in een plangebied aan de Gramserweg 109 in Austerlitz, in verband met bouwplannen van de opdrachtgever. Het plangebied is gelegen binnen het zogenoemde Franse Kamp (1804/1805-1808), het grootste militaire kampement in Nederland uit de Napoleontische tijd. Het plangebied ligt in de noordelijke zone van het Franse legerkamp, op de plek waar troepen van de tweede Franse divisie (Seconde Division Troupes Françaises) waren gelegerd. Volgens een kaart, gemaakt in opdracht van toenmalig opperbevelhebber van het Frans-Bataafse leger, generaal Auguste Frédéric Louis Viesse de Marmont (1774-1852), bevindt het plangebied zich in een zone waar verblijven van militairen (barakken of tenten) en keukens en/of waterputten te verwachten zijn. </p><p>Doelstelling <br>Voor dit definitieve onderzoek zijn in een Plan van Aanpak (PvA) op basis van het Programma van Eisen (PvE) de onderzoeksdoelen geformuleerd. Het algemene onderzoeksdoel was de inrichting van het Franse Kamp te achterhalen en inzicht te krijgen in het dagelijkse leven in een legerkamp in de vroege 19e eeuw. Daarnaast diende te worden aangetoond of de in de historisch bronnen genoemde militaire eenheden ook daadwerkelijk in het kamp gelegerd waren. Verder moest er uitgegaan worden van de onderzoeksvragen en resultaten in de directe omgeving van het onderzoeksgebied. </p><p>Onderzoeksmethode <br>De opgraving bestond uit één werkput, waarin twee archeologisch leesbare vlakken zijn aangelegd. Het eerste archeologisch vlak lag in een akkerpakket, dat volgens het vooronderzoek Post-Frans moest zijn. Het tweede archeologisch relevante niveau is aangelegd in de top van de pleistocene ondergrond (C-horizont, het moedermateriaal), dat hier uit glaciofluviale afzettingen (grof zand en grind) bestaat. De documentatie van de bodemprofielen vond alleen plaats ter hoogte van de onverstoorde delen. Met name het noordwestprofiel en het noordoostprofiel bleken voor het grootste gedeelte verstoord. Gekozen is het gehele lengteprofiel te documenteren aan de zuidwestkant en de zuidoostkant van de werkput. De interpretatie van de bodemprofielen is verricht door een fysisch geograaf (dhr. T. Nales). Ten behoeve van pollenonderzoek en/of micromorfologisch onderzoek is de bodemopbouw bemonsterd door het slaan van twee pollenbakken. Tijdens de uitwerking zijn de keramiek- en metaalvondsten, alsmede botanisch materiaal en dierlijk botmateriaal specialistisch onderzocht. De vondstcategorieën keramiek (aardewerk, pijp en bouwmateriaal) en metaal zeggen veel over het gebruik van het plangebied in het verleden en het dagelijks leven van de gebruikers van dit gedeelte van het kamp. Hiertoe zijn deze door materiaalspecialisten gedetermineerd, beschreven, gedateerd en gerapporteerd. Een monster uit de oude bouwvoor is palynologisch onderzocht om een pollenbeeld c.q. vegetatiereconstructie te maken. Drie macrobotanische monsters zijn alleen gewaardeerd, maar kwamen niet in aanmerking voor analyse. Ook het dierlijk botmateriaal is door een specialist gedetermineerd, beschreven en gerapporteerd. Bij de uitwerking zijn van de verschillende vondstcategorieën verspreidingskaarten gemaakt, om tot een interpretatie te komen van vermeende structuren en/of activiteitenzones. </p><p>Resultaten <br>Nagenoeg alle aangetroffen sporen en vondsten zijn in verband te brengen met het Franse Kamp. Tot de belangrijkste sporen behoort een greppelachtige structuur, die qua verschijningsvorm en oriëntatie overeenstemt met een greppelstructuur die in ander onderzoek op een nabijgelegen terrein is aangetroffen. Ook is de oriëntatie in overeenstemming met die van de ‘linies’ op de kaart van <br>Marmont ter hoogte van het plangebied. De greppelstructuur kan een plek zijn waar werd gekookt en/of kan een afscheiding zijn geweest. Daarnaast werden diverse diepe kuilen aangetroffen die zijn geïnterpreteerd als zandwinningskuilen en, aan de randen van de werkput, drie rechthoekige tent- of gebouwstructuren. Het vondstmateriaal bestond uit gebruiksaardewerk, rookgerei, bouwkeramiek, metaal, dierlijk botmateriaal, glas en natuursteen. Onder het aardewerk waren opvallend veel fragmenten van zogenoemde kachelpannen aanwezig, waarmee werd gekookt. Dit bevestigt het vermoeden dat het plangebied zich bevindt ter hoogte van de keukenzone. Onder de metaalvondsten bevonden zich drie regimentsknopen, die konden worden toegewezen aan het 84e régiment d’infanterie de Ligne, dat deel uitmaakte van de Seconde Division Troupes Françaises.</p>