Plangebied Duingebied Berkheide, regeneratie duinvalleien Bendel-Dichtedel te Wassenaar en Katwijk, gemeenten Wassenaar en Katwijk; archeologisch vooronderzoek: een bureauonderzoek

<p>In opdracht van Staatsbosbeheer heeft RAAP in juli 2020 een archeologisch vooronderzoek in de vorm van een bureauonderzoek uitgevoerd voor het plangebied ‘Duingebied Berkheide, regeneratie duinvalleien Bendel-Dichtedel’ te Wassenaar en Katwijk in de gemeenten Wassenaar en Katwijk. Het onderzoek vond plaats in het kader van de uitbreidingsdoelstellingen vochtige duinvalleien Berheide en een toekomstige omgevingsvergunningsaanvraag in het kader van deze plannen. Binnen het plangebied is de aanleg van in totaal circa 2 ha aan vochtige duinvalleien voorzien. De maximale diepte van de graafwerkzaamheden is op 0,3 m –mv (Bendel, gemeente Katwijk) en 0,5 m –mv gesteld (Dichtedel, gemeente Wassenaar).</p><p>Conclusies bureauonderzoek Voor het plangebied geldt een lage archeologische verwachting voor de aanwezigheid van archeologische resten uit het laat neolithicum en de vroege bronstijd, die op getijde-/kwelderafzettingen aanwezig kunnen zijn. Deze afzettingen worden onder de Oude Duinen verwacht, waarvan de basis rond 0-1 m –NAP in het plangebied aanwezig is.</p><p>Vanaf de latere bronstijd en ijzertijd kunnen archeologische resten in het duinzand worden verwacht en er bestaat een hoge verwachting voor de late bronstijd, ijzertijd, Romeinse tijd, en (vroege) middeleeuwen. In de omgeving van het plangebied wordt de top van de Oude Duinafzettingen tussen 1,5 en 5 m +NAP verwacht.</p><p>Op basis van historisch kaartmateriaal geldt een lage-middelhoge archeologische verwachting voor bewoningsresten uit de late middeleeuwen en nieuwe tijd. Voor enkele delen van het plangebied bestaat echter een middelhoge-hoge archeologische verwachting voor akkerlagen en/of perceleringsstructuren uit de 19e eeuw (en mogelijk ouder; figuur 12).</p><p>Voor resten uit de Tweede Wereldoorlog bestaat een lage-middelhoge verwachting. Zulke resten worden in principe boven-, aan- of op geringe diepte onder het maaiveld verwacht. Op basis van Duitse kaarten en Engelse luchtfoto’s zijn stellingen, gebouwen en een wirwar aan loopgraven ten noorden en westen van het plangebied in hoger liggende delen van het plangebied te verwachten. In de lengte van het plangebied liep een smalspoor dat in deze periode is aangelegd en l de loop van enkele huidige wandelpaden volgde. Delen van het tracé van het smalspoor lijken eind jaren ‘60/begin jaren’70 echter te zijn afgebroken, terwijl op basis van door de opdrachtgever vermelde informatie ook geen resten in andere delen van het plangebied meer verwacht kunnen worden: ook hier is het smalspoor afgebroken en is het tracé in gebruik genomen als wandelpad. Hoewel de verwachting voor geschutsposities en loopgraven uit de Tweede Wereldoorlog lager is voor het plangebied dan voor zones in de directe omgeving, kunnen zulke ‘harde’ en ‘zachte resten’ en losse vondsten in het plangebied aanwezig zijn.</p><p>Naast de afbraak van het smalspoor, is het op basis van door de opdrachtgever verstrekte informatie waarschijnlijk dat de top van de natuurlijke bodemopbouw in plangebied Dichtedel (gemeente Wassenaar) grotendeels is verstoord. In 1996 en 1998-1999 hebben reeds regeneratiewerkzaamheden in het plangebied plaatsgevonden. Deze hebben zich voornamelijk in Dichtedel gefocust. Hierbij is de vegetatie verwijderd en is de humusrijke strooisellaag op zijn minst plaatselijk tot op enige diepte vergraven. De exacte diepte van deze werkzaamheden is onbekend.</p><p>Op basis van de resultaten van het onderzoek blijkt dat in delen van het plangebied (mogelijk) archeologische resten bedreigd worden door de voorgenomen bodemingrepen.</p>