Losser t Zijland Opgraving

In de zomer van 2013 heeft ADC ArcheoProjecten een proefsleuvenonderzoek en opgraving uitgevoerd op de locatie ’t Zijland te Losser. In totaal is 5000 m2 onderzocht. Een blik op de overzichtstekening laat zien dat het nergens gelukt is de vindplaats te begrenzen. Bovendien komen er sporen en vondsten uit meerdere periodes tevoorschijn. Hierdoor, en als gevolg van enkele bodemverstoringen, is het niet eenvoudig om een afgerond verhaal te presenteren over de archeologie van de vindplaats.Het plangebied ’t Zijland ligt op een dekzandrug in het dal van de Dinkel. De grondsporen waren afgedekt door een plaggendek. Tot onze verrassing bleek zich onder het niveau van de grondsporen echter nog een (intact) bodemniveau te bevinden. Hier werden enkele fragmenten van vuursteen aangetroffen. Een enkel fragment is mogelijk te interpreteren als artefact maar deze interpretatie is twijfelachtig omdat voor deze periode het onderscheid tussen natuurlijk gevormde vuurstenen objecten en artefacten niet eenvoudig is. Op basis van een datering met behulp van OSL is de ouderdom van de laag vastgesteld tussen 14.000 en 11.000 v. Chr. (Laat-Paleolithicum).De bijna 600 sporen op het hoogste niveau dateren uit de IJzertijd, Volle Middeleeuwen en de periode van de tweede wereldoorlog. De vondsten uit de IJzertijd zijn in de minderheid en niet nader te dateren. Gezien de geringe hoeveelheid vondstmateriaal wordt verondersteld dat de sporen en vondsten behoren tot de periferie van een elders gelegen nederzetting.Het merendeel van de sporen dateert uit de Volle Middeleeuwen. Hieruit laat zich ten minste een hoofdgebouw reconstrueren van het type Gasselte. Gezien de omvang van de paalkuilen betreft het waarschijnlijk een type dat zich in de 11e of vroeg 12e eeuw laat dateren. Daarnaast zijn enkele bijgebouwen en greppels aanwijsbaar. Het aardewerk bestaat voor meer dan 90% uit kogelpot. De vormen dateren uit de 11e en 12e eeuw. Het weinige pingsdorfaardewerk (4 fragmenten) en het ontbreken van Hessen-Schortens materiaal wijst er op dat het middeleeuwse erf dat hier gedeeltelijk is blootgelegd in oorsprong niet veel ouder kan zijn dan eind 10e eeuw. Het jongste aardewerk dateert uit de 13e eeuw. Nu hoeft dit niet het einde van het gebruik van dit erf te zijn maar kan er op wijzen dat de bewoning zich naar een lager gelegen gedeelte van de kampontginning verplaatste.Daarnaast zijn nog twee waterputten opgegraven waarvan het hout van één ervan gedateerd is vanaf 1028 na Chr. De datering is in overeenstemming met die van het bovenbeschreven aardewerk. Opmerkelijk was de vondst van een laag eikels onderin de waterput. Deze laag diende vermoedelijk als een natuurlijk filter. Een macrobotanisch en palynologisch onderzoek heeft extra inzicht verschaft over de voedseleconomie en vegetatiereconstructie. Er werd rogge en lijnzaad verbouwd. Het pollenspectrum wijst op de aanwezigheid van graslanden en bosschages op zowel de hogere gronden als in de laagte. Er werden opmerkelijk veel pollen aangetroffen van struikheide.De naam ‘t Zijland verwijst naar het agrarische karakter (Zaailand) van wat als een kampontginning te karakteriseren is. Gericht historisch-geografisch onderzoek heeft nog niet plaatsgevonden maar van ’t Zaailand is een historisch erf bekend, erve Ecbertinc. Het wordt in 1280 voor het eerst genoemd. Indien de sporen inderdaad te herleiden zijn tot dit erf dan kan daarmee vastgesteld worden dat de bewoning inderdaad verplaatst is omdat hetzelfde erf ook in het schattingsregister van 1495 genoemd wordt. In 1499 en daarna verdwijnt het echter uit de boeken. Wat hiervan de reden is, of het erf verlaten wordt, is niet te achterhalen.De jongste sporen dateren uit de periode van de tweede wereldoorlog. Het betreffen door de Duitse bezetter aangelegde loopgraven. Naar de reden hiervan is het gissen. Het is zeker niet uit te sluiten dat de loopgraven als oefening of tijdverdrijf) gegraven zijn door de in Losser ingekwartierde soldaten.

2013年夏，ADC考古项目（ADC ArcheoProjecten）于荷兰洛瑟（Losser）的‘t Zijland遗址开展探沟调查与考古发掘工作，共勘探发掘面积达5000平方米。从遗址总平面图可见，本次发掘未能完全界定遗址的边界范围；同时，遗址内出土了多个时期的遗迹与遗物，加之存在多处地层扰动，因此难以完整呈现该遗址的考古全貌。
本次发掘的规划区域‘t Zijland坐落于丁克尔河（Dinkel）河谷的冰碛砂丘之上，原生地层表面覆盖有一层草皮耕作层。令人意外的是，耕作层之下还保存有一处（近乎完好的）原生地层，其中发现了若干燧石碎片。其中一件碎片或可被判定为人工制品，但该结论存疑——因为在该时期，自然形成的燧石物体与人工制品之间的区分难度极大。通过光释光（OSL, Optically Stimulated Luminescence）测年技术，该地层的年代被确定为公元前14000年至公元前11000年，属于旧石器时代晚期。
最高层位的近600处遗迹年代涵盖铁器时代、中世纪盛期以及第二次世界大战时期。其中铁器时代的遗物占比极少，且无法进一步精确断代。鉴于出土遗物数量有限，推测这些遗迹与遗物均属于某处位于他处的聚落的外围区域。
绝大多数遗迹的年代为中世纪盛期，其中至少可复原出一座加塞尔特（Gasselte）式主建筑。根据柱坑的规模判断，该建筑的年代大概率为11世纪或12世纪早期。此外还发现了若干附属建筑与沟壕。出土陶器中90%以上为球形罐（kogelpot），其器形年代对应11至12世纪。仅出土的4件平斯多夫陶器（pingsdorfaardewerk）碎片，以及未发现黑森-绍尔兰（Hessen-Schortens）类型遗物的情况表明，本次揭露的中世纪聚落遗址的年代最早不会晚于10世纪末。最晚的陶器年代为13世纪，这虽不代表该聚落的废弃时间，但可推测当时居民已迁移至该垦殖营地的地势更低区域。
本次发掘还清理出两口水井，其中一口水井的木质构件经测年结果为公元1028年，该年代与前述陶器的断代结果相互吻合。值得注意的是，水井底部发现了一层橡子堆积层，推测其曾作为天然过滤层使用。通过大型植物考古与孢粉分析，研究人员进一步明晰了该区域的食物经济状况与植被复原情况：当时当地种植有黑麦与亚麻；花粉谱显示，无论是高地还是低地均存在草原与林带，且检出了异常大量的石楠灌丛花粉。
‘t Zijland一名源自其农业属性（原意为“播种之地”Zaailand），该区域属于垦殖营地。目前尚未开展针对性的历史地理研究，但已知该区域有一处名为埃克伯廷克庄园（Erve Ecbertinc）的历史庄园，其首次被文献记载于1280年。若本次发现的遗迹确属该庄园，则可佐证居民发生了迁移——因为该庄园同样见于1495年的估价登记册中，但1499年及之后便从史料中消失，其废弃原因目前尚未可知。
最晚的遗迹年代为第二次世界大战时期，均为德国占领军修建的战壕。关于其修建原因目前尚无定论，不排除是驻洛瑟的德军士兵将挖掘战壕作为训练或消遣活动的可能。