สังข์ศิลป์ชัย : ลักษณะร่วมและการสร้างสรรค์จากบทละครนอกแบบหลวง: รายงานวิจัยฉบับสมบูรณ์

งานวิจัยนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อศึกษาลักษณะร่วมระหว่างพระราชนิพนธ์บทละครนอกเรื่องสังข์ศิลป์ชัย พระราชนิพนธ์ในพระบาทสมเด็จพระนั่งเกล้าเจ้าอยู่หัวกับพระราชนิพนธ์บทละครนอกแบบหลวงใน พระบาทสมเด็จพระพุทธเลิศหล้านภาลัย และการสร้างสรรค์ในพระราชนิพนธ์เรื่องนี้ ผลการวิจัยพบว่าพระราชนิพนธ์บทละครนอกเรื่องสังข์ศิลป์ชัยมีลักษณะร่วมกับบทละครนอกแบบหลวง 5 ประการ ได้แก่ ที่มา รูปแบบคำประพันธ์ โครงเรื่องและการดำเนินเรื่อง การสร้างให้เป็นบทละคร นอกแบบหลวง และการใช้ภาษา ส่วนลักษณะของบทละครนอกพระราชนิพนธ์เรื่องสังข์ศิลป์ชัยที่ มีการสร้างสรรค์จากบทละครนอกแบบหลวงมี 3 ประการ ได้แก่ การนำขนบละครในมาใช้อย่างละครนอก การนำเสนอตัวละคร และการใช้ภาษา ทั้งนี้ลักษณะร่วมและการสร้างสรรค์ดังกล่าวเป็นผลมาจากปัจจัย ในการสร้างงานที่สําคัญ 3 ประการ คือ ความสัมพันธ์ระหว่างสยามกับอีสานและล้านช้าง บทบาทและ สถานภาพ ตลอดจนพระราชนิยมของกวี อันส่งผลให้บทละครนอกพระราชนิพนธ์เรื่องสังข์ศิลป์ชัยเป็น วรรณคดีเพื่อความบันเทิงที่แฝง “สาร” ที่องค์ผู้พระราชนิพนธ์นำเสนอไว้ได้อย่างแยบคาย