FARG'ONA VILOYATIDA EKOLOGIK OMILLARNING QARISH JARAYONIGA TA'SIRI

Ushbu maqolada Farg‘ona viloyati sharoitida yashash muhitining asosiy komponentlari — atmosfera havosi, ichimlik suvi va tuproqning gigiyenik holati inson organizmida qarish jarayoniga ko‘rsatadigan ta’siri ilmiy-nazariy va amaliy jihatdan tahlil qilindi. Tadqiqotda ekologik omillarning qarish mexanizmlariga ta’siri (oksidlovchi stress, surunkali yallig‘lanish, metabolik buzilishlar, yurak-qon tomir va nafas tizimi kasalliklari kuchayishi) yoritildi. Shuningdek, hududiy xususiyatlar nuqtayi nazaridan shahar va qishloq muhitida ustuvor xavf omillari farqlanishi asoslandi. Natijalar shuni ko‘rsatadiki, shahar hududlarida atmosfera havosining ifloslanishi va shovqin darajasi, qishloq hududlarida esa ichimlik suvi sifati keksalar salomatligi va erta qarish jarayoniga sezilarli ta’sir ko‘rsatadi. Tuproqning pestitsidlar va agroximikatlar bilan ifloslanishi oziq-ovqat zanjiri orqali organizmga kirib, surunkali intoksikatsiya va endokrin-metabolik buzilishlar orqali qarish tezligini oshirishi mumkin. Olingan xulosalar faol uzoq umrni ta’minlash bo‘yicha hududiy profilaktik dasturlarni ishlab chiqishda amaliy ahamiyatga ega.本文从理论与实践层面，分析了费尔干纳州居住环境的核心组成要素——大气、饮用水与土壤卫生状况对人体衰老进程的影响。本研究阐明了生态因素对衰老机制的作用路径，包括氧化应激、慢性炎症、代谢紊乱，以及心脑血管与呼吸系统疾病风险的升高。此外，研究基于区域特征，探讨了城市与农村环境中主导性风险因素的差异。研究结果表明，城市地区的大气污染与噪声水平，以及农村地区的饮用水质量，均对人体健康与过早衰老过程具有显著影响。土壤被农药与农用化学品污染后，可通过食物链进入人体，进而通过慢性中毒与内分泌代谢紊乱加速衰老进程。本研究所得结论，对于制定旨在实现健康长寿的区域预防性干预方案具有重要实践价值。