Graven onder glas

Op 13 en 14 november 2018 heeft Team Archeologie van de gemeente Zutphen een archeologisch proefsleuvenonderzoek uitgevoerd aan de Hoveniersweg 10 in De Hoven, gemeente Zutphen. Het onderzoek heeft plaatsgevonden in een kassencomplex van de familie Ganzevles. De kassen zullen plaatsmaken voor drie nieuwe woningen. In voorbereiding op de sloop van de kassen en de verkoop van de kavels is een archeologisch bureau- en booronderzoek uitgevoerd waaruit is gebleken dat de bodemopbouw intact is en potentieel dus archeologische resten zou kunnen bevatten. Omdat het plangebied is gelegen op een terrein met een middelhoge archeologische verwachting en omdat de bodemopbouw intact is, is door het bevoegd gezag het selectiebesluit genomen dat het noodzakelijk is om een archeologisch proefsleuvenonderzoek uit te voeren in het plangebied. Het doel van het onderzoek was om de mogelijk aanwezige archeologische resten in kaart te brengen en om uitspraken te kunnen doen over de aard, ouderdom, kwaliteit en gaafheid van deze resten. Het uiteindelijke doel van het proefsleuvenonderzoek was om het bevoegd gezag in staat te stellen om een goed onderbouwd selectiebesluit te nemen om (delen van) het plangebied op te laten graven, te behouden in de bodem of juist vrij te geven voor de geplande nieuwbouw. Voor het onderzoek was de volgende vraagstelling opgesteld in het PvE: zijn er archeologische resten aanwezig op het terrein? Welke archeologische resten zijn dat? Waar bestaan ze uit? Wat is de ouderdom, de aard, de kwaliteit en de conservering van de archeologische resten? Het plangebied is gelegen op een stroomrug in de binnenbocht van een oude IJsselgeul. In de profielen wordt dit bevestigd door de aanwezigheid van een hoge dynamiek in het landschap. Door de boringen onder de profielen wordt deze hoge dynamiek nog eens bevestigd. Er komt een beeld naar voren van een steeds veranderende IJsselstroom die in fasen intensief zand en grind afzet gevolgd door rustiger fasen met sedimentatie van fijn zand en silt en later ook klei. Hieruit valt te concluderen dat de nog op het AHN te herkennen IJsselgeul (in het verleden ook wel de Oude IJssel genoemd) slechts de laatste fase van deze IJsselgeul is. Deze meander is de grootste, maar in de ondergrond van de gehele Overmars zal een patroon van zich steeds verder naar het westen verleggende meanders aanwezig zijn. Hoewel er veel faseringen zijn waargenomen, zijn er geen datering te koppelen aan de faseringen. Huis de Mars, gelegen ten westen van het plangebied, en dus op een jonger deel van de stroomrug, dateert uit de 13e eeuw. Dat betekent dat de zone van de stroomrug meer naar het oosten van Huis de Mars ouder moet zijn dan de 13e eeuw, maar een begindatering voor de start van de ontwikkeling van de stroomrug is niet te geven. De aangetroffen sporen zijn te koppelen aan het agrarische landgebruik en hebben te maken met de ontwatering en verkaveling van het terrein. Het overwegend jonge vondstmateriaal uit en rond de sporen is een indicatie dat het terrein mogelijk pas ontgonnen is na het opheffen van landgoed de Mars in het einde van de 18e eeuw. Historisch en archivalisch onderzoek naar Huis de Mars zou hier mogelijk meer inzicht in kunnen geven. Het proefsleuvenonderzoek heeft aangetoond dat er een archeologische vindplaats in het plangebied aanwezig is, maar dat deze vindplaats een lage archeologische waarde heeft. De toekomstige ingrepen bestaan uit het graven van funderingssleuven, het mogelijk onderkelderen van de huizen en het slaan van heipalen. De vindplaats bestaat in hoofdzaak uit verkavelingsgreppels en sloten. Dit betreffen lange sporen die over tientallen, zo niet honderden meters in de grond aanwezig zullen zijn en slechts in zeer geringe mate verstoord zullen worden door de geplande nieuwbouw. Op basis van zowel de lage waardering van de vindplaats, als de geringe mate waarin de vindplaats verstoord zal worden door de geplande nieuwbouw, wordt geadviseerd om het plangebied vrij te geven voor de geplande ingrepen. Er is geen archeologisch vervolgonderzoek noodzakelijk. Het besluit is conform het advies.

2018年11月13日至14日，聚特芬（Zutphen）市考古队在德霍文（De Hoven）片区的霍文尼尔斯路（Hoveniersweg）10号开展了考古试掘（archaeological test trenching）工作。本次作业场地位于甘泽夫莱斯（Ganzevles）家族的温室群（greenhouse complex）内，该温室群将为三栋新建住宅腾出建设用地。为配合温室拆除与地块出让工作，相关方已先行开展考古室内研究与钻探调查，结果显示场地土壤剖面（soil profile）保存完整，潜在埋藏有考古遗存。鉴于规划地块位于考古遗存期望值中等偏高的区域，且土壤剖面完好无扰，主管部门已作出遴选决定：需在规划地块范围内开展考古试掘工作。本次考古试掘的核心目标为查明场地内可能存在的考古遗存，并对该类遗存的性质、年代、保存质量与完整度作出科学研判。试掘工作的最终目的是协助主管部门作出合理有据的遴选决定，以确定规划地块（或其部分区域）需开展考古发掘、原地保护，还是可按计划推进新建工程。本次研究的设问在项目任务书（PvE）中拟定如下：场地内是否存在考古遗存？该类遗存具体为何物？其构成要素如何？遗存的年代、性质、质量与保存状况分别为何？规划地块坐落于旧艾瑟尔河槽（IJsselgeul）内湾处的流脊之上，该区域强烈的景观动态变化已在剖面中得到印证，而钻孔剖面进一步证实了这一结论。由此可见，该区域的沉积环境经历了持续演化：艾瑟尔河水流活动在多个阶段剧烈沉积砂与砾石，随后进入相对平静的阶段，沉积细砂与粉砂，后期则进一步沉积黏土。据此可推断，当前在荷兰国家高程模型（Actueel Hoogtebestand Nederland，AHN）中仍可识别的旧艾瑟尔河槽（历史上亦被称为老艾瑟尔河）仅为该河槽演化的最新阶段。本次形成的曲流是规模最大的一期，但在整个奥沃马尔斯（Overmars）区域地下，均存在一系列逐步向西迁移的曲流沉积体系。尽管已观测到多个沉积阶段，但尚未有测年数据与各沉积阶段建立对应关联。位于规划地块西侧（即流脊更年轻的区域）的德马尔斯庄园（Huis de Mars）始建于13世纪，这意味着流脊区域位于德马尔斯庄园东侧的部分，其年代应早于13世纪，但目前无法确定流脊发育的起始年代。本次发掘发现的遗存可与农业土地利用活动相关联，涉及场地的排水系统与地块划分工程。在遗存及周边区域发现的出土遗物年代普遍偏年轻，这表明该场地可能是在18世纪末德马尔斯庄园解体后才被正式开垦。针对德马尔斯庄园开展的历史与档案研究，或可为此提供更多佐证信息。本次考古试掘结果显示，规划地块内虽存在考古遗存，但该遗存的考古价值较低。未来施工内容包括开挖基础槽、可能的房屋地基下沉作业以及打桩作业。该遗存主要由地块划分沟（plot demarcation trenches）与沟渠（ditches）构成，均为长条形遗迹，延伸长度可达数十乃至数百米，且受计划中的新建工程扰动程度极低。综合考量该遗存的低考古价值，以及其受新建工程扰动程度极低的实际情况，专家组建议允许规划地块按计划开展施工，无需开展后续考古工作。主管部门已采纳该建议。