Zuiderstraat 1 te Enter, gemeente Wierden (OV)

<p>Laagland Archeologie heeft in opdracht van BJZ.nu een bureauonderzoek en een inventariserend booronderzoek uitgevoerd ter plaatse van een plangebied aan de Zuiderstraat 1 te Enter, gemeente Wierden. Het onderzoek vond plaats in het kader van de ruimtelijke onderbouwing van het bestemmingsplan. Voor het plangebied gold op basis van de gemeentelijke archeologische verwachtings- en beleidskaart een hoge archeologische verwachting vanwege de ligging binnen de historische kern van Enter.</p><p>Op basis van het bureauonderzoek kon de gespecificeerde verwachting zoals gesteld op de archeologische verwachtingskaart worden gehandhaafd. Het veldonderzoek had tot doel om de gespecificeerde verwachting te toetsen en eventueel bij te stellen. In het noordelijke deel van het plangebied is naar aanleiding van de veldbevindingen ook een karterend booronderzoek uitgevoerd. </p><p>Het plangebied ligt in een zone met gordeldekzanden langs de voet van de stuwwal van Enter. Het is gelegen tussen een hoge stuwwal en de beekvlakte van de Regge. Gordeldekzandgebieden hebben doorgaans een hoge verwachting voor vindplaatsen uit de meeste archeologische perioden. In het plangebied staat een boerderijtje dat blijkens het jaartal op de muurankers van de achtergevel gebouwd moet zijn in 1791. Het erf kan ouder zijn maar is in ieder geval niet ouder dan het begin van de nieuwe tijd. Het wordt niet in laatmiddeleeuwse registers genoemd en is een keutererf waarvan er in een vorm van lintbebouwing langs de Zuiderstraat meerdere waren te vinden.</p><p>Uit de boringen blijkt dat de bodem in het noordelijke deel bestaat uit een laag bovengrond op een C-horizont, die in enkele gevallen is gescheiden door een menglaag. Vermoedelijk is het een woonlaag die gedurende meerdere eeuwen is omgewerkt en deels nog kan zijn opgehoogd. Ter plaatse van het noordelijke deel van het plangebied, rond het boerenhuis uit 1791, is de bodem tot in de C-horizont omgewerkt. Omdat er in deze boringen geen andere archeologische resten zijn aangetroffen is er geen sprake van een vindplaats uit de perioden voor de nieuwe tijd. In het zuidelijke deel van het plangebied is nog een deels intacte podzolbodem aanwezig. Ter plaatse kunnen daarom nog archeologische vindplaatsen redelijk intact aanwezig zijn. </p><p>In het noordelijk deel van het plangebied, rond het oude boerderijtje is het onderzoek uitgevoerd als een karterend booronderzoek. Er is daarbij onder de geroerde bovengrond geen archeologische vindplaats aangetoond. Voor dit deel van het plangebied kan de archeologische verwachting worden bijgesteld naar een lage archeologische verwachtingswaarde. Een uitzondering hierop vormt de ondergrond van het oude boerderijtje zelf. Hier kunnen nog resten aanwezig zijn van een eventueel aanwezige oudere voorganger uit de periode van de 16e tot en met de 19e eeuw. Deze kunnen in zekere mate verstoord of verdwenen zijn als gevolg van latere interne verbouwingen en verbeteringen van dit boerderijtje. De verwachtingswaarde wordt daarom vooralsnog als middelhoog gekwalificeerd. Geadviseerd wordt om in ieder geval nog bouwhistorisch onderzoek te laten uitvoeren voor en tijdens de sloop van zowel de boven- als ondergrondse resten. Omdat de bodem in het zuidelijke deel nog deels intact is kankan in principe de hoge archeologische verwachting gehandhaafd blijven. Aangezien echter de daar geplande nieuwe woning nagenoeg volledig op het vlak van de bestaande schuur komt te staan lijkt verder onderzoek van dit plandeel niet zinvol. De kans dat er daarbij een eventuele vindplaats wordt verstoord is namelijk vrij gering te noemen. Geadviseerd wordt om de hoge verwachting te handhaven maar geen verder onderzoek meer uit te voeren.</p>