Onderzoeksgebied mottekasteel Barlham, gemeente Doetinchem

In opdracht van de gemeente Doetinchem heeft RAAP op 7 december 2016 een inventariserend veldonderzoek in de vorm van het graven van proefsleuven uitgevoerd aan de Barlhammerweg 30 in Doetinchem. Het betreft een onderzoek op het terrein van het voormalige mottekasteel en de havezate Barlham. Het onderzoek werd uitgevoerd in verband met het voornemen van de eigenaar van het kasteelterrein om de ten dele gedempte grachten opnieuw uit te graven en zodoende weer zichtbaar te maken.Tijdens het proefsleuvenonderzoek zijn twee proefsleuven aangelegd. WP 1 is noordwest-zuidoost geplaatst en had een lengte van 12 bij 2 m. WP 2 was noord-zuid georiënteerd en had een lengte van 14 bij 2 m. In WP 1 zijn twee vlakken aangelegd. In WP 2 is asbest in de vorm van fragmenten van (golf)platen waargenomen in de puinvulling van de gracht bij het verdiepen naar vlak 2. Hierop zijn de graafwerkzaamheden gestaakt en is het puin met asbest direct weer afgedekt. Dientengevolge is er in WP 2 niet verdiept naar een tweede vlak. Tijdens het proefsleuvenonderzoek zijn de grenzen van de gracht in het noordwestelijke kwadrant van de voorburcht vastgesteld. De gracht is ter plaatste 9 tot 10 m breed geweest. Zowel de breedte als de locatie van de gracht komen nagenoeg overeen met de situatie zoals opgetekend op de kadastrale minuut uit 1832. Binnen de grachten komt een zone voor met een breedte van circa 7 tot 9,5 m waarin zich moderne dempingslagen bevinden. Binnen deze zone was in een zone van zo’n 4 m breed aanwezig met een hoge concentratie puin dat in WP 1 tot circa 1,0 tot 1,2 m -Mv reikte. Daarbuiten waren ondiepere en minder puinrijke taluds van 0,5 tot 0,7 m -Mv (WP 1) en 0,5 m -Mv (noordzijde WP 2) aanwezig. Het moderne (bouw)puin bestond onder meer uit baksteen, beton, plastic, metaal, hout en asbest.Het opnieuw uitgraven en het verwijderen c.q. saneren van de puinlagen kan worden gedaan door het volgen van de randen van de puinbaan. De lagen aan de zijkanten, waarin puin in mindere mate of minder duidelijk aanwezig is, kunnen als bufferzone voor de archeologisch waardevolle lagen gespaard worden. Het uitgraven van de grachten dient onder archeologische begeleiding te worden uitgevoerd. Wanneer de grachten niet watervoerend worden, maar droog komen te liggen, verdient het aanbeveling om de oude grachtvullingen die bloot komen te liggen beschermend af te dekken met bijvoorbeeld antiworteldoek en/of graszoden. Tenslotte verdient het de aanbeveling om de grenzen van het beschermde AMK-terrein aan te passen. Op basis van de kadastrale minuut, het AHN2 en het proefsleuvenonderzoek kan worden geconcludeerd dat de grenzen van het AMK-terrein weliswaar de hoofd- en voorburcht omvatten, maar dat de (voormalig) grachten vrijwel overal slechts ten dele binnen de begrenzing liggen.

受杜廷赫姆（Doetinchem）市政厅委托，RAAP于2016年12月7日在杜廷赫姆市巴勒哈默路（Barlhammerweg）30号开展了以探槽开挖为形式的考古调查性野外工作。本次调查区域为原土墩城堡（mottekasteel）与巴勒姆庄园（havezate Barlham）所在地块，系因该城堡地块所有者计划重新开挖部分被填埋的壕沟、使其重现可见性而启动。

本次探槽调查共布设2处探槽：WP1的走向为西北-东南，尺寸为12米×2米；WP2的走向为南北向，尺寸为14米×2米。WP1内布设了2个探方。在WP2开挖至2号层位时，于壕沟填积物中发现了（波形）板状石棉碎片，随即暂停开挖作业，并立即对含石棉填积物进行覆盖。因此，WP2未继续开挖至第二个探方层位。

本次探槽调查明确了前堡西北象限内壕沟的边界，该段壕沟宽度为9至10米，其宽度与位置均与1832年地籍记录中记载的情况基本一致。壕沟内部存在一处宽度约7至9.5米的区域，分布有现代填埋层；该区域内另有一处宽度约4米的高浓度填积物带，在WP1中该带的埋深可达约1.0至1.2米（以Mv为基准面）。该带外侧则分布有更浅、填积物占比更低的斜坡，埋深分别为0.5至0.7米（Mv基准面，WP1）与0.5米（Mv基准面，WP2北侧）。该现代建筑填积物主要包含砖块、混凝土、塑料、金属、木材与石棉等成分。

开挖并清理或处置填积物层时，可沿填积带边缘开展作业；填积带两侧填积物占比更低或分布更不明显的土层，可作为考古敏感层位的缓冲带予以保留。壕沟开挖工作需在考古监理下开展。若开挖后的壕沟未出现积水、保持干燥状态，则建议对裸露的旧壕沟填积物采用防根布或草皮等材料进行保护性覆盖。

最后，建议对受保护的AMK地块（AMK-terrein）的边界进行调整。基于1832年地籍记录、AHN2地形数据集与本次探槽调查结果，可以得出结论：尽管AMK地块的边界涵盖了主堡与前堡，但原壕沟的绝大部分区域仅部分位于该边界范围内。