Het verleden van Warnsveld verkend (4)

De rioolbegeleiding op het zuidoostelijke deel van de Warnsveldse Enk heeft vooral landschappelijke informatie opgeleverd. In de gedocumenteerde profielen zijn (resten) van akkerlagen, ophogingslagen, podzolbodems en verstoringen waargenomen. Deze waarnemingen zijn gekoppeld aan eerder verkregen gegevens, het Actueel Hoogtebestand Nederland en oude kadastrale gegevens. Daarmee zijn deze data beter te plaatsen. Het onderzoeksgebied bevind zich op de zuidelijke “arm” van het paraboolduin dat in de Jonge Drysasperiode (12.700-11.560 jaar BP) is ontstaan. Dit rivierduin vormt de ondergrond van de Warnsveldse Enk en werd omringd door de Berkel en de Onderlaatse Laak. De enk werd omringd door een greppel, die in dit project werd waargenomen in de straat Scheurkamp. Op de enk bevonden zich enkele boerderijen, waarvan de oudste teruggaan tot de 9e (de Woerd) en 11e eeuw (Rhienderink). Ook op de Garsenshof bevond zich in de volle middeleeuwen mogelijk een erf. Brake en Rhienderink waren omgreppelde plaatsen die we in aanleg wellicht als versterkte woontorens moeten zien, maar die in de 20e eeuw eindigden als eenvoudige boerderijen. In de laagtes werden veldpodzolgronden aangetroffen waarvan men zou verwachten dat ze alleen als weiland zouden zijn gebruikt. Uit historisch onderzoek is echter gebleken dat er ook (kortstondig) op werd geakkerd. Tijdens het onderzoek zijn er geen nederzettingsresten aangetroffen uit welke periode dan ook. Voor de late middeleeuwen en nieuwe tijd was dit sowieso al duidelijk omdat alle erven uit deze periode al gelocaliseerd zijn (voor de periode ervoor kunnen verrassingen voorkomen, zoals de hiervoor genoemde 9e tot 12e-eeuwse erven). Ook werd er geen echt bijzonder vondstmateriaal verzameld. Het oudste materiaal zijn twee prehistorische scherfjes, gevolgd door enkele laatmiddeleeuwse scherven (vanaf 14e eeuw). De oudste munt dateert uit de 17e eeuw. Op het moment van het onderzoek werd op de zuidflank van de hoogste rivierduinkop een bronzen hielbijl (type Oldendorf) uit het begin van de Midden-Bronstijd gevonden, alsmede enkele stuks vuursteen waaronder een fraaie kling die nog ouder zijn. Dit kán er op duiden dat op de hoge kop bewoning heeft plaatsgevonden in de steentijd en bronstijd, maar zeker voor bronzen bijlen geldt dat ze meestal als geïsoleerde vondsten voorkomen. Ook zijn er dus aanwijzingen voor bewoning in de volle middeleeuwen. Op de kop zelf is echter nog nooit archeologisch onderzoek uitgevoerd. Samenvattend kunnen we dus stellen dat het relatief lagere deel van het paraboolduin (het gebied van de rioolbegeleiding) in de loop der tijd waarschijnlijk alleen als akkerland in gebruik is geweest, maar dat de hoge zandkop waaraan het gebied grenst vóór de late middeleeuwen mogelijk bewoond is geweest. Deze kop zou bij eventuele bodemroering in de toekomst dan ook archeologisch begeleid danwel opgegraven moeten worden. Ook de bouwblokken tussen de nu begeleide straten in kunnen in potentie nog nederzettingssporen bevatten. Een goed voorbeeld van een dergelijke casus vinden we bij ‘t Rhienderink: het erf ligt hier midden in het bouwblok, in de archeologisch begeleide straten werden slechts weinig vondsten gedaan. Opmerking bij de dataset: Door de aard van het onderzoek, veel losse waarnemingen tussen andere onderzoeken door, is de dataset minder gestructureerd dan normaal. In de namen van de foto's zijn het moment en de locatie van de foto vermeld. Deze komen terug in de GIS bestanden. Zodat door een combinatie van de twee te maken het duidelijk is waar welke foto's genomen zijn.

瓦伦斯费尔德洼地（Warnsveldse Enk）东南部的污水管线勘探项目，主要获取了区域景观相关的考古与地貌信息。在已记录的勘探剖面中，观测到了耕作层、堆筑层、灰化土（Podzol）以及人为扰动遗迹。本次观测数据已与既往获取的研究资料、荷兰实时高程数据库（Actueel Hoogtebestand Nederland）以及旧地籍档案进行关联整合，借此可更精准地对该数据集进行定位与阐释。

本次研究区域位于晚干冷期（Jonge Drysasperiode，12700-11560年前BP）形成的抛物线沙丘的南侧“支臂”地带。该河流沙丘构成了瓦伦斯费尔德洼地的基底，彼时被贝克尔河（Berkel）与翁德拉特瑟拉克河（Onderlaatse Laak）环绕。该洼地周边曾环绕一道防御壕沟，本项目在斯库尔坎普街（Scheurkamp）沿线对该壕沟开展了实地观测。

洼地范围内曾坐落有数处农舍庄园，其中最古老的两处可追溯至9世纪（沃德庄园，Woerd）与11世纪（林德里恩克农场，Rhienderink）。加尔森霍夫庄园（Garsenshof）在中世纪全盛时期也可能存在一处田产聚落。布雷克庄园（Brake）与林德里恩克农场均为带有外围壕沟的防御性聚落，其初始形态或为带防御功能的居住塔楼，但在20世纪均演变为普通农舍。

在区域低洼地带发现了野外灰化土，按常理这类土壤仅适合用作牧场，但历史研究表明，该区域也曾短期被用作耕作农田。本次勘探期间，未发现任何时期的人类定居遗迹。关于中世纪晚期至近代的遗存情况则早已明确，因为该时期的所有田产庄园均已完成定位——而更早时期的遗存则可能存在意外发现，比如前文提及的9至12世纪的田产庄园。

本次勘探也未采集到具有特殊学术价值的出土遗物，年代最早的遗物为两件史前陶片，随后是数件中世纪晚期的陶片（可追溯至14世纪及以后），年代最久远的钱币则出自17世纪。

勘探期间，在最高河流沙丘丘顶的南侧坡面上，发现了一件中青铜时代早期的奥尔登多夫型（Oldendorf）青铜柄斧，同时还出土了数件燧石制品，其中包括一件年代更为久远的精美燧石刃片。这或许表明该沙丘丘顶在石器时代与青铜时代曾有人类定居活动，但需注意的是，青铜斧类遗物通常多为孤立出土品，无法直接作为定居存在的确凿证据。此外，也有间接证据表明该区域在中世纪全盛时期存在人类活动。但该丘顶本身尚未开展过任何正式考古勘探工作。

综上可得出结论：抛物线沙丘相对较低的区域（即本次污水管线勘探覆盖的范围）在历史时期大概率仅被用作农田，而与该区域毗邻的高大沙丘丘顶则在中世纪晚期之前可能存在人类定居活动。因此，未来若对该丘顶区域开展土壤扰动作业，必须进行考古监管或正式考古发掘。此外，当前已纳入考古监管范围的街道之间的建筑地块，也有可能埋藏有定居遗迹遗存。林德里恩克农场便是此类情况的典型案例：其田产庄园坐落于建筑地块的核心位置，但在受考古监管的街道勘探中仅获取了少量出土遗物。

数据集说明：由于本次勘探的特性——即大量观测数据为穿插于其他项目之间的零散记录——本数据集的结构化程度低于常规标准。照片文件名中已标注拍摄时间与拍摄地点，该信息同时也存储于GIS地理信息文件中。通过将二者进行关联匹配，即可明确每张照片对应的拍摄位置与拍摄时间。