การเรียนรู้ตลอดชีวิตกับประสบการณ์ที่หลากหลายในการเตรียมความพร้อมในการเข้าศึกษาต่อในระดับอุดมศึกษา

การวิจัยครั้งนี้ เป็นการวิจัยเชิงคุณภาพ เพื่อศึกษาความเข้าใจ การให้ความหมายที่เกี่ยวข้องกับคำว่า การเรียนรู้ตลอดชีวิต รวมถึงประสบการณ์และทักษะการเรียนรู้ของนักเรียนชั้นมัธยมศึกษาปีที่ 6 หรือเทียบเท่า สำหรับการเตรียมความพร้อมเข้าศึกษาต่อในระดับอุดมศึกษา (ปริญญาตรี) ประชากรที่ศึกษาในงานวิจัยครั้งนี้ คือ นักเรียนระดับชั้นมัธยมศึกษาปีที่ 6 หรือ เทียบเท่า โดยแยกตามระบบการศึกษาทั้งการศึกษาในโรงเรียนและการศึกษานอกโรงเรียน ที่มีการแบ่งสายการเรียน รูปแบบการเรียนรู้ รวมถึง นักเรียนชั้นมัธยมศึกษาปีที่ 6 ที่จบการศึกษาไปแล้วแต่ต้องการเข้าศึกษาต่อในระดับอุดมศึกษาอีกครั้งหนึ่ง (เด็กซิ่ว) โดยผ่านการเข้าระบบการคัดเลือกกลางบุคคลเข้าศึกษาต่อในสถาบันอุดมศึกษา (Thai University Central Admisison System : TCAS) พร้อมกับนักเรียนที่กำลังจะสำเร็จการศึกษาในระดับชั้นมัธยมศึกษาปีที่ 6 มีอาสาสมัครเข้าร่วมการวิจัยเชิงคุณภาพโดยการสัมภาษณ์เชิงลึก จำนวน 10 คน การวิเคราะห์ข้อมูลนั้นจะเป็นการวิเคราะห์ข้อมูลในรูปแบบการวิจัยเชิงเรื่องเล่า โดยมีเรื่องเล่าและบทสะท้อนจากเรื่องเล่าในการวิเคราะห์ จำนวน 4 ประเด็นภายใต้การสัมภาษณ์และวิเคราะห์เชิงลึกผลการวิจัยพบว่า อาสาสมัครมีความเข้าใจในการให้ความหมายเกี่ยวกับคำว่า การเรียนรู้ตลอดชีวิตในแต่ละรูปแบบที่แตกต่างกันตามแต่ประเภทของระบบการศึกษาและการเทียบกับระบบการศึกษาตลอดชีวิต โดยเป็นความเข้าใจที่เชื่อมโยงจากประสบการณ์ในชีวิตประจำวัน การวางแผนชีวิตเพื่อเข้าศึกษาต่อในระดับอุดมศึกษาที่มีผลต่อการกำหนดรูปแบบ ทักษะการเรียนรู้ และ การตัดสินใจที่ขึ้นกับปัจจัยต่าง ๆ เช่น ระบบการศึกษา ฐานะทางเศรษฐกิจ รูปแบบครอบครัว สิ่งแวดล้อมทางสังคม รวมถึงความพร้อมในการเข้าถึงโอกาสในการสร้างประสบการณ์ผ่านกิจกรรมการเรียนการสอน แรงจูงใจอื่น ๆ และการเข้าร่วมกิจกรรมต่าง ๆ ที่ส่งผลต่อค่านิยมในอาชีพ การเตรียมความพร้อมในด้านตลาดแรงงานที่ส่งผลต่อการตัดสินใจทั้งการมุ่งตรงและเรียนรู้อย่างต่อเนื่องหรือเปลี่ยนเส้นทางทั้งการเปลี่ยนในระหว่างทาง หรือ เปลี่ยนในช่วงที่ใกล้จะต้องตัดสินใจผ่านระบบ TCAS จากอาสาสมัครที่ได้สัมภาษณ์นั้น ได้เล่าเรื่องราวประสบการณ์และปัญหาที่เกิดขึ้นที่เกิดจากสาเหตุต่าง ๆ ทั้ง ความพร้อมของอาสาสมัคร ความสับสน การสร้างการรับรู้ที่ยังไม่แพร่หลาย รวมถึงการบริหารจัดการและการสื่อสารที่ยังไม่ชัดเจนทั้งกฎหมายในปัจจุบัน นโยบายของรัฐ และ การมีส่วนร่วมของแต่ละภาคส่วนทางสังคมทั้งสถาบันครอบครัว สถาบันการศึกษา และส่วนอื่น ๆ ที่เกี่ยวข้อง จึงทำให้การให้ความหมายผ่านประสบการณ์และแนวทางการศึกษาต่อในแต่ละคนที่มีความหลากหลายยังมีข้อจำกัดทั้งในระดับปัจเจกบุคคลและการตอบสนองต่อนโยบายที่รัฐคาดหวังผ่านกฎหมายและความร่วมมือต่าง ๆ ที่เน้นการส่งเสริมการเรียนรู้ตลอดชีวิตทั้งในและต่างประเทศ แม้จะมีการกำหนดการคาดหวังและแนวทางในการพัฒนาต่าง ๆ ที่ปรับเปลี่ยนมาจนถึงปัจจุบันจากการวิจัยในครั้งนี้ มีข้อเสนอแนะว่า ควรมีการศึกษาความหมายให้หลากหลายมากขึ้นทั้งกลุ่มเป้าหมายที่เปิดกว้างให้มากขึ้นจากระบบการศึกษา ช่วงวัยต่าง ๆ เพื่อให้การทำวิจัยมีความหลากหลายและลงรายละเอียดที่เกี่ยวข้องกับการเรียนรู้ตลอดชีวิต การกำหนดนโยบาย และ การปรับตัวของประสบการณ์ที่หลากหลายตามลักษณะครอบครัว ลักษณะสังคม และ กฎหมายที่เกี่ยวข้อง