Bureauonderzoek en Verkennend Booronderzoek Archeologie Plangebied Talhorst 2 te Tolkamer, gemeente Rijnwaarden

Hamaland Advies heeft in opdracht van Woonstichting Vryleve een archeologisch onderzoek uitgevoerd ten behoeve van de realisatie van een woning aan de Talhorst 2 te Tolkamer. De oppervlakte van de kavel waarop de nieuwbouw is gepland en het oppervlak van de nieuwe bodemverstoring bedraagt maximaal 650 m² . De exacte verstoringsdiepte is nog onbekend maar bereikt een diepte van meer dan 30 cm-mv. De planontwikkeling bevindt zich in het stadium van aanvraag van de omgevingsvergunning.Volgens het bestemmingsplan Tolkamer 2012 heeft de locatie dubbelbestemming ‘Archeologische Verwachting 3’. De beleidskaart van de Gemeente Rijnwaarden (zie Afbeelding 12) geeft voor het noordelijk deel een hoge verwachting voor het plangebied aan. De resten liggen vlak onder het maaiveld. Voor het noordelijk deel geldt dat een archeologisch onderzoek nodig is bij bodemingrepen met een oppervlakte groter dan 100m² en dieper dan 30 cm onder het maaiveld plaatsvindt. Het zuidelijk deel is vrijgesteld van onderzoek. Het plangebied overschrijdt de vrijstellingsgrens en daarom is door Hamaland Advies voor het gehele plangebied een KNA conform bureauonderzoek en voor het noordelijk deel een veldonderzoek (verkennende fase) uitgevoerd.Conclusie bureauonderzoek Op basis van het bureauonderzoek wordt een hoge trefkans gegeven voor archeologische resten uit de Middeleeuwen en Nieuwe Tijd. Hoewel op de beleidskaart een hoge verwachting wordt aangegeven voor alle perioden, wordt de verwachting voor de perioden ouder dan de Middeleeuwen als laag ingeschaald door het meanderen van de s’-Gravenwaardgordel van de Waal. Het zuidelijk deel van het plangebied is al vrijgesteld voor onderzoek. Het noordelijk deel (309 m²) dient nog te worden onderzocht. Het archeologische niveau wordt verwacht vanaf het maaiveld tot in de beddingafzettingen op 1,50 mmv. Omdat de werkzaamheden tot op een onbekende diepte gaan, worden potentiële archeologische niveaus geraakt. Het plangebied heeft geen rol gespeeld in de historie van de Tweede Wereldoorlog. Er zijn voor zover bekend binnen het plangebied geen WO2-relicten aanwezig geweest.Conclusie Veldonderzoek Het veldonderzoek (verkennend booronderzoek) toont aan dat het oorspronkelijke bodemprofiel nog aanwezig is. De onverstoorde top van de C-horizont is aanwezig op dieptes variërend van 75 – 140 cm-mv. Op een gemiddelde diepte van 1,7 m-mv zijn beddingafzettingen aangetroffen, waar in theorie vindplaatsen vanaf het Paleolithicum t/m Bronstijd kunnen worden verwacht. Uit onderzoek van de Vrije Universiteit en uit het overleg met drs. J. Verhagen is echter gebleken dat het onderzoeksgebied binnen de Waalmeander van de 's-Gravenwaard (historisch gedateerd ca. 15e / 16e eeuw) ligt, waardoor het aannemelijk is dat alles ouder dan late middeleeuwen in deze zone verspoeld is. De betreffende meander is in afbeelding 16 twee keer in grijs aangegeven tussen Tolkamer en Herwen. In de aangrenzende Bijland liggen verspoelde Romeinse resten op 10 à 12 meter onder het gemiddelde grondwaterniveau. De hoge verwachtingen (in het plangebied, in de bereikbare ondergrond) voor Romeinse vindplaatsen en oudere vindplaatsen zijn dus niet reëel, vanwege de beperkte diepte van de te plegen bodemverstoring. Er zijn tijdens het verkennend booronderzoek geen oude cultuurlagen of relevante archeologische indicatoren aangetroffen. Op basis van de beschikbare gespecificeerde geologische informatie en de onderzoeksresultaten van het verkennend booronderzoek is er daarom geen reden om archeologische vindplaatsen te verwachten.Selectieadvies Vanwege het ontbreken van archeologische relevante spoorniveaus en indicatoren, adviseert Hamaland Advies om geen vervolgonderzoek uit te laten voeren. De geplande graafwerkzaamheden vormen geen bedreiging voor het bodemarchief.Selectiebesluit De resultaten van het bureauonderzoek en het inventariserend veldonderzoek (verkennende fase) zijn op 11 september 2017 getoetst door het bevoegd gezag, de Gemeente Rijnwaarden en diens adviseur, de regioarcheoloog (drs. J. Habraken). Het bevoegd gezag heeft de resultaten en conclusies in dit rapport akkoord bevonden en neemt het selectieadvies van Hamaland Advies over. Dit betekent dat het plangebied vrijgegeven wordt voor verdere ontwikkeling.Voorbehoud Verder dient te allen tijde bij het afgeven van een omgevingsvergunning de wettelijke meldingsplicht (Erfgoedwet 1-7-2016, art. 5.10 en 5.11) kenbaar te worden gemaakt, om het documenteren van toevalsvondsten te garanderen: ‘Degene die anders dan bij het doen van opgravingen een zaak vindt waarvan hij weet dan wel redelijkerwijs moet vermoeden dat het een monument is (in roerende of onroerende zin), meldt die zaak zo spoedig mogelijk bij onze minister’. Deze aangifte dient te gebeuren bij de RCE te Amersfoort en de verantwoordelijk beleidsadviseur archeologie van de Gemeente Rijnwaarden.

哈马兰咨询（Hamaland Advies）受弗里莱夫住房基金会（Woonstichting Vryleve）委托，为托尔卡默（Tolkamer）市塔尔霍斯特2号新建住宅项目开展考古调查。本次规划新建住宅的地块及新增地表扰动区域总面积最大为650平方米。精确扰动深度暂未明确，但预计将超过30厘米（距地面，cm-mv）。目前该项目规划正处于申请环境许可阶段。

根据《托尔卡默2012年土地利用规划》，该地块属于双重用途“考古预期3”（Archeologische Verwachting 3）。莱茵瓦登市（Gemeente Rijnwaarden）的政策地图（见图12）显示，规划区域北部具有较高的考古遗存预期。遗存通常埋藏于地表下方较浅位置。针对北部区域，当地规定当面积超过100平方米、深度超过30厘米（距地面）的地表扰动作业开展时，需开展考古调查；南部区域则可豁免调查。本次规划区域超出了豁免边界，因此哈马兰咨询针对整个规划区域开展了符合荷兰考古质量标准（KNA）的办公室考古调查，并针对北部区域开展了勘探阶段野外考古调查。

办公室调查结论：基于本次办公室调查，规划区域存在较高概率发现中世纪至近代的考古遗存。尽管政策地图显示各时期遗存均具有较高预期，但受瓦尔河（Waal）的斯赫拉芬瓦尔德（s’-Gravenwaard）古河道改道影响，早于中世纪的时期遗存预期被评估为较低。规划区域南部已豁免考古调查，北部区域（309平方米）仍需开展进一步勘探。考古遗存层预计埋藏于地表至1.50米（距地面，m-mv）。由于本次施工扰动深度未知，可能触及潜在考古遗存层。规划区域未参与第二次世界大战（WO2）历史事件，截至目前未发现二战相关遗存。

野外调查结论：本次勘探性钻探调查显示，原始土壤剖面仍保存完好。未受扰动的C层土壤顶界面埋藏深度为75至140厘米（距地面）。在平均深度1.7米（距地面）处发现了层积沉积物，理论上可在此处发现旧石器时代至青铜时代的遗存。但通过阿姆斯特丹自由大学的研究及与约翰·韦哈根（drs. J. Verhagen）博士的磋商确认，本次勘探区域位于斯赫拉芬瓦尔德古瓦尔河河道（历史年代约为15至16世纪）的改道范围内，因此晚中世纪以前的遗存大概率已被河道冲积物覆盖。该古河道在图16中以灰色标注两次，位于托尔卡默与赫文（Herwen）之间。在邻近的比耶兰（Bijland）区域，罗马时期遗存被冲积埋藏于平均地下水位下方10至12米处。鉴于本次施工扰动的深度有限，规划区域可及地下范围内关于罗马时期及更早遗存的高预期并不现实。本次勘探性钻探未发现古代文化层或相关考古指标。基于现有地质资料及勘探钻探结果，未发现考古遗存的合理依据。

选择建议：鉴于未发现具有考古价值的文化层与指标，哈马兰咨询建议无需开展进一步考古调查，本次规划的开挖作业不会对土壤考古遗存造成威胁。

选择决定：本次办公室调查及勘探性野外调查的结果已于2017年9月11日由主管部门莱茵瓦登市及其顾问、区域考古学家约翰·哈布拉肯（drs. J. Habraken）审核通过。主管部门认可本报告的结果与结论，并采纳哈马兰咨询的选择建议。这意味着规划区域将获批开展后续开发。

保留条款：在核发环境许可时，需始终告知相关方法定申报义务（2016年7月1日实施的《遗产法》（Erfgoedwet）第5.10、5.11条），以确保对偶然发现的遗存进行记录：“任何人在非考古发掘作业中发现其知晓或理应知晓属于文物（可移动或不可移动文物）的物品，应尽快向我们的部长报告。”该申报需提交给阿默斯福特的荷兰国家文化遗产局（Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed，简称RCE）及莱茵瓦登市负责考古事务的政策顾问。