แนวทางการพัฒนางานตรวจสอบภายในจังหวัดและการตรวจสอบภายในขององค์กรปกครองส่วนท้องถิ่นให้ดียิ่งขึ้น: กรณีศึกษาจังหวัด และองค์การบริหารส่วนจังหวัดนครสวรรค์

การศึกษาเรื่อง “แนวทางการพัฒนางานตรวจสอบภายในจังหวัดและการตรวจสอบภายในขององค์กรปกครองส่วนท้องถิ่นให้ดียิ่งขึ้น กรณีศึกษาจังหวัดและองค์การบริหารส่วนจังหวัดนครสวรรค์” เป็นการศึกษาโดยมีวัตถุประสงค์เพื่อเสนอแนวทางการพัฒนาการบริหารงานตรวจสอบภายในของภาครัฐของการบริหารราชการในจังหวัด รวมไปถึงในส่วนขององค์กรปกครองส่วนท้องถิ่น โดยมุ่งศึกษาถึงรูปแบบในการบริหารงานในการปฏิบัติงานตรวจสอบภายใน เพื่อวิเคราะห์และเปรียบเทียบจุดเด่น จุดด้อยในมิติต่าง ๆ รวมไปถึงปัจจัยที่ส่งผลต่อการปฏิบัติงานหาสาเหตุของปัญหา และเสนอแนวทางในการพัฒนางานตรวจสอบภายในของจังหวัดให้ดียิ่งขึ้น ผลการศึกษาในครั้งนี้พบว่า การตรวจสอบภายในของจังหวัดและองค์การบริหารส่วนจังหวัดมีขั้นตอนการปฏิบัติงานที่ไม่แตกต่างกันมากนัก แต่ในทางปฏิบัติมีความแตกต่างกันบ้าง การทำงานของหน่วยตรวจสอบภายในจังหวัดมีความราบรื่นมากกว่าเนื่องจากเป็นการตรวจสอบหน่วยงานราชการภายนอกที่สังกัดราชการส่วนภูมิภาคขึ้นตรงต่อผู้ว่าราชการจังหวัด ในขณะที่หน่วยงานตรวจสอบภายในขององค์การบริหารส่วนจังหวัดเป็นการรายงานตรงต่อปลัดองค์กรปกครองส่วนท้องถิ่นและเป็นหน่วยงานราชการภายในขององค์การบริหารส่วนจังหวัดเอง ทำให้ในแง่ของความอิสระ บางหน่วยงานจึงยังไม่ค่อยให้ความร่วมมือในการให้ข้อมูลหรือประวิงเวลา นอกจากนี้ปริมาณของส่วนงานที่หน่วยตรวจสอบภายในขององค์การบริหารส่วนจังหวัดที่ต้องรับผิดชอบนั้นมีปริมาณที่มากกว่าหน่วยตรวจสอบภายในจังหวัด โดยเฉพาะการได้รับการถ่ายโอนโรงพยาบาลส่งเสริมสุขภาพตำบลที่มีจำนวนที่มากกว่าหนึ่งร้อยแห่งมาสังกัดกับองค์การบริหารส่วนจังหวัด นอกจากนี้หน่วยตรวจสอบภายในยังมีข้อจำกัด อย่างเช่นกรอบระเบียบราชการจากกรมบัญชีกลาง และความสัมพันธ์เชิงโครงสร้างอำนาจทางระดับตำแหน่งของผู้ตรวจสอบและหน่วยรับตรวจที่ไม่เท่ากัน รวมถึงการให้ความสำคัญต่อบทบาทของหน่วยตรวจสอบภายในอย่างเต็มที่จากผู้บริหารระดับสูงขององค์กร ซึ่งทำให้ผู้ปฏิบัติงานต้องประสบกับปัญหาอุปสรรคต่าง ๆ ในการปฏิบัติงาน ทั้งในเรื่องการให้ความร่วมมือในการดำเนินการตรวจสอบภายในของผู้รับตรวจ ผลการตรวจสอบภายในบางส่วนจึงไม่สามารถระงับหรือดำเนินมาตรการปรับปรุงที่เป็นปัญหาดังกล่าวได้ทั้งหมด รวมถึงการให้ความสำคัญต่อข้อเสนอแนะและแนวทางการปรับปรุงแก้ไขจุดบกพร่องในการบริหารของหน่วยงาน แม้จะพบข้อบกพร่องในการดำเนินงาน ในทางปฏิบัติผู้ตรวจสอบภายในก็ไม่สามารถแสดงในรายงานได้เนื่องจากขาดความอิสระในการแสดงความเห็น หน่วยตรวจสอบภายในจังหวัดยังขาดการสนับสนุนด้านงบประมาณและบุคลากรที่ไม่เพียงพอต่อปริมาณงาน และปัญหาที่สำคัญของทั้งสองหน่วยงานคือ การขาดการส่งเสริมพัฒนาด้านบุคลากรและศักยภาพของผู้ปฏิบัติงานตรวจสอบภายใน ทำให้เกิดการขาดความก้าวหน้าในสายงาน เนื่องจากหน่วยตรวจสอบภายในอาจถูกมองว่าไม่มีส่วนสำคัญต่อการขับเคลื่อนการบริหารและภารกิจหลักของหน่วยงาน ประกอบกับข้อจำกัดด้านงบประมาณในการสนับสนุนการพัฒนาบุคลากรอย่างต่อเนื่อง ข้อเสนอแนะที่เป็นแนวทางการพัฒนางานตรวจสอบภายในจังหวัดและการตรวจสอบภายในขององค์กรปกครองส่วนท้องถิ่นให้ดียิ่งขึ้นนั้น ควรมีทั้งเชิงนโยบายและเชิงการปฏิบัติงาน กล่าวคือ หน่วยงานของรัฐควรให้ความสำคัญต่อการตรวจสอบภายในและความอิสระในการปฏิบัติงานของผู้ตรวจสอบภายใน โดยอาจจัดให้มีการจัดตั้งคณะกรรมการตรวจสอบ (Audit Committee) เพื่อช่วยในการบริหารงานอย่างอิสระในการทำหน้าที่ของผู้ตรวจสอบภายใน และการพิจารณาจัดสรรงบประมาณต่าง ๆ สนับสนุนเชิงนโยบายในการผลักดันให้หน่วยงานตรวจสอบภายในนำระบบเทคโนโลยีสารสนเทศเข้ามาใช้ในการปฏิบัติงานเพื่อลดระยะเวลาและเพิ่มประสิทธิภาพในการทำงาน กรมบัญชีกลางที่เป็นหน่วยงานกำกับดูแลหน่วยงานตรวจสอบภายใน ควรมีการพิจารณาหลักเกณฑ์การตรวจสอบภายในสำหรับองค์กรปกครองส่วนท้องถิ่นในบางแง่มุมเพื่อให้การตรวจสอบภายในที่มีข้อจำกัดในแง่อัตรากำลังสามารถปฏิบัติงานต่อได้ และควรสนับสนุนให้ผู้ตรวจสอบภายในพัฒนาตนเองอย่างสม่ำเสมอ ควรมีการจัดอบรมเจ้าหน้าที่ผู้ปฏิบัติงานในเรื่องของการใช้งานระบบเทคโนโลยีสารสนเทศเพื่อช่วยในการตรวจสอบ ควรมีการสร้างความเข้าใจเชิงลึกเกี่ยวกับภารกิจของหน่วยงาน รวมถึงเป้าหมาย โครงสร้างองค์กร กระบวนการปฏิบัติงานของส่วนราชการ เพื่อให้สามารถประเมินความเสี่ยงและเสนอแนะในด้านที่สอดคล้องอย่างเหมาะสม ควรมีการสร้างแนวทางการปฏิบัติงานที่มีลักษณะงานที่คล้ายคลึงกันไว้เป็นมาตรฐานไว้สำหรับนำไปปรับใช้ภารกิจหรือกิจกรรมที่มีลักษณะคล้ายคลึงกันเพื่อให้ง่ายต่อการตรวจสอบและลดระยะเวลาการปฏิบัติงาน