MUALLIFLIK HUQUQIDA MULKIY HUQUQLARNI O'TKAZISHNING SHARTNOMAVIY TARTIBGA SOLISH MASALALARI

Bugungi kunda raqamli iqtisodiyot va ijodiy sanoatning jadal rivojlanishi sharoitida fan, adabiyot va san’at asarlaridan tijorat maqsadida foydalanish tobora kengayib bormoqda. Mualliflik huquqidagi mulkiy huquqlarni boshqa shaxslarga o‘tkazishning shartnomaviy mexanizmlari ijodkor manfaatlarini himoya qilishning asosiy vositasi hisoblanadi. Biroq amaliyotda ko‘pchilik mualliflar tuzgan shartnomalarning huquqiy oqibatlarini to‘liq anglamas ekan, noqulay shartlar asosida bitim tuzishmoqda. Qolaversa, O‘zbekiston Respublikasining 2006-yil 20-iyuldagi “Mualliflik huquqi va turdosh huquqlar to‘g‘risida”gi Qonuniga (bundan buyon - Qonun) 2021-yil 21-apreldagi O‘RQ-683-sonli Qonun bilan kiritilgan o‘zgartirishlar ushbu sohadagi shartnomaviy tartibga solish tizimini qayta baholashni taqozo etmoqda. Muammoning mohiyati shundaki, mualliflik shartnomalarini tuzishda taraflar ko‘pincha mutlaq va mutlaq bo‘lmagan huquqlarni o‘tkazish o‘rtasidagi huquqiy farqni, shartnomaning majburiy shartlari tizimini hamda shartnomada ko‘rsatilmagan huquqlar masalasini yetarlicha bilmaydi. Bundan tashqari, raqamli muhitda mulkiy huquqlarni o‘tkazishning o‘ziga xos jihatlari qonunchilikda to‘liq tartibga olinmagan. Mazkur muammolar ilmiy tadqiqotni taqozo etadi.当前，在数字经济与创意产业加速发展的背景下，出于商业目的对科学、文学及艺术作品的商业化使用正日益普及。以合同机制转让著作财产权，是保护创作者合法权益的核心路径。但在实际操作中，多数创作者并未充分理解其所签订合同的法律后果，往往被迫接受不利条款并订立协议。此外，乌兹别克斯坦共和国2006年7月20日出台的《关于著作权（copyright）与邻接权（neighboring rights）的法律》（以下简称《法律》），经2021年4月21日第O‘RQ-683号法律修订后，要求对该领域的合同规制体系进行重新评估。 该问题的核心症结在于，缔约双方在订立著作权合同时，往往未能厘清转让绝对权利与非绝对权利之间的法律界限、合同强制条款体系，以及合同未明确约定的权利归属等关键法律问题。此外，数字环境下著作财产权转让的特殊属性，尚未在现行立法中得到全面规范。上述问题亟需开展系统性学术研究予以回应。