Archeolandschappelijk onderzoek bij de bronstijdvindplaats in het gebied De Druppels, Geestmerambacht

Het geoarcheologisch onderzoek bij de bronstijdvindplaats in het gebied De Druppels heeft nieuwe archeo-landschappelijke informatie opgeleverd voor dit deelgebied van het Geestmerambacht (ten noordoosten van Alkmaar). De vindplaats is in 2010 gevonden door Frans Diederik tijdens een archeologische inspectie van nieuw gegraven sloten bij de herinrichting van het deelgebied. Het uitgevoerde landschapsarcheologisch onderzoek bij de bronstijdsite bestond uit een booronderzoek rond de site en een slootkantopname. Met het booronderzoek werd de omvang van de vindplaats gekarteerd. De bronstijdvindplaats bleek op een zandrug te liggen die in het noordelijk deel een noordwest – zuidoost richting had en aan de zuidkant van het karteergebied omboog in zuidelijke richting doorliep (Afb. 4). De breedte van de rug was ca. 25 m. Uit de slootkantopname kwam naar voren dat de zandrug een kwelderwal is die langs de rand van het voormalige intergetijdengebied van het Westfriese zeegatsysteem was opgeworpen. De kwelderwal bestond uit een lensvorming lichaam dat opgebouwd was uit verschillende lagen (Zie Bijlage A, en de Foto’s 19 t/m 28 in Bijlage C). Deze lagen hellen ter hoogte van de slootkantopname in noordoostelijke richting. De onderkant van het kwelderwallichaam bestond uit schelpen en kleilagen, daarop kwamen gelaagde afzettingen van veendetritus en verslagen veenbrokken voor, daarop weer gelaagde schelpen en schelprijke zanden en in de top kwam matig fijn zand voor met een grote korrelgroottespreiding (slecht gesorteerd zand). Het relatief grove materiaal moet aangevoerd zijn van uit een getijdengeul die noordoostelijk van de slootlocatie heeft gelegen. De kwelderwal werd opgeworpen tijdens extreem hoge waterstanden die zich tijdens stormen in het Westfriese zeegatsysteem hebben voorgedaan. Aan de rand van de kwelder werd de energie van het overstromingswater gebroken en daar kwam het grove sediment tot bezinking. Het kwelderwallichaam werd niet opgebouwd tijdens één storm maar gedurende een langere tijdperiode waarin herhaaldelijk de kwelderranden langs het Westfriese zeegatsysteem overstroomde tijdens extreem hoogwater. De zanden van de kwelderwal zijn gedateerd met de OSL-methode (par. 4.4) en deze geven aan dat de wal in de periode rond 1800 v. Chr. moet zijn gevormd (vroegste deel van de midden bronstijd). Na een actieve, energetische fase van kwelderwalopbouw volgde er een rustige afzettingsfase waarin klei tegen de kwelderwal werd afgezet. Het rustiger worden van het afzettingsmilieu aan de kwelderrand kan mogelijk het gevolg zijn geweest van een stroomverlegging van de hoofdgeul van het Westfriese zeegatsysteem. Tijdens deze rustige fase - de periode rond 1775 en 1650 v. Chr. - heeft de bronstijdmens zich gevestigd op de kwelderwal. In deze periode werd een zwarte cultuurlaag (met ingravingsporen) gevormd op de kwelderwal. De kleisedimentatie vanuit het Westfiese zeegatsysteem ging tijdens de menselijke aanwezigheid in de bronstijd door. Dit blijkt uit het gegeven dat de zwarte bronstijdcultuurlaag uitwigt in de klei van het Westfriese zeegatsysteem. Geschat wordt dat tussen ca. 1300 en 1000 v. Chr. het Westfriese zeegatsysteem definitief verlandde en geen sediment meer werd afgezet vanuit het Westfriese zeegatsysteem. Het getijdensysteem verloor zijn directe contact met de open zee doordat er zich voor de kust van Egmond. Bergen een gesloten strandwal vormde. Hierdoor verslechterde de natuurlijke afwatering naar zee, vematte het gebied en vond er in het verlande Westfriese zeegatsysteem op grote schaal veenvorming plaats op de daar gevormde getijdenatzettingen. Van dit veen is door later ontginningen - en daaraan gekoppelde grondwaterpeil verlagingen - niet veel meer overgebleven. Het veen is thans grotendeels vergaan aan de lucht (geoxideerd). Veenrestanten zijn het best bewaard gebleven in de opvullingen van diepere Romeinse ingravingen (tot in de Westfriese zeegatafzettingen). Vondstmateriaal uit deze kuilen dateren op de onderzoekslocatie uit de 1 tot 3e eeuw n. Chr. De vindplaats wordt afgedekt middeleeuwse klei die gevormd zijn vanuit het Rekere getijdensysteem dat verbinding had met de zee-inbraak van de Zijpe noordelijk van Petten. In het gebied De Druppels betreft het een overstromingsklei die boven gemiddeld hoog water is gevormd. Wad- en/of geulafzettingen komen in het deelgebied De Druppels niet voor Over de aard van de nederzettingen uit de bronstijd en Romeinse tijd (bijvoorbeeld permanente nederzettingen of seizoensbewoning) geeft het slootkantonderzoek geen uitsluitsel. Om meer inzicht te krijgen in de nederzettingenstypen en nederzettingstructuur, zijn op de onderzoekslocatie vlakdekkende opgravingen nodig.

位于德鲁佩尔斯（De Druppels）区域的青铜时代遗址地质考古调查，为吉斯特默兰巴赫特（Geestmerambacht）该子区域（阿尔克马尔东北方向）提供了全新的考古景观相关研究资料。该遗址于2010年由弗朗斯·迪德里克（Frans Diederik）在该子区域改造工程中新开挖沟渠的考古勘查中被发现。

本次青铜时代遗址的景观考古调查包含两部分内容：遗址周边钻探调查与岸壁剖面测绘。其中钻探调查用于绘制遗址的分布范围，经调查确认该青铜时代遗址坐落于一处沙脊之上：该沙脊北段呈西北-东南走向，在测绘区域南侧向南弯折延伸（见图4），宽度约25米。

岸壁剖面勘测结果显示，该沙脊实为一道潮滩脊（kwelderwal），曾沿西弗里西亚海湾系统的古潮间带边缘堆积而成。该潮滩脊由透镜状堆积体构成，包含多层沉积结构（详见附录A及附录C中的照片19至28）。在岸壁剖面处，各沉积层向东北方向倾斜。潮滩脊堆积体的底层为贝壳与黏土层，其上依次发育有层状泥炭碎屑与搬运泥炭块沉积、层状贝壳及富贝壳砂沉积，顶部则为粒度分布跨度大（分选性差）的中细砂。这类相对粗颗粒的沉积物应源自该岸壁位置东北侧的潮汐水道，其堆积过程与西弗里西亚海湾系统的风暴极端高水位事件相关：风暴引发的洪水能量在潮滩边缘被削弱，粗颗粒沉积物随之沉降。潮滩脊的堆积并非单次风暴作用的结果，而是在一段较长时期内，西弗里西亚海湾系统的潮滩边缘在极端高水位期间反复被洪水淹没而逐步形成的。

研究人员采用光释光测年法（OSL-methode，Optically Stimulated Luminescence）对潮滩脊的砂体进行了年代测定，结果表明该潮滩脊形成于公元前1800年左右，即青铜时代中期的早期阶段。在潮滩脊活跃堆积的高能阶段结束后，进入了相对稳定的沉积阶段，黏土层在潮滩脊周边沉积下来。这一沉积环境趋于稳定的现象，可能源于西弗里西亚海湾系统主水道的改道。在这一稳定阶段（公元前1775年至公元前1650年左右），青铜时代人类开始在潮滩脊上定居，并在此形成了带有刻痕遗迹的黑色文化层。在人类定居青铜时代期间，西弗里西亚海湾系统的黏土沉积作用仍在持续，这一点可从黑色青铜时代文化层嵌入西弗里西亚海湾系统黏土层的现象得到印证。

据估算，约在公元前1300年至公元前1000年期间，西弗里西亚海湾系统彻底淤塞，不再有沉积物输入。由于埃格蒙德-卑尔根海岸外侧形成了封闭的滨岸沙坝，潮汐系统与外海的直接联系被切断，区域自然排水入海的能力随之恶化，区域逐渐积水，并在淤塞的西弗里西亚海湾系统的潮汐沉积之上大规模发育泥炭沉积。后期的土地开垦及伴随的地下水位下降，使得该区域的泥炭大部分被氧化分解，留存至今的泥炭残余已为数不多，其中以较深的罗马时期开挖沟渠的填充堆积（可追溯至西弗里西亚海湾沉积层）中保存最为完好。经测定，该遗址区域内这类堆积中出土的遗物年代为公元1至3世纪。

该遗址被中世纪黏土覆盖，这些黏土源自与佩滕北侧西珀海侵有关的雷克雷潮汐系统。在德鲁佩尔斯区域，这类黏土属于超平均高潮位堆积的泛滥黏土。该区域未发育潮滩与/或水道沉积。本次岸壁勘测无法明确该遗址青铜时代与罗马时代的定居点性质（例如是永久性定居还是季节性居留）。若要进一步明晰定居点类型与结构，需对该遗址开展全覆盖式发掘工作。