การวิเคราะห์การบังคับใช้พระราชบัญญัติแก้ไขเพิ่มเติมประมวลรัษฎากร (ฉบับที่ 53) พ.ศ. 2564 ตามหลักการภาษีอากรที่ดี: กรณีศึกษาของการโฆษณาดิจิทัล

การค้นคว้าอิสระนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อวิเคราะห์ว่า การบังคับใช้พระราชบัญญัติแก้ไขเพิ่มเติมประมวลรัษฎากร (ฉบับที่ 53) พ.ศ. 2564 ซึ่งต่อไปนี้จะเรียกว่า พ.ร.บ. E-Service เป็นไปตามหลักการภาษีอากรที่ดีหรือไม่ โดยใช้วิธีการวิเคราะห์หลายหลักเกณฑ์ ประกอบกับการวิเคราะห์กฎหมาย รายงาน และการสัมภาษณ์หน่วยเศรษฐกิจที่จะได้รับผลกระทบจาก พ.ร.บ. E-Service ได้แก่ผู้ให้บริการโฆษณาดิจิทัลต่างชาติ ตัวแทนโฆษณา ผู้ซื้อโฆษณา และผู้ให้บริการโฆษณาไทยทั้ง รูปแบบดิจิทัลและออฟไลน์ผลการวิจัยพบว่าในภาพรวม การบังคับใช้ พ.ร.บ. E-Service มีคะแนนความเป็นภาษี อากรที่ดีอยู่ที่ 2.60 (จาก 4.00) แม้สามารถเพิ่มรายได้ภาษีได้ร้อยละ 75 เทียบกับกรณีที่ไม่มีภาษี ไม่ก่อให้เกิดต้นทุนสูงเกินไป สร้างความเป็นธรรมทางภาษี และกําหนดระเบียบปฏิบัติที่ชัดเจน แต่ พ.ร.บ. E-Service มีความเสี่ยงที่หน่วยเศรษฐกิจจะเปลี่ยนพฤติกรรมและเป็นผลให้รายได้ภาษีลดลง ขาดความเป็นกลางทางภาษีระหว่างรูปแบบการโฆษณาดิจิทัล และความยืดหยุ่นในการปรับปรุงกฎหมายให้ทันการณ์ นอกจากนี้ ยังชี้ให้เห็นว่า การบังคับใช้ พ.ร.บ. E-Service ไม่สามารถเป็นไปตามหลักการภาษีอากรที่ดีได้ทุกด้าน ต้องมีการชั่งน้ําหนักระหว่างหลักการ โดยการวิเคราะห์ความอ่อนไหวต่อการเปลี่ยนแปลงค่าน้ําหนักของความสอดคล้องกับหลักการภาษีอากรที่ดี ไม่ทําให้ความเป็นภาษีอากรที่ดีเปลี่ยนไปอย่างมีนัยสําคัญ แต่ทําให้เห็นความไม่สอดคล้องกับหลักการแต่ละด้านได้ชัดเจนยิ่งขึ้นผลการวิจัยมีข้อสรุปว่า พ.ร.บ. E-Service ยังขาดความสอดคล้องกับหลักการภาษีอากรที่ดีอย่างน้อย 3 จาก 5 ด้าน จึงมีข้อเสนอแนะเชิงนโยบายเพื่อช่วยให้กรมสรรพากรออกแบบและประเมินผลการดําเนินนโยบายให้มีประสิทธิผลมากขึ้น ได้แก่ (1) การเปลี่ยนพฤติกรรมของหน่วยเศรษฐกิจที่ส่งผลให้รายได้ภาษีลดลง (2) การบังคับใช้ภาษีมูลค่าเพิ่มโดยไม่เลือกปฏิบัติ เพื่อสร้างความเป็นกลางทางภาษี รวมถึงลดความถี่ในการรายงานและนําส่งภาษี เพื่อลดต้นทุนให้กับธุรกิจ และ (3) การพัฒนาตัวชี้วัดสําคัญ เพื่อให้มีการประเมินผลการดําเนินโยบายอย[างต่อเนื่องและเท่าทันพลวัต ของการโฆษณาดิจิทัล