Rotonde Darthuizerpoort, N225 te Leersum, gemeente Utrechtse Heuvelrug Een inventariserend veldonderzoek in de vorm van een verkennend booronderzoek

Op basis van het bureauonderzoek is een gespecificeerde verwachting opgesteld. Op basis van de landschappelijke ligging, ter plaatse van een ijssmeltwaterdal tussen de Darthuizerberg en de Donderberg van de Utrechtse Heuvelrug in, moet in het plangebied rekening worden gehouden met de mogelijke aanwezigheid van archeologische resten uit de periode vanaf het Laat-Paleolithicum. Resten uit de periode Laat-Paleolithicum en het Mesolithicum zijn tot op heden in de omgeving van het plangebied niet bekend. Ca. 30 meter ten oosten van het plangebied ligt een Archeologisch Rijksmonument (nr. 45582). Het betreft een terrein waarbinnen zich drie grafheuvels bevinden die worden gedateerd tussen het Neolithicum en de IJzertijd. Voor zover bekend heeft er geen gravend onderzoek naar deze grafheuvels plaatsgevonden. Bij gravend onderzoek ten zuiden van het plangebied is een greppel aangetroffen waarvan de onderste vulling Late Bronstijd of Vroege IJzertijd scherven bevatte. Verondersteld wordt dat de greppel verband houdt met rituele handelingen bij bovengenoemde grafheuvels. Als de oriëntatie van greppel richting het noorden wordt gevolgd dan doorsnijd deze het plangebied. Resten uit het Laat-Paleolithicum tot en met het Neolithicum kunnen bestaan uit een spreiding van vuursteen en houtskool en grondsporen in de vorm van haardkuilen. Vanaf het Neolithicum kunnen resten van nederzettingen aanwezig zijn die zich kenmerken door een spreiding van voornamelijk aardewerkfragmenten en grondsporen zoals paalgaten, waterputten en afvalkuilen. Daarnaast kunnen ook resten gerelateerd aan begravingen zoals de hierboven genoemde greppel, kringgreppels en grafkuilen aanwezig zijn. Indien aanwezig zullen resten uit de IJzertijd, Romeinse tijd en Vroege Middeleeuwen zich vermoedelijk manifesteren als een cultuurlaag, dat wil zeggen een ‘vuile’ laag onder een (restant van een) plaggendek met daarin aardewerkscherven en houtskool. Organische resten en bot zullen door de relatief droge en zure bodemomstandigheden slecht zijn geconserveerd. Het archeologisch niveau van voor de Late Middeleeuwen bevindt zich in de top van het dekzand De huidige weg volgt de middeleeuwse weg Via Regia, die in ieder geval uit de 10e eeuw dateert maar vermoedelijk ouder is. Resten van voorgangers van deze weg kunnen daarom ook aanwezig zijn. Gedurende de Tweede Wereldoorlog hebben gevechtshandelingen plaatsgevonden binnen het plangebied. Resten kunnen bestaan uit stellingen, loopgraven en schuttersputjes. Op basis van een luchtfoto uit 1945 was binnen en nabij plangebied, ten oosten van de N226 ten noorden van de rotonde, een loopgraaf aanwezig. Voor het gehele plangebied geldt dat te verwachten resten reeds verstoord kunnen zijn door de huidige infrastructuur (huidige weg/fietspad, kabels en leidingen). Dit geldt ook de voor de locatie van de loopgraaf, naar verwachting zullen hiervan geen resten meer aanwezig zijn in het plangebied. Een deel van het plangebied is eerder onderzocht door middel van verkennende boringen. Hierbij is geconcludeerd dat de bodem is verstoord is. Hoewel in het humeuze pakket nog restanten van de voormalige podzolbodem herkenbaar zijn, zijn deze door bodembewerking opgenomen en niet meer intact.