Koppelstraat 13 in Bredevoort (gemeente Aalten)

ADC ArcheoProjecten heeft in november 2014 een bureauonderzoek en Inventariserend veldonderzoek uitgevoerd op de locatie Koppelstraat 13 in Bredevoort (gemeente Aalten). Aanleiding is de voorgenomen uitbreiding van de bestaande woning. Bij deze werkzaamheden zal de bodem tot circa 90 cm –mv verstoord worden.Op basis van het bureauonderzoek werd duidelijk dat het plangebied deel uit maakt van de historische kern van Bredevoort. In het plangebied worden archeologische resten uit de Late Middeleeuwen tot en met Nieuwe tijd verwacht. Deze resten kunnen bestaan uit funderingsresten van (bij)gebouwen, water- of beerputten, sporen van tuininrichting en perceleringsstructuren. Op basis van 16e eeuw kaartmateriaal van Van Deventer lijkt het plangebied onbebouwd, maar op kaarten van het beleg van Bredevoort is het westelijke deel vermoedelijk bebouwd met woonhuizen. In de 17e eeuw is begonnen met de aanleg van een vesting rondom Bredevoort. De oude muren werden afgebroken en de oude stadsgracht werd grotendeels gedempt. In het plangebied worden ophogingslagen van de vesting verwacht. Deze zullen waarschijnlijk eventueel aanwezige archeologische resten uit de Late Middeleeuwen hebben afgedekt. In de ophogingslagen zullen voornamelijk archeologische resten voorkomen vanaf de 17e eeuw. Aan het eind van de 19e eeuw wordt het noordwestelijke deel bebouwd met een woonhuis; het overige deel is in gebruik als tuin. De bouw van het woonhuis zal geresulteerd hebben in aantasting van mogelijk aanwezige archeologische resten. In welke mate dit is gebeurd, kan op dit moment niet vastgesteld worden.Teneinde deze verwachting te toetsen en aan te vullen werd in het plangebied een verkennend booronderzoek uitgevoerd. Hieruit bleek dat in het de onderste aangeboorde laag uit lich(bruin)grijs zand bestaat. Dit zand, waarvan de top zich op een diepte van gemiddeld 220 cm –mv bevindt, betreft de C-horizont van het dekzand (Formatie van Boxtel, Laagpakket van Wierden). Dit zand gaat met een scherpe grens over naar een circa 20 cm dikke sterk humeuze laag zand, dat een venig karakter heeft. Dit betreft een oud loopoppervlak (Ab-horizont) van vóór de opwerping van de vesting. Op het oud loopoppervlak is vervolgens weer een scherpe grens zichtbaar naar een gemiddeld 180 cm dikke laag overwegend licht(bruin) grijs zand, waarin baksteenfragmenten aanwezig zijn. Deze laag bestaat uit ophogingslagen van de 17e eeuwse vesting. De bovenste 40 tot 60 cm van dit pakket heeft een sterk humeus karakter en bevat baksteenfragmenten en sintels. Deze humeuze laag betreft de bouwvoor. De bouwvoor wordt afgedekt door een laagje bouwzand en verharding in de vorm van klinkers.Het veldonderzoek heeft uitgewezen dat in het plangebied, onder de ophogingslagen van de 17e eeuwse vesting, vanaf 185 cm –mv, een intact potentieel archeologisch niveau aanwezig is. Hierin kunnen archeologische resten aanwezig zijn uit de Middeleeuwen tot en met de 17e eeuw. In of in de top van de ophogingslagen van de vesting worden geen behoudenswaardige archeologische resten verwacht.Conform de KNA en het Verdrag van Malta is het uitgangspunt dat behoudenswaardige archeologische resten in principe in situ behouden dienen te worden. Als de bodemverstoring beperkt blijft tot 175 cm –mv, zullen naar verwachting geen waardevolle archeologische resten verstoord worden. Op basis van de geleverde gegevens is dit ruim het geval, aangezien de bodem door de werkzaamheden tot circa 90 cm –mv verstoord gaat worden. ADC ArcheoProjecten adviseert om het terrein vrij te geven voor de voorgenomen ontwikkeling. Het is echter niet volledig uit te sluiten dat binnen het onderzochte gebied toch nog archeologische resten voorkomen. Het verdient daarom aanbeveling om de uitvoerder van het grondwerk te wijzen op de plicht archeologische vondsten te melden bij de bevoegde overheid, zoals aangegeven in artikel 53 van de Monumentenwet.Indien de bodem dieper verstoord gaat worden dan 175 cm -mv, worden mogelijk behoudenswaardige archeologische resten verstoord. ADC ArcheoProjecten adviseert dan om in het plangebied tijdens de sloop- en graafwerkzaamheden in een archeologische begeleiding te voorzien. De archeologische begeleiding dient hetzelfde doel als een inventariserend veldonderzoek door middel van het aanleggen van proefsleuven (AB/IVO-P). Dit betekent dat indien bij de civiele werkzaamheden toch vondsten of archeologische sporen worden aangetroffen, deze worden geregistreerd en, in zover de werkzaamheden dat toelaten, worden gedocumenteerd.De exacte invulling van de werkzaamheden dient te worden vastgelegd in een door de bevoegde overheid goed te keuren Programma van Eisen (PvE).

ADC考古项目公司（ADC ArcheoProjecten）于2014年11月，在荷兰阿尔滕自治市（gemeente Aalten）布雷德沃特（Bredevoort）的科普尔街13号地块开展了桌面考古调查（Bureauonderzoek）与踏勘性田野调查（Inventariserend Veldonderzoek，IVO）。本次调查缘起于拟建的既有住宅扩建工程，该工程将对地表以下约90厘米深度的土层进行扰动。

通过桌面考古调查可知，本次勘探地块属于布雷德沃特历史城区的一部分，区域内有望发现中世纪晚期至近代的考古遗存，包括附属或独立建筑的地基遗迹、水井或排水沟、庭院布局遗迹以及地块划界结构。根据范德文特（Van Deventer）16世纪的测绘资料，该地块似乎未被建筑占用，但从布雷德沃特围城战相关地图来看，其西侧区域大概率曾建有住宅。

17世纪，布雷德沃特启动防御工事修建工程，原有城墙被拆除，老城护城河亦被大部分填埋。勘探地块内有望存在该防御工事的填土加高土层，此类土层大概率已覆盖中世纪晚期可能存在的考古遗存，且其中主要可见17世纪及以后的考古遗存。19世纪末，地块西北侧建起一栋住宅，其余区域被用作庭院；该住宅的建造可能已对地块内潜在的考古遗存造成破坏，但目前无法确定该破坏的具体程度。

为验证并补充上述考古遗存预判，本次勘探地块内开展了勘探钻探调查（Verkennend Booronderzoek）。钻探结果显示：最底部的钻探土层为浅（棕）灰色砂层，其顶部距地表平均深度为220厘米，属于博克斯特尔组（Formatie van Boxtel）、维尔登层组（Laagpakket van Wierden）的沙丘沉积C层（C-horizont）；该砂层以清晰界面与一层约20厘米厚的强腐殖质砂层相接，该砂层具有泥炭化特征，为防御工事修建前的古地表（Ab-horizont）。古地表之上又以清晰界面与一层平均厚度180厘米的浅（棕）灰色砂层相接，该砂层内含砖块碎片，即为17世纪防御工事的加高土层。该土层堆积的上部40至60厘米为强腐殖质层，内含砖块碎片与炉渣（sintels），属于耕作表土层（bouwvoor）；耕作表土层之上覆盖有一层建筑用砂以及以道碴砖（klinkers）铺设的硬化地面。

田野调查结果表明：在17世纪防御工事加高土层之下，距地表185厘米深度处存在一处保存完好的潜在考古层位，其中可能存有中世纪至17世纪的考古遗存；而防御工事加高土层内部或其顶部则无保存价值的考古遗存。

根据荷兰国家考古委员会（KNA）与《马耳他公约》（Verdrag van Malta）的基本原则，具有保存价值的考古遗存原则上应原地保护。若本次施工的土层扰动深度不超过175厘米，预计不会对具有价值的考古遗存造成破坏；结合现有资料，本次施工的土层扰动深度仅约90厘米，远低于该阈值。ADC考古项目公司建议准许该地块按既定开发计划推进，但仍无法完全排除勘探区域内存在未被发现的考古遗存的可能性，因此建议向土方工程施工方明确其需履行的考古发现上报义务，即按照《荷兰文物法》（Monumentenwet）第53条之规定，向主管部门上报所有考古发现。

若土层扰动深度超过175厘米，则可能破坏具有保存价值的考古遗存。在此情况下，ADC考古项目公司建议在该地块的拆除与开挖作业期间开展考古监理工作，该监理的目标与通过开挖探槽开展的踏勘性田野调查（AB/IVO-P，Archeologisch Bureauonderzoek/Inventariserend Veldonderzoek-Proefopgraving）一致，即若在土建施工中发现考古遗存或遗迹，需对其进行登记，并在施工条件允许的范围内完成相关记录归档。本次考古相关作业的具体内容需制定于一份经主管部门审批的技术要求书（Programma van Eisen，PvE）中。