Transect-rapport 1779: Een archeologisch bureauonderzoek. Wolvega, kabeltracé Tjonger. Gemeente Weststellingwerf (FR).

<p>Het plangebied ligt op de overgang van een hogere dekzandrug met keileem in het zuiden naar het beekdal van de Tjonger in het noorden. Hierdoor is het plangebied in de periode Laat-Paleolithicum-Bronstijd aantrekkelijk voor bewoning geweest. Zowel de hogere dekzandrug als het beekdal was hierbij aantrekkelijk voor de mens. De hoger zandruggen liggen immers hoog en droog en het beekdal bood drinkwater en vis- en transportmogelijkheden. Het zand was aantrekkelijk voor de mens totdat het met veen bedekt werd in ongeveer de Bronstijd. In de top van het dekzand kunnen dan ook kampementen uit de periode Laat-Paleolithicum-Mesolithicum en nederzettingen uit de periode Neolithicum-Bronstijd aanwezig zijn (hoge verwachting). In het beekdal zouden ook rituele deposities aanwezig kunnen zijn. In de omgeving van het plangebied zijn op de hogere zandruggen kampementen uit de periode Laat-Paleolithicum-IJzertijd bekend.<br>Het veengebied dat daarna ontstond zorgde ervoor dat het gebied te nat voor bewoning werd. Tot aan de ontginning in de Late-Middeleeuwen was het dan ook onaantrekkelijk voor bewoning. Het plangebied ligt aan een ontginningslint (huidige Stadburen), maar op basis van historisch kaartmateriaal wordt niet verwacht dat huisterpen binnen het plangebied aanwezig zijn. Wel kunnen sporen van landgebruik zoals kavelsloten, historische wegen en sporen van de vervening uit de Late-Middeleeuwen-Nieuwe Tijd aanwezig zijn.</p><p>Bovenstaande archeologische verwachting is sterk afhankelijk van de mate van intactheid van de bodem. Binnen het gehele plangebied zijn hoogspanningskabels, seinwegenkabels en datakabels aanwezig, waardoor de bodem tot 60 à 90 cm –Mv reeds verstoord is. Ook zijn in het zuiden van het plangebied (ter plaatse van het industrieterrein) kabels tot 1 m –Mv aanwezig. Of hiermee ook het archeologische niveau is verdwenen is niet bekend, de diepteligging van het archeologische niveau is immers variabel binnen het plangebied. Uit het bureauonderzoek blijkt dat het dekzand in het plangebied zowel nog afgedekt kan zijn door veen als direct aan het maaiveld aanwezig kan zijn. Wel wordt de top van het dekzand binnen 1 m –Mv verwacht. In het centrale gedeelte van het plangebied en het noorden van het plangebied hebben petgaten gelegen, waardoor hier een groot deel van het veen reeds is verdwenen. Mogelijk is met de vervening en inpoldering de top van het onderliggende dekzand aangetast, maar of en in welke mate dit het geval is, is niet bekend. Ten slotte hebben de bouwputten van bebouwing in het zuiden en saneringen in het zuidoosten van het plangebied voor verstoring van het bodemarchief geleid, maar ook hiervan is de omvang en diepte niet bekend. Deze laatste liggen niet ter plaatse van het geplande tracé.</p>